2. — Denizli Milletvekili Mehmet Gözlükaya’nın, sınır ticareti muvacehesinde İran’dan elma ithal edildiğine, bunun da ülkemizdeki elma üreticilerini çok büyük sıkıntıya düşürdüğüne ilişkin gündemdışı konuşması ve Devlet Bakanı Rifat Serdaroğlu’nun cevabı

1. —İstanbul Milletvekili Ercan Karakaş ve 20 arkadaşının, mevzuata aykırı şekilde yapılan telefon dinleme olaylarının kimler tarafından, ne zaman ve nasıl yapıldığının saptanması ve alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/304)

1. —Romanya’ya resmî ziyarette bulunan Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel’e refakat eden heyete katılan milletvekilline ilişkin Başbakanlık tezkeresi (3/1859)

1.—786 sıra sayılı 1999 Malî Yılı Genel ve Katma Bütçeleri Kanunlaşıncaya kadar Devlet Harcamalarının Yapılmasına ve Devlet Gelirlerinin Tahsiline Yetki Verilmesine Dair Kanun Tasarısının gündemdeki yerine ve gündemin 4 üncü sırasına kadar olan tasarı ve tekliflerin görüşmelerinin tamamlanmasına kadar çalışma süresinin uzatılmasına ilişkin Danışma Kurulu önerisi

2.— 30.12.1998 Çarşamba ve 31.12.1998 Perşembe günleri Genel Kurul çalışmalarının yapılmamasına ilişkin Danışma Kurulu önerisi

1.—İstanbul Milletvekili Halit Dumankaya ve 13 arkadaşı, Zonguldak Milletvekili Necmettin Aydın ve 19 arkadaşı, Konya Milletvekili Veysel Candan ve 12 arkadaşı, Kocaeli Milletvekili Necati Çelik ve 23 arkadaşı, Kütahya Milletvekili Emin Karaa ve 22 arkadaşı, İzmir Milletvekili Işın Çelebi ve 25 arkadaşı, Zonguldak Milletvekili Tahsin Boray Baycık ve 22 arkadaşı ile Hatay Milletvekili Fuat Çay ve 25 arkadaşının, özelleştirme uygulamalarıyla ilgili usulusüzlük ve yolsuzluk iddialarını araştırarak alınması gereken tedbirleri tespit etmek amacıyla Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergeleri ve (10/19, 29, 40, 88, 98, 127, 150, 166) esas numaralı Meclis Araştırması Komisyonu raporu (S. Sayısı :743)

2. —1999 Malî Yılı Genel ve Katma Bütçeleri Kanunlaşıncaya Kadar Devlet Harcamalarının Yapılmasına ve Devlet Gelirlerinin Tahsiline Yetki Verilmesine Dair Kanun Tasarısı ve Plan ve Bütçe Komisyonu Raporu (1/860) (S. Sayısı :786)

1.—DSPGrup Başkanvekili Sinop Milletvekili Metin Bostancıoğlu’nun, Adana Milletvekili İ. Ertan Yülek’in partisine sataşması nedeniyle konuşması

1.—Şırnak Milletvekili Bayar Ökten’in, TELEKOM’a alınan personele ilişkin sorusu ve Başbakan Mesut Yılmaz’ın yazılı cevabı (7/6540)

2.—Balıkesir Milletvekili İsmail Özgün’ün, Balıkesir Sosyal Hizmetler İl Müdürünün başka bir ile atanmasının nedenine ilişkin Başbakandan sorusu ve Devlet Bakanı Hasan Gemici’nin yazılı cevabı (7/6558)

3. —Aksaray Milletvekili Sadi Somuncuoğlu’nun, bazı kuruluşlar tarafından düzenlenen Demokratik Eğitim Kurultayında yapılan konuşmaları içeren kitabın incelenip incelenmediğine ilişkin sorusu ve Millî Eğitim Bakanı Hikmet Uluğbay’ın yazılı cevabı (7/6561)

4. —Mardin Milletvekili Hüseyin Yıldız’ın, öğrenci taşıma servislerine ödenecek paralara ilişkin sorusu ve Millî Eğitim Bakanı Hikmet Uluğbay’ın yazılı cevabı (7/6562)

5.—Konya Milletvekili Veysel Candan’ın, Turkcell ve Telsim ile yapılan Gelir Paylaşımı Sözleşmesinin ihlal edildiği iddiasına ilişkin Başbakandan sorusu ve Ulaştırma Bakanı Arif Ahmet Denizolgun’un yazılı cevabı (7/6568)

6.—Hatay Milletvekili Süleyman Metin Kalkan’ın, TRT ve Anadolu Ajansında yapılan atamalara ve çalışan personel sayısına ilişkin sorusu ve Devlet Bakanı Cavit Kavak’ın yazılı cevabı (7/6576)

7.—İstanbul Milletvekili Azmi Ateş’in, üniversitelerde uygulanan başörtüsü yasağına ilişkin Başbakandan sorusu ve Millî Eğitim Bakanı Hikmet Uluğbay’ın yazılı cevabı (7/6604)

8. —İçel Milletvekili D. Fikri Sağlar’ın, Güneydoğuda bozulmuş BCG aşısı kullanıldığı iddiasına ilişkin sorusu ve Sağlık Bakanı Halil İbrahim Özsoy’un yazılı cevabı (7/6607)

9.—Ağrı Milletvekili M. Sıddık Altay’ın;

—Ağrı Havaalanı pistinin uzatılması projesinin 1999 yılı programına alınıp alınmayacağına,

İlişkin soruları ve Ulaştırma Bakanı Arif Ahmet Denizolgun’un yazılı cevabı (7/6610, 6611)

10.—Ağrı Milletvekili M. Sıddık Altay’ın, TBMM’nin 20 nci Dönem yasama ve denetim faaliyetlerine ilişkin sorusu ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Hikmet Çetin’in yazılı cevabı (8/6636)

Tekirdağ Milletvekili Fevzi Aytekin’in, Kubilay’ın Menemen’de şehit edilişinin 68 inci Yıldönümü münasebetiyle gündemdışı konuşmasına, Millî Eğitim Bakanı Hikmet Uluğbay,

Erzurum Milletvekili İsmail Köse’nin, GAP’ın ülke ekonomisine etkileri ve bu projenin devamı için önümüzdeki bütçelere gerekli kaynakların konulmasına ilişkin gündemdışı konuşmasına, Devlet Bakanı Mehmet Salih Yıldırım,

Gaziantep Milletvekili Mehmet Bedri İncetahtacı’nın, Antep fıstığında kanserojen madde bulunduğuna dair yapılan spekülasyonlara ilişkin gündemdışı konuşmasına, Tarım ve Köyişleri Bakanı Mustafa Rüştü Taşar,

Cevap verdiler.

Bakanlar Kurulunun yeniden teşkili için, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 109 uncu maddesi uyarınca, Muğla Milletvekili E. Yalım Erez’in görevlendirildiğine, seçilecek bakanların atanmaları yapıldıktan sonra, Bakanlar Kurulu listesinin ayrıca gönderileceğine ilişkin Cumhurbaşkanlığı tezkeresi,

Başbakanlığın :

TBMM İçtüzüğünün 78 inci maddesine göre, Genel kurul ve komisyonlarda bulunan tasarılardan bazılarının görüşülmesine devam edilmesine ilişkin tezkereleri ile,

Bazılarının görüşülmesine devam edilmesine dair ilgi yazının işlemden kaldırılmasına ilişkin tezkeresi,

(9/31) esas numaralı Soruşturma Komisyonu Geçici Başkanlığının, Komisyonun başkan, başkanvekili, sözcü ve kâtip üye seçimine ilişkin tezkeresi,

İstanbul Milletvekili Mehmet Sevigen’in (9/29),

Afyon Milletvekili Yaman Törüner’in (9/31),

Esas numaralı Soruşturma Komisyonları üyeliklerinden çekildiklerine ilişkin önergeleri,

Genel Kurulun bilgisine sunuldu.

Genel Kurulun 29.12.1998 Salı günkü birleşiminin saat 13.00’te başlamasının ve bu birleşimide sözlü sorular ile denetim konularının görüşülmeyerek, kanun tasarı ve tekliflerinin görüşülmesinin uygun görüldüğüne ilişkin Danışma Kurulu önerisi ile,

Kuzeyden Keşif Harekâtının görev süresinin 31.12.1998 tarihinden itibaren altı ay süre ile uzatılmasına ilişkin Başbakanlık tezkeresi, yapılan görüşmelerden sonra,

Kabul edildi.

Gündemin “Özel Gündemde Yer Alacak İşler” kısmında bulunan (10/19, 29, 40, 88, 98, 127, 150, 166) esas numaralı Meclis Araştırması Komisyonu Raporunun (S. Sayısı :743) görüşmeleri, Komisyon yetkilileri Genel Kurulda hazır bulunmadıklarından ertelendi.

(9/33) ve (9/34) esas numaralı Meclis Soruşturması Komisyonlarına, siyasî parti gruplarının güçleri oranında verebilecekleri üye sayısının 3 katı olarak gösterdikleri adaylar arasından adçekmek suretiyle üye seçimi yapıldı; başkanlıkça, komisyonların başkan, başkanvekili, sözcü ve kâtip üye seçimini yapmak üzere toplanacakları gün, saat ve yere ilişkin duyuruda bulunuldu.

Grupların da mutabakatıyla, özelleştirme uygulamalarıyla ilgili Meclis araştırması komisyonunun 743 sıra sayılı raporu üzerindeki genel görüşmeyi yapmak ve alınan karar gereğince, kanun tasarı ve tekliflerini sırasıyla görüşmek için, 29 Aralık 1998 Salı günü saat 13.00’te toplanmak üzere, Birleşime 17.11’de son verildi.

Başkanvekili

Gaziantep Kastamonu

Kâtip Üye Kâtip Üye

25.12.1998 CUMA No. :47

2. — Çankırı Milletvekili İsmail Coşar’ın, TBMM’nin 20 nci yasama dönemindeki faaliyetlerine ilişkin Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanından yazılı soru önergesi (7/6668) (Başkanlığa geliş tarihi : 22.12.1998)

3. — Karaman Milletvekili Zeki Ünal’ın, İstanbul eski belediye başkanının posterini dükkânına asan bir şahsın mahkûm edildiği yolundaki habere ilişkin Adalet Bakanından yazılı soru önergesi (7/6669) (Başkanlığa geliş tarihi : 22.12.1998)

4. — İzmir Milletvekili Metin Öney’in, Devlet birimlerince veya bunların dışındaki kişilerce dinlenen telefonların kasetlerine ilişkin İçişleri Bakanından yazılı soru önergesi (7/6670) (Başkanlığa geliş tarihi : 23.12.1998)

5. — Konya Milletvekili Mustafa Ünaldı’nın, İlkokulu üç yıl önce bitiren çocukların altıncı sınıfa kayıtlarının yapılmadığı iddiasına ilişkin Millî Eğitim Bakanından yazılı soru önergesi (7/6671) (Başkanlığa geliş tarihi : 23.12.1998)

6. — Konya Milletvekili Mustafa Ünaldı’nın, Konya-Akşehir İlçesi Savaş Köyünde bulunan tarihî bir hamama ilişkin Kültür Bakanından yazılı soru önergesi (7/6672) (Başkanlığa geliş tarihi: 23.12.1998)

7. — Konya Milletvekili Mustafa Ünaldı’nın, Konya-Akşehir Yayla Kasabası sağlık evinin personel ihtiyacına ilişkin Sağlık Bakanından yazılı soru önergesi (7/6673) (Başkanlığa geliş tarihi : 23.12.1998)

8. — Kütahya Milletvekili Ahmet Derin’in, Balıkesir-Kütahya arası posta treninin Soma’dan geçip geçmeyeceğine ilişkin Ulaştırma Bakanından yazılı soru önergesi (7/6674) (Başkanlığa geliş tarihi : 23.12.1998)

9. — Erzincan Milletvekili Tevhit Karakaya’nın, Bursa Valisinin İmam Hatip Lisesi öğretmen, öğrenci ve velileri üzerinde baskı uyguladığı iddialarına ilişkin Başbakandan yazılı soru önergesi (7/6675) (Başkanlığa geliş tarihi : 23.12.1998)

10. — Konya Milletvekili Mustafa Ünaldı’nın, Konya-Kadınhanı İlçesi Hacı Mehmetli Köyü Sağlık Evinin ne zaman hizmete açılacağına ilişkin Sağlık Bakanından yazılı soru önergesi (7/6676) (Başkanlığa geliş tarihi : 23.12.1998)

11. — Konya Milletvekili Mustafa Ünaldı’nın, Konya yöresindeki pancar üreticilerinin ürünlerine ucuz fiyat uygulandığı iddiasına ilişkin Başbakandan yazılı soru önergesi (7/6677) (Başkanlığa geliş tarihi : 23.12.1998)

13. — Konya Milletvekili Mustafa Ünaldı’nın, Konya-Akşehir İlçesi Engilli Köyü yoluna ilişkin Başbakandan yazılı soru önergesi (7/6679) (Başkanlığa geliş tarihi : 23.12.1998)

14. — Erzincan Milletvekili Mustafa Kul’un, TÜMTİS ‘in aranmasına ve bazı yöneticilerinin gözaltına alınmasına ilişkin Başbakandan yazılı soru önergesi (7/6680) (Başkanlığa geliş tarihi : 23.12.1998)

15. — Erzincan Milletvekili Mustafa Kul’un, Meriç Deltasındaki Gala Gölü’nün korunmasına ilişkin Başbakandan yazılı soru önergesi (7/6681) (Başkanlığa geliş tarihi : 23.12.1998)

16. — Erzincan Milletvekili Mustafa Kul’un, TÜREV’in faaliyetlerine ilişkin Başbakandan yazılı soru önergesi (7/6682) (Başkanlığa geliş tarihi : 23.12.1998)

17. — Erzincan Milletvekili Mustafa Kul’un, Muğla Erkek Öğrenci Yurduna ilişkin Millî Eğitim Bakanından yazılı soru önergesi (7/6683) (Başkanlığa geliş tarihi : 23.12.1998)

18. — Erzincan Milletvekili Mustafa Kul’un, Eğitime Katkı Payı Fonu’nda biriken paraların nerelerde kullanıldığına ve denetimine ilişkin Millî Eğitim Bakanından yazılı soru önergesi (7/6684) (Başkanlığa geliş tarihi : 23.12.1998)

19. — Erzincan Milletvekili Mustafa Kul’un, pamuk üreticilerinin sorunlarına ilişkin Başbakandan yazılı soru önergesi (7/6685) (Başkanlığa geliş tarihi : 23.12.1998)

20. — Erzincan Milletvekili Mustafa Kul’un, Kars SSK Hastanesinin doktor ve hizmetli ihtiyacına ilişkin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanından yazılı soru önergesi (7/6686) (Başkanlığa geliş tarihi : 23.12.1998)

22. — Erzincan Milletvekili Mustafa Kul’un, İdil Kültür Merkezi’nin kurucusuna gözaltında işkence yapıldığı iddialarına ilişkin İçişleri Bakanından yazılı soru önergesi (7/6688) (Başkanlığa geliş tarihi : 23.12.1998)

23. — Bursa Milletvekili Turhan Tayan’ın, zeytin bedellerinin ne zaman ödeneceğine ilişkin Sanayi ve Ticaret Bakanından yazılı soru önergesi (7/6689) (Başkanlığa geliş tarihi : 24.12.1998)

1. — Konya Milletvekili Lütfi Yalman’ın, Berlin’de düzenlenen Türk Kültürünü Tanıtma etkinliklerine katılan sanatçılara ilişkin Kültür Bakanından sözlü soru önergesi (6/1252) (Başkanlığa geliş tarihi : 24.12.1998)

1. — Konya Milletvekili Lütfi Yalman’ın, kısa dönem dövizle askerlik yapan kişilere ilişkin Millî Savunma Bakanı ve Başbakan Yardımcısından yazılı soru önergesi (7/6690) (Başkanlığa geliş tarihi : 22.12.1998)

2. — Diyarbakır Milletvekili Sacit Günbey’in, üniversitelerden ilişiği kesilen öğretim üyelerine ilişkin Başbakandan yazılı soru önergesi (7/6691)(Başkanlığa geliş tarihi : 22.12.1998)

3.— Erzincan Milletvekili Naci Terzi’nin, gözaltındaki bir işadamına işkence yapıldığı iddiasına ilişkin İçişleri Bakanından yazılı soru önergesi (7/6692)(Başkanlığa geliş tarihi : 22.12.1998)

4.— Konya Milletvekili Lütfi Yalman’ın, yeni hizmete açılan okullara ve taşımalı eğitim uygulamasına ilişkin Millî Eğitim Bakanından yazılı soru önergesi (7/6693) (Başkanlığa geliş tarihi : 23.12.1998)

5. — Konya Milletvekili Lütfi Yalman’ın, Almanya-Berlin’de düzenlenen Türk Kültürünü Tanıtma etkinliklerine ilişkin Kültür Bakanından yazılı soru önergesi (7/6694)(Başkanlığa geliş tarihi : 23.12.1998)

6. — Konya Milletvekili Mustafa Ünaldı’nın, Konya-Akşehir-Polatlı karayolunda Karabulut Köyü civarında meydana gelen kazalara ilişkin Bayındırlık ve İskân Bakanından yazılı soru önergesi (7/6695)(Başkanlığa geliş tarihi : 23.12.1998)

8.— Balıkesir Milletvekili İsmail Özgün’ün, doktorların çalışma şartlarına ilişkin Sağlık Bakanından yazılı soru önergesi (7/6697)(Başkanlığa geliş tarihi : 24.12.1998)

9. — Konya Milletvekili Lütfi Yalman’ın, başörtüsü nedeniyle idare aleyhine açılan davalara ilişkin Adalet Bakanından yazılı soru önergesi (7/6698)(Başkanlığa geliş tarihi : 24.12.1998)

10. – Konya Milletvekili Lütfi Yalman’ın, Bursa Valisinin yayımladığı başörtüsü yasağı ile ilgili genelgeye ilişkin İçişleri Bakanından yazılı soru önergesi (7/6699)(Başkanlığa geliş tarihi : 24.12.1998)

11.— Konya Milletvekili Lütfi Yalman’ın, üretim ve pazar kapasitesinin artırılmasına yönelik önlemlere ilişkin Sanayi ve Ticaret Bakanından yazılı soru önergesi (7/6700) (Başkanlığa geliş tarihi : 24.12.1998)

12.— Konya Milletvekili Lütfi Yalman’ın, açılmış olan memur sınavının iptal edilip edilmediğine ilişkin Orman Bakanından yazılı soru önergesi (7/6701)(Başkanlığa geliş tarihi : 24.12.1998)

13. — Konya Milletvekili Lütfi Yalman’ın, Başbakanlık Merkez Teşkilatında istisnaî kadrolara atanan kişilere ilişkin Başbakandan yazılı soru önergesi (7/6702)(Başkanlığa geliş tarihi : 24.12.1998)

14. — Konya Milletvekili Lütfi Yalman’ın, üniversitelerde yaşanan olaylara karşı alınan tedbirlere ilişkin Başbakandan yazılı soru önergesi (7/6703)(Başkanlığa geliş tarihi : 24.12.1998)

16. — Karaman Milletvekili Zeki Ünal’ın, Yüksek Askerî Şûra kararlarına ilişkin Başbakandan yazılı soru önergesi (7/6705)(Başkanlığa geliş tarihi : 24.12.1998)

17.— Konya Milletvekili Hasan Hüseyin Öz’ün, R.T.Ü.K. tarafından iptal edilen yerel televizyonların frekans ihalelerine ilişkin Başbakandan yazılı soru önergesi (7/6706) (Başkanlığa geliş tarihi : 24.12.1998)

18.— İstanbul Milletvekili Bülent Akarcalı’nın, ITU’ın Türkiye’ye ayırdığı uydu yörüngelerine ilişkin Ulaştırma Bakanından yazılı soru önergesi (7/6707)(Başkanlığa geliş tarihi : 25.12.1998)

19.— Diyarbakır Milletvekili Sacit Günbey’in, İstanbul Üniversitesi ve Y.Ö.K. hesaplarının bulunduğu bankalara ilişkin Başbakandan yazılı soru önergesi (7/6708) (Başkanlığa geliş tarihi : 25.12.1998)

20.— Balıkesir Milletvekili İsmail Özgün’ün, et, kasaplık hayvan, peynir ve tereyağı ithaliyle ilgili kararnameye ilişkin Tarım ve Köyişleri Bakanından yazılı soru önergesi (7/6709)(Başkanlığa geliş tarihi : 25.12.1998)

21.— İçel Milletvekili Saffet Benli’nin, Samsun-Ankara karayolunda meydana gelen kazalara karşı alınacak tedbirlere ilişkin Bayındırlık ve İskân Bakanından yazılı soru önergesi (7/6710)(Başkanlığa geliş tarihi : 25.12.1998)

22. — Mardin Milletvekili Hüseyin Yıldız’ın, Meksika’daki Büyükelçiliğimizde meydana gelen yolsuzluklar hakkında yapılan işlemlere ilişkin Dışişleri Bakanından yazılı soru önergesi (7/6711)(Başkanlığa geliş tarihi : 25.12.1998)

23. — Mardin Milletvekili Hüseyin Yıldız’ın, BOTAŞ’ın mavi akım projesine ilişkin Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanından yazılı soru önergesi (7/6712)(Başkanlığa geliş tarihi : 25.12.1998)

24. — Erzincan Milletvekili Mustafa Yıldız’ın, Erzincan’da okulların çalışma saatlerinin iftar saatine göre ayarlandığı iddiasına ilişkin Millî Eğitim Bakanından yazılı soru önergesi (7/6713)(Başkanlığa geliş tarihi : 25.12.1998)

1. — İstanbul Milletvekili Ercan Karakaş ve 20 arkadaşının, mevzuata aykırı bir şekilde yapılan telefon dinleme olaylarının kimler tarafından ne zaman ve nasıl yapıldığının saptanması ve alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla Anayasanın 98 inci, İçtüzüğün 104 ve 105 inci maddeleri uyarınca bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/304) (Başkanlığa geliş tarihi : 24.12.1998)

1.— Çanakkale Milletvekili Nevfel Şahin’in, Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünde çalışan mevsimlik işçilere ilişkin Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısından yazılı soru önergesi (7/6533)

2.— Ankara Milletvekili Saffet Arıkan Bedük’ün, Sıvas Demir Çelik İşletmesi A.Ş.’nin özelleştirilmesine ilişkin Başbakandan yazılı soru önergesi (7/6536)

3.— Trabzon Milletvekili Kemalettin Göktaş’ın, Devlet veya Vakıf yüksek öğretim kurumlarındaki öğretim elemanlarının ve öğrencilerin sayısına ilişkin Başbakandan yazılı soru önergesi (7/6537)

4.— Trabzon Milletvekili Kemalettin Göktaş’ın, Trabzon Kalkınma Vakfının faaliyetlerine ilişkin Başbakandan yazılı soru önergesi (7/6539)

5.— Karaman Milletvekili Zeki Ünal’ın, Abdullah Öcalan’ın devlet bursu alıp almadığına ilişkin Başbakandan yazılı soru önergesi (7/6542)

6.— Erzincan Milletvekili Naci Terzi’nin, G.Ü. Mühendislik- Mimarlık Fakültesinde bir araştırma görevlisinin verdiği dilekçelerin işleme konulmadığı iddiasına ilişkin Millî Eğitim Bakanından yazılı soru önergesi (7/6543)

7.— Diyarbakır Milletvekili Yakup Hatipoğlu’nun, Diyarbakır Alatosun beldesinin doktor, sağlık elemanı, derslik ve öğretmen ihtiyacına ilişkin Başbakandan yazılı soru önergesi (7/6546)

BAŞKAN – Türkiye Büyük Millet Meclisinin 38 inci Birleşimini açıyorum.

Sayın milletvekilleri, toplantı yetersayımız vardır; çalışmalarımıza başlıyoruz.

Gündeme geçmeden önce, üç arkadaşıma gündemdışı söz verdim.

"Sınır ticareti muvacehesinde, İran'dan elma ithal edildiği görülmektedir. Bu, ülkemizdeki üreticileri çok büyük sıkıntıya düşürmektedir. Elma ithalatıyla ilgili, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda gündemdışı konuşmak istiyorum" diye talepte bulunan, Denizli Milletvekili Sayın Gözlükaya'yı davet edeceğim.

Sayın Gözlükaya?.. Yok.

Buyurun Sayın Polat. (FP sıralarından alkışlar)

Süreniz 5 dakikadır.

ASLAN POLAT (Erzurum) – Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; Doğu Anadolu'da kış turizmi ve gelişme olanakları konusunda gündemdışı söz almış bulunuyorum; hepinizi saygıyla selamlarım.

Ekonomik ve sosyal yönlerine ülke geneli açısından bakıldığında, net olarak negatif yönleri ağır basan bu bölge, 2 bin ilâ 3 bin metre yükseklikteki konumu, dağları, yaylaları, uzun süren kış şartlarıyla, kış turizminin gelişmesine son derece elverişli bir coğrafî yapıya sahiptir.

Erzurum-Palandöken, Kars-Sarıkamış, Bitlis-Altınkanbur ve Bingöl-Kurucadağ olmak üzere, 4 bölgede kayak spor merkezi mevcuttur.

Kış turizmi, turizm pazarlarında gittikçe artan oranda talep edilen turizm türleri arasında bulunmaktadır. Kış turizminde, tatil imkânlarını değerlendirmek isteyen çeşitli yaş gruplarından insanlar, kısa sürede ulaşabilecekleri kış turizm merkezlerine yönelmektedirler.

Konaklama, ulaşım, iletişim gibi altyapı hizmetlerinin, kış koşullarında sürekli ve kullanıma hazır tutulması gerektiği gibi, özellikle kayak pistleri, telesiyej ve teleski imkânlarının sağlanması ve kalitesinin de yüksek tutulması gerekmektedir.

Kış turizmi, odağında kayak sporunun bulunduğu bir turizm olup, kayağa uygun, kaliteli karın varlığı ve karın uzun bir süre yerde kalması da, kış turizmi açısından oldukça önemlidir.

Doğu Anadolu Bölgemiz, kışın, dört ilâ altı ay süreyle karlarla kaplı kalmaktadır. Bu süre, esasen, geleneksel yaz mevsimi turizm türlerinin süresine de eşittir.

Turizm sektörünün bir özelliği de, genellikle maddî yönden güçlü olan kişilerin yaptığı harcamaların orta ve düşük gelir grubunda olan kimselere gitmesiyle sosyal dengenin tesisine önemli katkıda bulunması; yine, pratik bir kural olarak, gecelemeli veya gecelemesiz yapılan turizm harcamalarının yaklaşık yüzde 50'sinin bölge halkına gelir olarak yansıdığı da kabul edilmektedir.

Turizm sektörü, turistik ihtiyaçların karşılanmasında ekonominin bütün sektörlerinden yararlandığı gibi, bazı sanayi kollarını içine almakta, bazılarına kendi ihtiyaçlarına göre şekil vermekte, bir kısmını da yeniden meydana getirmektedir.

Ülkemizde, şu an, kayak merkezlerinde 5 bin yatak arzı bulunmakta, planlaması süren 25 bin yatakla, bu sayının 30 bine yüksetilmesi öngörülmektedir. Mevcut yatak arzının yüzde 20'si bu bölgede olmasına rağmen, planlanan yatak arzının yüzde 60'ı bu bölgede gerçekleştirilecektir.

Ülkemizde mevcut 17 kayak merkezinde 13 başarı faktörü üzerinden yapılan değerlendirme sonuçlarına göre; birinci sırada 22 puanla Uludağ, ikinci sırada 17 puanla Palandöken, dördüncü sırada da 14 puanla Sarıkamış gelmekteydi; fakat, en son, 1998 yılında, yeniden, yerinde yapılan değerlendirmeler neticesinde, 13 başarı faktörü üzerinden yapılan değerlendirmelerde, birincinin Sarıkamış (28 puan), ikincinin Palandöken (27 puan), üçüncünün de Eciyes (24 puan) olarak sıralandıkları görülmektedir.

1 - Mevcut askerî havaalanına ilave olarak yapılan, 4 trilyon 329 milyar TL keşif bedelli yeni sivil havaalanı terminal binasının bir an önce bitirilerek hizmete açılması ve havaalanının, kışın her türlü hava şartlarında inişe açık hale getirilmesi.

2 - Mevcut Erzurum (Hınıs) Boğazında planlanan hedefe ulaşıldığı için, takriben 10 kilometre batısında bulunan Konaklı bölgesinin kış turizmine açılması gerekmektedir. Bu bölgede 14 adet otel tahsis alanı mevcut olup, bunlardan 5 adedinin tahsisi yapılmış, gerisi de yapılacakken, Akdeniz Bölgesindeki turizm alanlarındaki dağıtıma yapılan itiraz üzerine, tüm Türkiye'deki turizm alanlarıyla beraber bu bölgedeki tahsis işlemi de durmuştur.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN – Efendim, süreniz bitti; size 1 dakika eksüre veriyorum; yalnız, uzatmayacağım sürenizi.

Buyurun.

ASLAN POLAT (Devamla) – Fakat, unutulmamalıdır ki, bu bölgede arazi ihalesi mümkün olmayıp, ancak tahsisle verilebilmektedir.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN – Teşekkür ederim Sayın Polat; süreniz bitti. Bugün, programımız biraz yoğun; ancak 1 dakika eksüre verebildim.

ASLAN POLAT (Devamla) – Peki efendim.

Saygılarımı sunarım.

Buyurun.

Süreniz 5 dakikadır.

MEHMET GÖZLÜKAYA (Denizli) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; elmacının sorunlarıyla ilgili gündemdışı söz aldım; Sayın Başkana teşekkür ediyorum, Yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum.

Bildiğiniz üzere, Türkiye'de, tarım ürünleri içerisinde, elma, gerçekten, çok olan, son yıllarda da üretimi gittikçe artan bir ürünümüz. Yalnız, geçen yıl, ne acı ki, elma üreticilerimiz, İran'dan sınır ticareti sebebiyle ve Arjantin'den ithal edilen elma sebebiyle büyük zarara uğramışlardır. O günlerde 40-50 bin liraya mal olan elma, maalesef, 20 bin liraya alıcı bulamamış; hatta, bazı elmacılar, bunu, çöplüğe atmak, bazıları da hayvan yemi olarak satmak, kullanmak durumunda kalmışlardır ki, bunların fiyatları da 10 bin liraya kadar düşmüş; elmacılar, çok büyük zarara uğramışlardır.

Bu sene de, maliyeti 90 bin lira civarında olan elma, ekim ayında, süper elma 150 bin, birinci kalite elma 120 bin ve ikinci kalite elma 100 bin liradan alıcı bulurken, maalesef, iki aydan bu yana, elma alıcıları, tüccarlar dahi bu bölgelere -Denizli, elma üretiminde önde gelen illerimizden, özellikle Çivril İlçemiz elmacılıkla geçinen bölgelerimizden birisidir- gelmez olmuşlardır ve 90-100 bin liraya mal olan elmanın 100 bin liraya ancak alıcı bulabildiği belirtilmektedir, görülmektedir. Sebebini araştırdığımızda, olayın, tamamen, sınır ticareti muvacehesinde İran'dan elma gelmekte olduğunu, bunun bir kısmının, fabrikaların konsantre için evvelce yaptıkları anlaşmalar gereği geldiği; ama, konsantre miktarında birtakım aşmalar olduğunu bilerek, bunun iç tüketimde de kullanılacak şekilde piyasaya çok miktarda sürüldüğü ve bu bakımdan, Türk elmasının fiyatlarının düştüğü belirtilmektedir; görülmektedir. Bu bakımdan gündemdışı söz aldım.

Biz biliyoruz ki, 55 inci Hükümet çiftçiye şaşı bakar. Geçen yıl şaşı bakmıştır; üzümcüler, elmacılar, pamukçular -özellikle pamukçular- çok büyük mağduriyete uğramışlardır; keza, tütüncüler, istedikleri zaman paralarını alamamışlardır; ama, giderayak, istirham ediyoruz, diğer çiftçilerimiz yaşadı, elmacılarımız geçen seneki ıstırabı yaşamasınlar. Pamukçumuz halen bu ıstırabı yaşıyor; 200 bin liradan piyasa açıldı, 110 bin liraya pamuk satılacak; fakat, depolarda pamuk bekliyor. Bu bakımdan, en azından elmacımız bu zarara tekrar girmesin. Geçen yıla nazaran üretimimizde de büyük düşüşler vardır.

Hükümet indinde, gümrükten sorumlu Devlet Bakanımız Sayın Rifat Serdaroğlu'yla şifahî görüştük; ilgilendiler; kendisine teşekkür ediyorum; sanıyorum biraz sonra da burada geniş bir açıklama yapacaklar; fakat, şunu belirtmek istiyoruz ki; elma ve diğer ürünlerle ilgili sınır ticaretinin suiistimal edilmemesi ve gerçekten, geçimini elma veya diğer ürünlerden sağlayan insanlarımızın, vatandaşlarımızın hayatiyetlerini devam ettirebilmeleri gerekmektedir. Hükümetten ve ilgili bakanlardan ilgi bekliyoruz, tedbir bekliyoruz.

Bu duygularla, Yüce Meclise saygılar sunuyorum; teşekkür ediyorum. (Alkışlar)

BAŞKAN – Teşekkür ederim Sayın Gözlükaya.

Gündemdışı konuşmaya Sayın Rifat Serdaroğlu cevap vereceklerdir.

Buyurun.

DEVLET BAKANI RİFAT SERDAROĞLU (İzmir) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Sayın Gözlükaya'nın ifade ettiği gibi, geçen hafta sonu kendisiyle görüştük; konuyu inceledik. Şimdi bilgileri arz ediyorum.

1998 yılının ekim ayının sonuna kadar, Esendere Gümrük Müdürlüğünden 86 ton, Gürbulak Gümrük Müdürlüğünden 104 ton olmak üzere, toplam 190 ton elma, sınır ticareti kapsamında getirilmiş. Yaklaşık on onbir aylık bir sürede 190 ton elma... Bu, gerçekten, o ilin ihtiyaçlarına yeterli olan bir rakam. Yani, sınır ticareti kapsamında olması gereken kadar bir ithalat yapılmış; fakat, kasım ve aralık aylarında -aralık ayının 25'ine kadar aldığımız rakamlarda; ki, Sayın Gözlükaya'yı doğruluyor- yaklaşık 1 500 ton civarında elma, sınır ticareti kapsamında, Türkiye'ye ithal edilmiş.

Konuyu sınır valilerimizle görüştük. Yaklaşık dört gündür bu görüşmelerimiz devam ediyor. Sadece bir ilimizde 3 800 tonluk uygunluk belgesi verilmiş. Bu, tabiî, o sınır ilimizde yaşayan bütün vatandaşlarımızın, orada, sabah, öğle, akşam elma yeseler dahi tüketemeyecekleri kadar çok ciddî bir oran. Bu, elbette ki, bizim elma üreticilerimizi fevkalade rahatsız eden, onların ekonomik açıdan kaybına sebep olan bir olay.

Gerçekten, haklı ikazı için, Sayın Gözlükaya'ya çok teşekkür ediyorum; bu konuda ikazda bulunan diğer milletvekili arkadaşlarıma da teşekkür ediyorum.

55 inci cumhuriyet hükümetinin çiftçiye şaşı baktığını ifade etti Sayın Gözlükaya; katılmak mümkün değil; görme bozukluğu olanlar 55 inci cumhuriyet hükümetine şaşı bakıyor; onu kabul edebilirim.

Tekrar teşekkür ediyor, saygılar sunuyorum. (Alkışlar)

BAŞKAN – Teşekkür ederim Sayın Bakan.

Gündemdışı konuşma cevaplandırılmıştır.

Gündemdışı üçüncü söz "55 inci Hükümet, 29 Kasım 1998 tarihli Bakanlar Kurulu kararıyla, Slovak ve Çek Cumhuriyetlerinden canlı hayvan ve hayvan ürünleri ithalini gerçekleştirecek yönde karar almıştır. Bu karar, başta Doğu Anadolu olmak üzere tüm Türkiye'yi hayvancılık yönünden olumsuz yönde etkileyecektir; hayvancılığa, daha önce de olduğu gibi, büyük darbe vuracaktır. Bu konu ve Ardahan İlimizde mazot ithalinin serbest bırakılması konusunda gündemdışı söz istiyorum" diye talepte bulunan Ardahan Milletvekili Sayın Saffet Kaya'ya verilmiştir.

Sayın Kaya?.. Yok.

Sayın Kaya, herhalde bugün de mesainin 15.00'te başlayacağını zannettiği için, gelememiştir.

Bu itibarla, gündemdışı konuşmalar bitmiştir.

1982 Anayasasının 22 nci maddesi, haberleşme özgürlüğünü tanımış ve güvence altına almıştır.

22 nci maddeye göre "herkes, haberleşme hürriyetine sahiptir. Haberleşmenin gizliliği esastır."

Haberleşme özgürlüğünün sınırları vardır ve bu sınırlar da aynı maddede belirlenmiştir. "Kanunun açıkça gösterdiği hallerde, usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınan merciin emri bulunmadıkça, engellenemez ve gizliliğine dokunulamaz. İstisnaların uygulanacağı kamu kurum ve kuruluşları kanunda belirtilir."

Anayasanın bu hükmüne göre, "özel hayatın gizliliği" çerçevesinde, haberleşme özgürlüğü, bu arada, elbette, telefonla haberleşme özgürlüğü de korunmuş bulunmaktadır. 22 nci maddede öngörülen istisnalar dışında, yani, usulüne uygun hâkim kararı ya da acil durumlarda yetkili merciin emri olmadıkça kişiler tarafından da dinlenemez.

Haberleşme özgürlüğü İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesince de koruma altına alınmış, İnsan Hakları Divanı ise, kararlarında istisnaları dar yorumlayarak haberleşme özgürlüğünün alanını genişletmiştir.

Ülkemizde de haberleşme özgürlüğünün ihlali suç sayılmıştır ve TCK'nın 195-200 üncü maddelerinde düzenlenmiştir.

Anayasanın öngördüğü istisnalar dışında telefon dinleme, telefon görüşmelerini banda kaydetme ve bunları açıklama, özel yaşamın gizliliğine dokunma, haberleşme özgürlüğünün de ihlali demektir ve suç oluşturmaktadır.

Geçtiğimiz günlerde basına yapılan açıklamalarda, bu özgürlüklerin açık biçimde ihlal edildiği ve suç işlendiği anlaşılmaktadır. Hukukdışı olan bu eylemlerin kimler tarafından, ne zaman ve nasıl yapıldığının saptanması, suçluların ortaya çıkarılması ve gerekli önlemlerin alınması için, Anayasanın 98, TBMM İçtüzüğünün 104 ve 105 inci maddeleri uyarınca konunun araştırılmasını saygılarımızla arz ederiz.

1. Ercan Karakaş (İstanbul)

2. İ. Önder Kırlı (Balıkesir)

4. Ali Rıza Bodur (İzmir)

5. Erdoğan Yetenç (Manisa)

6. Bekir Kumbul (Antalya)

7. Altan Öymen (İstanbul)

8. Ahmet Güryüz Ketenci (İstanbul)

9. Yahya Şimşek (Bursa)

10. Tuncay Karaytuğ (Adana)

11. Bekir Yurdagül (Kocaeli)

12. Ali Dinçer (Ankara)

13. Mustafa Yıldız (Erzincan)

14. Algan Hacaloğlu (İstanbul)

15. Hilmi Develi (Denizli)

16. Mehmet Moğultay (İstanbul)

17. Nezir Büyükcengiz (Konya)

18. Veli Aksoy (İzmir)

19. Fikri Sağlar (İçel)

20. Mehmet Sevigen (İstanbul)

BAŞKAN – Bilgilerinize sunulmuştur.

Önerge, gündemde yerini alacak ve Meclis araştırması açılıp açılmaması konusunda öngörüşme, sırasında yapılacaktır.

Başbakanlığın Anayasanın 82 nci maddesine göre verilmiş bir tezkeresi vardır; okutup, oylarınıza sunacağım:

25.12.1998

3-4 Aralık 1998 tarihlerinde Romanya'ya resmî bir ziyarette bulunan Cumhurbaşkanı Sayın Süleyman Demirel'e refakat eden heyete, Samsun Milletvekili Murat Karayalçın'ın da iştirak etmesi uygun görülmüş ve bu konudaki Bakanlar Kurulu kararının sureti ilişikte gönderilmiştir.

Anayasamızın 82 nci maddesine göre gereğini arz ederim.

Mesut Yılmaz

Başbakan

BAŞKAN – Oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Kabul edilmiştir.

Danışma Kurulunun bir önerisi vardır; okutup, oylarınıza sunacağım:

Danışma Kurulu Önerisi

No : 151 Tarihi : 29.12.1998

Gündemin "Kanun Tasarı ve Teklifleriyle Komisyonlardan Gelen Diğer İşler" kısmının 294 üncü sırasında yer alan, 786 sıra sayılı 1999 Malî Yılı Genel ve Katma Bütçeleri Kanunlaşıncaya Kadar Devlet Harcamalarının Yapılmasına ve Devlet Gelirlerinin Tahsiline Yetki Verilmesine Dair Kanun Tasarısının bu kısmın 3 üncü sırasına alınmasının ve 4 üncü sıraya kadar olan tasarı ve tekliflerin görüşmelerinin tamamlanmasına kadar çalışma süresinin uzatılmasının Genel Kurulun onayına sunulması, Danışma Kurulunca uygun görülmüştür.

Hikmet Çetin

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanı

Salih Kapusuz Ülkü Güney

FP Grubu Başkanvekili ANAP Grubu Başkanvekili

Mehmet Gözlükaya Metin Bostancıoğlu

DYP Grubu Başkanvekili DSP Grubu Başkanvekili

Nihat Matkap

CHP Grubu Başkanvekili

BAŞKAN – Oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Kabul edilmiştir.

Gündemin "Özel Gündemde Yer Alacak İşler" kısmına geçiyoruz.

Komisyon?.. Yok.

Ertelenmiştir.

Alınan karar gereğince, gündemin "Kanun Tasarı ve Teklifleriyle Komisyonlardan Gelen Diğer İşler" kısmına geçiyoruz.

İçtüzüğümüzün 78 inci maddesi, Bakanlar Kurulunun herhangi bir sebeple çekilmesi halinde, yeni Bakanlar Kurulu güvenoyu alıncaya kadar, Anayasa ve İçtüzük değişiklikleri hariç, kanun tasarı ve tekliflerinin komisyonlarda ve Genel Kurulda görüşülmesinin erteleneceğini; ancak, Bakanlar Kurulunun öncelikli olduğunu bir yazıyla Başkanlığa bildirdiği kanun tasarı ve tekliflerinin görüşülmesine devam olunacağını hükme bağlamıştır.

İçtüzüğün bu hükmü ve daha önce bilgilerinize sunulan Başkanlık tezkereleri uyarınca, bu kısımda yer alan kanun tasarı ve tekliflerini, gündemdeki sıralarına göre görüşmeye başlıyoruz.

Komisyon?.. Yok.

Ertelenmiştir.

BAŞKAN – Biraz önce kabul edilen Danışma Kurulu önerisi gereğince, 1999 Malî Yılı Genel ve Katma Bütçeleri Kanunlaşıncaya Kadar Devlet Harcamalarının Yapılmasına ve Devlet Gelirlerinin Tahsiline Yetki Verilmesine Dair Kanun Tasarısı ve Plan ve Bütçe Komisyonu raporunun müzakeresine başlıyoruz.

Komisyon?.. Burada.

Hükümet?.. Burada.

Komisyon ve Hükümet yerlerini aldılar.

Komisyon raporunun okunup okunmaması hususunu oylarınıza sunacağım: Raporun okunmasını kabul edenler_ Kabul etmeyenler_ Raporun okunması kabul edilmemiştir.

Tümü üzerinde, gruplar adına söz isteyen var mı? Şimdiye kadar, gruplardan söz talebi gelmedi.

Şahısları adına, Sayın Recep Kırış, Sayın Aslan Polat, Sayın Yıldırım Aktürk, Sayın Halit Dumankaya, Sayın Veysel Candan söz istemişlerdir.

MEHMET GÖZLÜKAYA (Denizli) – Sayın Başkan, Hükümet konuşmayacak mı?

BAŞKAN – Efendim, Hükümet konuşmayabilir; öyle bir usul yok. Bu, geçici bütçe.

MEHMET GÖZLÜKAYA (Denizli) – Takdim etselerdi_

BAŞKAN – Sunuş konuşması yapmayabilir. Yani, bu, normal bir kanun tasarısı; daha doğrusu, geçici bir kanun; böyle bir şey yok; ama, isterse...

MEHMET GÖZLÜKAYA (Denizli) – Ama, bilgi versinler Meclise efendim.

BAŞKAN – Normal kanun prosedürüne tabi. Daha önceden, tabiî, Hükümet, önce, bütçe kanunu tasarısına başlanılırken bir takdim konuşması yapıyordu; ama, bu, bir geçici bütçedir. Şimdiye kadar, uygulamalarda böyle olmuştur; gruplar konuşur veya Hükümet, istediği her zaman konuşabilir.

Gruplar adına söz isteyen yoksa, şahıslara geçiyorum efendim...

NİHAT MATKAP (Hatay) – Grubumuz adına, Sayın Algan Hacaloğlu konuşacak efendim.

BAŞKAN – Cumhuriyet Halk Partisi Grubu adına, Sayın Algan Hacaloğlu; buyurun. (CHP sıralarından alkışlar)

Süreniz 20 dakika efendim.

CHP GRUBU ADINA ALGAN HACALOĞLU (İstanbul) – Sayın Başkan, Türkiye Büyük Millet Meclisinin çok değerli üyeleri; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

8 Aralık gününde, 55 inci Hükümetin Bakanlar Kurulu toplantısında, 1999 yılı için geçici bütçe tasarısı hazırlandı, kabul edildi; ancak, bu tasarı Meclise sunulmadı, on gün bekletildi. 18 Aralık gününde, bir çağrıyla, geriye bırakılmış olan Maliye Bakanlığı bütçesi görüşülmek üzere, Plan ve Bütçe komisyonunda çalışmalar tekrar başlatıldı; ancak, o çalışmalara -bir anlayış çerçevesinde- Hükümetin talebi, Komisyon Başkanının değerlendirmesi çerçevesinde o akşam ara verildi; 21 Aralık günü de, 1999 yılı genel ve katma konsolide bütçe görüşmelerine devam edilmeyeceği ve yerine, geçici bütçe uygulamasına gidileceği ifade edildi.

Değerli arkadaşlarım, geçici bütçe, ülkemizde 7 defa çıkarılmıştır. 1949, 1965, 1970, 1974, 1988, 1992 ve 1996 yıllarında ülkemizde geçici bütçe uygulamaları olmuştur; ancak, bugüne değin uygulamaların ortaya koyduğu bir gerçek vardır; sadece, Anayasamızda bütçenin çıkarılmasına ilişkin yer alan özel kurallar çerçevesinde, süreler içerisinde, bütçe kanununun çıkarılmasının imkânsız olduğu durumlarda geçici bütçenin çıkarılması söz konusu olmuştur, olabilir.

Bunu kim diyor; Danıştay 1. Dairesi. Ne zaman diyor; on yıl evvel, bir hükümetin "acaba, bütçe görüşmelerini erteleyebilir miyiz" diye sormuş olduğu bir soruya yanıt olarak diyor.

55 inci Hükümet tartışmalara tahammül edememiştir. İçimize sindirmediğimiz bu bütçenin, onsekiz yıllık neoliberal rant ekonomisinin bir uzantısı olarak önümüze getirilmiş olan 1998 yılı bütçesinin, iktidar partilerine mensup 25, muhalefet partilerine mensup 15 üyeden oluşan Plan ve Bütçe Komisyonunda ve her halükârda Hükümetin iradesinin üstün olduğu bir platformda dahi tartışılmasını içine sindiremeyerek ve Genel Kurula indirildiği zaman yeni bir tartışma zemini yaratacağı endişesiyle bütçenin görüşmelerini engellemiş, bütçeyi geri çekmiştir. Esasında, bu son söylediğim cümleler bana ait cümleler değildir; yani, bütçe görüşmelerinden duyulacak rahatsızlığa ilişkin tespitler, tamamen o görüşmelerde ifade edilmiş, zabıtlara geçmiş olan hususlardır.

Değerli arkadaşlarım, ekbütçe, doğal olarak, zamanaşımı ortaya çıktığı için önümüzdedir. Ekbütçeyi görüşmek, değerlendirmek ve önümüzde kalmış olan iki üç günlük süre içinde uygulamaya geçirmek zorundayız; ancak, bir iki tespitimi de yapmak istiyorum:

Bu çerçevede önümüze getirilmiş olan geçici bütçenin 5 inci maddesiyle kapsanmakta olan, 1998 yılı içerisinde Meclisimizde kabul edilen vergi tasarısının belirli maddelerini değiştirmek, ilave etmek, çıkarmak şeklindeki düzenlemeler Anayasaya aykırı bir yaklaşımdır. O nedenle, eğer, 5 inci madde Yüce Meclisimizce kabul edilirse, o maddeye yönelik olarak Anayasa Mahkemesine yapılabilecek herhangi bir anayasaya aykırılık iddiasıyla ilgili başvurunun çok ciddî, çok temel gerekçesi doğacaktır; çünkü, Anayasa Mahkemesi, bundan evvel, defaatle, birçok kereler, bu türden bütçe yasalarına yapılmış olan ilaveleri, anayasaya aykırılık nedeniyle, iptal etmiştir.

Bu duygularla, hepinize saygılar sunuyor, geçici bütçenin hayırlı olmasını diliyorum. (CHP sıralarından alkışlar)

BAŞKAN – Teşekkür ederim Sayın Hacaloğlu.

Gruplar adına başka söz talebi var mı?

Fazilet Partisi Grubu adına, Sayın Abdüllatif Şener; buyurun. (FP sıralarından alkışlar)

FP GRUBU ADINA ABDÜLLATİF ŞENER (Sıvas) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Anavatan Partisi, DSP ve DTP'den oluşan 55 inci Yılmaz Hükümetinin huzurlarınıza getirdiği bu kanun tasarısı üzerinde görüşmelerimizi sürdürüyoruz.

Bu, 1999 bütçesine ilişkin bir kanun tasarısıdır; diğer bir ifadeyle, geçici bütçe kanunudur. 31 Aralık 1998 gününe kadar 1999 bütçesinin Türkiye Büyük Millet Meclisinden geçirilmesi gerekiyordu. O halde, burada, niçin asıl bütçeyi değil de bir geçici bütçe kanunu tasarısını görüşüyoruz sorusu önemli bir sorudur. Bu konuda değişik gerekçeler ileri sürebilir; Hükümet de, kendine göre birtakım mazeretler ve gerekçeler ortaya koyabilir; ancak, hemen belirtmek gerekir ki, aslında, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunduğu, Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşmelerine başlanılan 1999 bütçesini, Hükümetin, Genel Kurula getirecek cesareti yoktu, Genel Kurulda bu bütçe rakamlarını tartışması mümkün değildi, kamuoyu karşısında hesabını vermesi mümkün değildi. Bu bakımdan, yoğun bir bütçe müzakeresi içerisinde, Hükümetin onsekiz aydır milleti ezen, bunaltan, mahveden politikalarının, Genel Kurulda, canlı yayınlarda milletin huzurunda tartışılmasını arzu etmedikleri için, bundan çekinmiş oldukları için, bu geçici bütçe kanunu tasarısını görüşüyoruz.

Bu Hükümetin kuruluş biçimi, onsekiz aydır yaptıklarının temel dayanağıdır. Bu Hükümet sandıktan çıkmamıştı, milletvekili transferleri suretiyle kurulmuştu, millî irade çarpıtılarak kurulmuştu, bazı güç odakları, bu Hükümetin kurulmasına destek vermişti; onun için, icraatlarıyla, bütçeleriyle milleti ezdiler, onsekiz ay boyunca perişan ettiler, destekçileri, yandaşları da abat ettiler; bütçelerinin özeti budur. (FP sıralarından alkışlar)

Bu Hükümeti düşüren gensoru önergelerinin gerekçesi ise, onsekiz aylık icraatlarının, bütçelerinin âdeta özetidir. Nedir bu Hükümeti düşüren gensoru önergesinin gerekçesi; yolsuzluklardır. Nitekim, onsekiz ay boyunca, Türkiye'nin bir numaralı gündem maddesi yolsuzluklar olmuştur, soygunlar olmuştur, vurgunlar olmuştur. Yine, gensoru önergesinin gerekçesi nedir; çete-mafya ilişkilerinin, Hükümete kadar, bakanlara kadar, Başbakana kadar uzanmış olmasıdır. Nitekim, onsekiz ay boyunca ortaya çıkan hadiseler göstermiştir ki, devlet ihaleleri, çeteler tarafından, âdeta, paylaştırılırcasına ihale edilmiştir; özelleştirmelere, yine, çeteler ve mafyalar karar vermiştir.

Bu güç odaklarına dağıtılanlar nereden kaynaklanmıştır; milletin alınteri, elemeği yağmalanarak, âdeta peşkeş çekilmiştir.

İşte, onsekiz aylık Yılmaz Hükümetinin, icraatlarıyla, bütçeleriyle ortaya getirdiği tablo bundan ibarettir.

Bu Hükümetin hazırlayıp uyguladığı 1998 yılı bütçesi, Meclise sunup görüşmediği 1999 yılı bütçesi, şu anda tartışmakta olduğumuz geçici ve ekbütçe tasarıları özü itibariyle aynıdır. Onun için, ben, burada, bu üçünü birbirinden ayırmak suretiyle değerlendirmeler yapmayı gerekli görmüyorum; her üç belge de bu Hükümetin onsekiz aydır ne yaptığını ne yapmadığını, kimi abat edip kimi berbat ettiğini, açıkça göstermektedir ve aynı politikalara devam edeceğinin ilanıdır. (FP sıralarından alkışlar)

Birbuçuk yıl boyunca, kümülatif olarak, enflasyon, bu İktidar döneminde yüzde 150'ye yakın bir düzeye ulaşmıştır ve memur bu Hükümet döneminde enflasyona ezdirilmiştir, perişan edilmiştir ve şimdi 1999 yılında uygulanacak olan geçici bütçeyle de memura yüzde 25 vereceğiz demektedirler; yani, şu ana kadar onsekiz aydır ezdiğimiz, perişan ettiğimiz memuru, biz 1999'da işbaşında kalırsak ezmeye devam edeceğiz demek istemektedirler; yani, 55 inci Yılmaz Hükümetinin devri iktidarında memur kaybetmiştir.

İşçiler de kaybetmiştir. Refahyol döneminde, 500 bin kamu işçisiyle, davullu zurnalı, toplu iş sözleşmeleri yapılmıştır; ancak, bu İktidar döneminde, enflasyon rakamları altında ve ekonomik krizin vurduğu darbeyle işçiler de perişan olmuştur ve bu İktidar döneminde uygulanan yanlış politikalar sebebiyle, milyonlarca işsize yüzbinlerce yeni işsiz eklenmiştir. Dolayısıyla, onsekiz aydır işbaşında bulunan 55 inci Yılmaz Hükümeti döneminde işçiler de kaybetmiştir.

Memurlar, işçiler kaybetti; ama, acaba emekliler kazandı mı diye düşüneceksiniz; önümüzde rakamlar var; maalesef, 55 inci Yılmaz Hükümeti döneminde emekliler de kaybetmiştir. Yine Devlet Planlama Teşkilatının rakamlarına göre, Emekli Sandığı emeklilerinin maaşları 1996'da yüzde 22, 1997'de yüzde 8 artmışken, bu İktidar döneminde, 1998'de, Emekli Sandığı emeklilerinin maaşı yüzde 6 reel azalmıştır.

SSK emeklilerinin maaşları da, yine aynı şekilde 1996 ve 1997 yıllarında Refahyol döneminde yapılan zamlarla yüzde 20 ve yüzde 13 reel artmış; ama, bu İktidar döneminde, SSK emeklilerinin maaşı da yüzde 7 reel olarak azalmıştır.

Bağ-Kur emeklileri de Refahyol döneminde yüzde 58 ve yüzde 27 reel iyileştirmeye ulaşmıştır. Ancak, Yılmaz Hükümeti döneminde Bağ-Kur emeklileri de kaybetmiştir ve maaşları yüzde 7 azalmıştır. Açıkça görülen tablo ortadadır. Bu İktidar, memurlara kaybettirmiştir. Bu İktidar, işçilere kaybettirmiştir. Bu İktidar, tüm emeklilere kaybettirmiştir.

Üretim dönemi fiyatları itibariyle, bu İktidar döneminde, mazot, bir yıllık, yüzde 90 civarında zam görmüştür; gübre fiyatları, yüzde 113 ile yüzde 250 arasında artmıştır; ziraî ilaç fiyatları, yine, üretim dönemleri itibariyle, 1997'den 1998'e, yüzde 133 ile yüzde 170 arasında artmıştır ve bu İktidar, ilk işbaşına geldiğinde temel icraat olarak, ziraî kredi faizlerine yüzde 77 ile yüzde 174 arasında zam yapmıştır.

Bütün tarımsal girdiler, köylüyü, çiftçiyi mahvedecek derecede yükseltilmiş ve artırılmıştır; ancak, ürün bedellerine baktığımızda, bu İktidarın, köylüyü ve çiftçiyi de mahvettiğini açıkça görürüz. Buğday yüzde 60 artmış; yaş çay yaprağı yüzde 56, şekerpancarı yüzde 50 ancak zam görebilmiş. Hem enflasyonun altında rakam hem de tarım girdilerindeki zamların, şişkinliklerin yarısını bile karşılamayan fiyat artışları... Üstelik, şekerpancarı, 4 400 lirayken, Refahyol döneminde, yüzde 150 zamla 11 000 liraya çıkarılmıştır...

MAHMUT ERDİR (Eskişehir) – Biz çıkardık!..

ABDÜLLATİF ŞENER (Devamla) – Ama, bu İktidar, 16 500 lira vermek suretiyle, yüzde 50 ancak artırmıştır; yani, Refahyol'un 3 verdiğine Yılmaz Hükümeti 1 vermiştir ve hâlâ, pancar söküm avansları da ödenmemektedir.

Aynı şekilde üzüm, aynı şekilde pamuk üreticisi de, bu İktidar döneminde perişan edilmiştir, mahvedilmiştir. Pamuk, geçen seneki fiyattan alıcı bulamamaktadır. Pamuk üreticisi, âdeta, tarlasından kovulmuştur, ezilmiştir, mahvedilmiştir.

Fındık üreticisi, Refahyol döneminde gülmüştü; 106 bin ton alım yapılmıştı Refahyol döneminde, paraları da düzenli olarak ödenmişti. Ancak, bu İktidar, bunun yarısı kadar alım yapmamıştır; alımlar yapılmadığı için, fındık üreticisi tüccarın eline düşmüştür; fiyatlar yarı yarıya düşmüş, yarı yarıya azalmıştır. Üstelik, devlet, aldığı fındıkların parasını da üreticiye henüz ödememiştir.

MUHAMMET POLAT (Aydın) – Zeytinyağı...

ABDÜLLATİF ŞENER (Devamla) – Yine, zeytinyağı üreticisi de bu İktidar döneminde mahvedilmiştir, perişan edilmiştir. Birkaç tüccar kazansın diye ithalat kapıları sonuna kadar açılmış ve Türkiye'deki zeytin üreticisi, âdeta, tarlasından kovulur duruma getirilmiştir.

KEMALETTİN GÖKTAŞ (Trabzon) – Fındık paraları...

Değerli arkadaşlarım, kaybedenleri sıraladım; onsekiz aydır bu ülkede -tekrar ediyorum- memurlar kaybetmiştir; onsekiz aydır bu ülkede işçiler kaybetmiştir; onsekiz aydır bu ülkede Bağ-Kur emeklisi, Emekli Sandığına tabi emekli ve SSK emeklisi kaybetmiştir; onsekiz aydır bu ülkede köylü kaybetmiştir, çiftçi kaybetmiştir, hayvancılıkla uğraşanlar kaybetmiştir ve onsekiz aydır bu ülkede esnaf ve sanatkârlar kaybetmiştir, işadamları kaybetmiştir.

MUSTAFA KEMAL AYKURT (Denizli) – Kazanan da var!..

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN – Sayın Şener, süreniz bitti; ancak, 1 dakika eksüre vereceğim, daha fazla vermeyeceğim. Rica ediyorum, tamamlayınız.

TEVHİT KARAKAYA (Erzincan) – Kim kazanmıştır?

ABDÜLLATİF ŞENER (Devamla) – Memur kaybetti, işçi ve emekli kaybetti; köylü, esnaf, sanatkâr ve işadamı kaybetti. Bu ülkede onsekiz aydır kim kazandı? (FP sıralarından "Bravo" sesleri, alkışlar)

TEVHİT KARAKAYA (Erzincan) – Çete ve mafya...

ABDÜLLATİF ŞENER (Devamla) – Vurguncular, soyguncular, işbirlikçiler, çeteler ve mafyalar kazanmıştır.

Hepinize saygılar sunuyorum. (FP sıralarından "Bravo" sesleri ve alkışlar)

BAŞKAN – Teşekkür ederim Sayın Şener.

Doğru Yol Partisi Grubu adına, Sayın Rıza Akçalı; buyurun efendim. (DYP sıralarından alkışlar)

Süreniz 20 dakikadır.

DYP GRUBU ADINA RIZA AKÇALI (Manisa) – Sayın Başkan, Yüce Meclisin değerli üyeleri; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Şimdi, altı aylık bir bütçeyle Türkiye bir belirsizliğe itilmek isteniyor. Makro dengeleri zaten altüst olmuş; ama, bu yetmezmiş gibi, yeni belirsizlikler içerisinde yetkiyi tamamıyla Bakanlar Kuruluna veren, bir anlamda Meclis denetimini, Meclis inisiyatifini devredışı bırakan, hatta, 18 Nisan seçimlerinden sonrasını da ipotek altına alan anlayışta hazırlanan bir geçici bütçe. Bunu anlamak mümkün değildir.

İkincisi, çetelerle mücadele; temel misyon olarak ortaya koydukları ikinci konu bu. Orada da, çetelerle ahbap-çavuş ilişkileri içerisinde suçüstü yakalanma çıktı işin sonunda. Çakıcı-Eyüp Aşık kasetleri, ağabey-kardeş münasebetleri; Başbakanın bilgisi dahilinde defalarca yapılan görüşmeler; daha sonra, Korkmaz Yiğit ile Çakıcı arasındaki münasebetlerin kasetleri; daha sonra, Başbakan ile Korkmaz Yiğit arasındaki sıkı fıkı ilişkiler ve Türkbank ihalesinde ihaleye fesat karıştırılma iddiasıyla gündeme getirilen bir gensoruyla, 315 güvensizlik oyuyla düşürülen bir Hükümet...

Burada, keşke bunlar yanlış olsaydı, keşke bunlar yalan olsaydı, keşke bunlar düzmece olsaydı demek geçiyor içimizden; ama, bir tarafta, milletvekilliği düşmüş, Devlet Güvenlik Mahkemelerinde yargılanan -bu ilişkilerinden dolayı- bir Eyüp Aşık var; beri tarafta -ihaleye fesat karıştırıldığı için- hakkındaki iddialarla Devlet Güvenlik Mahkemesi tarafından tutuklanmış bir kişi var. İhalenin bir tarafı tutuklu -ihaleye fesat karıştıranların- ama, diğer tarafı, güvensizlik oyuyla ve ihaleye fesat karıştırılması iddiasıyla Mecliste mahkûm edilmiş.

Şimdi, böyle bir tablodan sonra, Türkiye, yeni bir dönemi arıyor, yeni bir istikrar dönemini arıyor. Bu döneme baktığımızda, bu 315'lik irade, her ne hikmetse, Türkiye'yi yönetmeye ehil görülmüyor; yine, Türkiye'yi yönetmek üzere, başbakanlık görevi, bu hakkında yolsuzluk iddiası olan Hükümetin üyelerine aktarılıyor; yani, 55 inci Hükümet, bir şekilde tekrar diriltilmeye, 55 inci Hükümetin omurgası, ekseni muhafaza edilerek, tekrar görev yaptırılmaya çalışılıyor. Türkiye'de bu tabloyu görüyoruz.

Bunun anlamı, Meclis iradesini, Meclisin millet adına kullandığı bu iradeyi veto etmektir. Bu, Meclisin parlamenter, demokratik hayatına suikast anlamına gelir.

Beri taraftan, bu düşüren iradeye inisiyatif vermiyorsunuz, bir bağımsız başbakan tayin ediyorsunuz, bu bağımsız başbakanla hükümet kurulması çalışmalarını başlatıyorsunuz; ama, bunun hemen arkasından bir başka açıklama yapıyorsunuz...

METİN ÖNEY (İzmir) – Muhatap biz değiliz.

RIZA AKÇALI (Devamla) – ..."10 Ocak geldiği gün, bir geçici seçim hükümeti kurmayacağım, kurdurmayacağım" diyorsunuz.

Bunun tercümesi nedir? Bunun tercümesini bir yapalım isterseniz. Bir taraftan diyorsunuz ki: 55 inci Hükümet, sen rahat ol, sen işine devam edebilirsin; yeni kurulacak hükümet eğer senin doğrultunda olmazsa, senin ekseninde olmazsa, senin omurgana sahip olmazsa, bunu reddetme hakkın var; çünkü, sen seçimlere kadar görev başındasın, bunun teminatıyım.

Beri taraftan, düşüren iradeye de diyorsunuz ki: Siz de zorluk çıkarmayın, güçlük çıkarmayın, her şeye karşı çıkmayın; yoksa, düşürdüğünüze mahkûm olmak zorunda kalırsınız. Yani, kırk katır mı, kırk satır mı; bunun arasında bir tercih yapınız.

Şimdi, bir görevlendirme yapıldı. Bu görevlendirme, bağımsız bir milletvekiline yapıldı. Bu görevlendirmeyle ilgili isim önemli değil; ama, işin prensibiyle ilgili birkaç şey söylemek istiyorum...

Ondan önce şunu söylemek istiyorum: Türkiye Büyük Millet Meclisi bir seçim kararı aldı, 18 Nisanda seçim yapılacak; 500 milletvekili katıldı, 12'si ret, geri kalanı kabul dedi.

Şimdi, değerli arkadaşlar, değerli milletvekilleri; bir görevlendirme yapılmıştır, bununla ilgili birkaç cümle söylemek istiyorum.

MAHMUT ERDİR (Eskişehir) – Bütçeden bahset...

RIZA AKÇALI (Devamla) – Bütçeye de geleceğiz, bütçeye de geleceğiz... Bunlar, bütçeden daha önemli Türkiye için.

BAŞKAN – Müdahale etmeyelim...

İşte, bir başbakan adayı, 1 Mayısta Trabzon'da bir konuşmayla perdeyi açıyor ve diyor ki: "Türkiye'nin sorunlarının ve değişiminin önündeki tek engel ve en büyük engel bugünkü siyasal anlayıştır. Siyaset, maalesef, bugün, devlet imkânlarını bölüşmenin, paylaşmanın, haksız kazanç sağlamanın ve haksız tayin yapmanın bir aracı haline gelmiştir..." Uzayıp gidiyor. "Ya değişim ya ölüm. Siyaset, bugün, işsiz güçsüz, mesleksiz insanların işi haline gelmiştir. Bugün siyaset diye icra edilen zavallılık, liderlerin kısır tartışmasından kaynaklanmaktadır." Ondan sonra diyor ki: "Zihnim berrak, ne yapmam gerektiğini biliyorum; yürümem gerekiyor."

Yüce Meclisin değerli üyeleri, şimdi, size soruyorum; genel başkanlar, sizlere soruyorum: Sizler bu takımın üyesi misiniz? Sizler bu takımın neresindesiniz; içinde var mısınız, yok musunuz? (DYP ve FP sıralarıdan "Bravo" sesleri, alkışlar)

MEHMET GÖZLÜKAYA (Denizli) – Onlar hiç yok zaten, onlar hiç sayılmıyor.

RIZA AKÇALI (Devamla) – Yine, 13 Kasım Odalar Birliği Konsey Toplantısı...

HALİL ÇALIK (Kocaeli) – Siz var mısınız?

RIZA AKÇALI (Devamla) – Biz olmadığımız için itiraz ediyoruz, siz itiraz etmiyorsunuz da onun için söylüyorum. İşte, biz, bu yanlışlığa itiraz ediyoruz.

BAŞKAN – Müdahale etmeyelim efendim.

RIZA AKÇALI (Devamla) – Dinleyin, ölçüleri koymaya çalışıyorum. Sivil toplum kuruluşları, elbetteki siyasetten talepleri olan kuruluşlardır, siyasetle ilgili birtakım görüşlerini ifade edebilirler, siyasetle ilgili etik anlamda sözler söyleyebilirler; ama, sivil toplum kuruluşlarının hükümetler yıktığı, hükümetler kurduğu, Başbakanlar tayin ettiği rejimin adı demokrasi olmaz. O, olsa olsa ara rejim olur, olsa olsa sanal demokrasi olur. (DYP sıralarından alkışlar)

Devam ediyorum. 13 Kasım Odalar Birliği Konsey Toplantısı; "Başbakanlığa adayım, hodri meydan" ve alkışlanıyor.

Değerli milletvekilleri, bir kişi, bir bağımsız milletvekili çıkıyor, Başbakanlığa aday olduğunu, Başbakanlığa talip olduğunu söylüyor ve alkışlanıyor. Her nedense, bu Parlamentoda bulunan siyasî partilerin genel başkanları -hepsi yüzde 20'ler civarında oy almış genel başkanlar- Başbakanlığı talep edemiyorlar, kınanacaklarından korkuyorlar ve talep ettikleri zaman da "canım, bu Başbakanlık hırsı da niye bu kadar çoktur" gibi bir eleştiriye tabi kılınıyorlar. Bunu içinize sindirebiliyor musunuz? Bu Parlamentonun üyesi olarak, bir siyasî partinin üyesi olarak, parlamenter demokrasinin, partiler demokrasisinin cari olduğu bir sistemin üyeleri olarak bunu içinize sindirebiliyor musunuz? Biz, demokrasi noktasından, bunu içimize sindiremiyoruz. (DYP sıralarından alkışlar)

Şimdi, soruyorum bu Parlamentoya: Başbakanların tayininde Yüce Meclis nerede?!.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Sayın Akçalı, süreniz bitti, 1 dakika eksüre veriyorum; buyurun.

SAFFET ARIKAN BEDÜK (Ankara) – Konuşmasını bitirsin Sayın Başkan.

BAŞKAN – Efendim, rica ediyorum, 1 dakikadan fazla veremem.

RIZA AKÇALI (Devamla) – Ondan sonra, büyük bir güvenle, büyük bir edayla çıkıyor ve diyor ki: "Ben, 40 yılda yapılamayanları 30 günde yapacağım."

Değerli milletvekilleri, bunu içinize sindirebiliyor musunuz, böyle bir hakarete sizler layık mısınız; bunu sormak istiyorum.

MEHMET GÖZLÜKAYA (Denizli) – 5 günlük mesaisi var, gerisi seçim zaten.

RIZA AKÇALI (Devamla) – Ve yine, Sayın Erez'in Başbakanlık görevindeki meşruiyetini, sizlerin sorgulamasına açmak istiyorum. Yönetimlerdeki meşruiyetin kaynağı seçimdir, halktır, seçmendir. Eğer, siyasî partiler, siyasî parti mensupları, siyasî parti genel başkanları belirli reyi aldılar ve belirli çoğunluğa sahip oldularsa, bu yönetme hakkının meşruiyetini elde etmiş olurlar.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN – Süreniz bitti Sayın Akçalı, kusura bakmayın...

SAFFET ARIKAN BEDÜK (Ankara) – Cümlesini tamamlasın arkadaşımız...

TAHSİN IRMAK (Sıvas) – 1 dakika süre daha verin Sayın Başkan.

BAŞKAN - Efendim, rica ediyorum... Ben söyledim, ikaz ettim; 1 dakika veriyorum... O zaman burayı yönetemeyiz. Buyurun, siz yönetin.

SAFFET ARIKAN BEDÜK (Ankara) – Cümlesini tamamlasın Sayın Başkan.

BAŞKAN - Olmaz efendim... Rica ediyorum... Hayır.

TAHSİN IRMAK (Sivas) – Sayın Başkanım, ramazan hayrına verin

BAŞKAN - Hayır, kesinlikle... Rica ediyorum...

RIZA AKÇALI (Devamla) – Çok az kalmıştı Sayın Başkan.

BAŞKAN - Efendim, hayır... Maddede çıkıp konuşacaksınız.

RIZA AKÇALI (Devamla) – Çok az kaldı efendim.

BAŞKAN - Sayın Akçalı, bakın, ben burayı tarafsız yönetmek zorundayım. Şimdi, ben, kendi partimin milletvekillerine özel bir statü uygulayamam ki. (DYP ve FP sıralarından "Bravo Başkan" sesleri, alkışlar)

DSP Grubu adına, Sayın Metin Şahin; buyurun efendim. (DSP sıralarından alkışlar)

Süreniz 20 dakika.

DSP GRUBU ADINA METİN ŞAHİN (Antalya) – Sayın Başkan, değerli arkadaşlar; geçici bütçe üzerinde Demokratik Sol Parti Grubunun görüşlerini açıklamak üzere söz almış bulunuyorum; hepinizi, Grubum adına saygıyla selamlıyorum.

Değerli arkadaşlar, yaklaşık bir aydır, 1999 bütçesini hangi koşullarda görüşeceğimizi tartışmaktaydık; ancak, bugün, artık bu tartışmaları geride bırakarak, altı aylık geçici bütçeyi yaşama geçirmek üzere bir arada bulunuyoruz ve umuyorum, akşam da, bunu en iyi şekilde sonuçlandıracağız.

Bu olaya, yani geçici bütçe olayına, bazı arkadaşlarımızın yaptığı gibi öfkeyle, polemikle ya da karamsarlıkla yaklaşmayacağız; aksine, geçici bütçeyi serinkanlılıkla ele alacağız ve neden geçici bütçe yapıldığının haklılığını ortaya koymaya çalışacağız.

Hepinizin bildiği gibi, bütçeler, devletin genel ve katma bütçeli kuruluşlarının bir yıl süreyle yapacağı harcamalarını, yani giderlerini ve gelirlerini gösteren belgelerdir. Bu belgeleri şekillendiren en temel husus, bütçeyi hazırlayan hükümetin politik yaklaşımları, tercihleri ve öncelikleridir. Özetle, bütçeler, hükümetlerin kendilerini yansıtan belgeleridir; bir anlamda, hükümetlerin programının maddî dayanağıdır. Konuya böyle yaklaşıldığında, 1998 yılı bütçesinin başarıyla uygulanmasında esas olan ilke ve hedeflerin 1999 bütçesinde de yer aldığını bilmekteyiz.

Bu temel tespitleri gözler önüne serdikten sonra, bir de, ortaya çıkan son gelişmeleri şöyle gözden geçirmek gerekiyor:

Ülkede her şey olumlu giderken ve 1999 yılı bütçesi Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülürken, Cumhuriyet Halk Partisi, Fazilet Partisi ve Doğru Yol Partisi bir gensoru vererek 55 inci Hükümeti düşürdü. Bu durumda, tabiî, ortaya tuhaf bir hal çıkmıştı... Neden; çünkü, Hükümet, Parlamentoda çoğunluğunu kaybetmişti; bir taraftan da bütçesinin görüşülmesi gibi bir durumla karşı karşıya bulunuyordu. Yani, Hükümet hem çoğunluğunu kaybetmişti hem de bu bütçeyi savunup, bunun arkasında durarak Parlamentoda yasalaştırma gibi bir zorunlulukla karşı karşıya kalmıştı. İşte, böyle bir çelişkinin ortaya çıkması nedeniyle bütçenin görüşülmesi devam edemedi ve bir geçici bütçe hazırlama mecburiyeti ortaya çıktı.

Değerli arkadaşlar, geçici bütçe yapılması bugünkü ortamda doğrudur ve yerindedir. Aksini düşündüğümüzde, yani eleştiri yapan diğer partilerin tutumlarıyla olayı değerlendirdiğimizde, şöyle bir soru ortaya çıkıyor: 55 inci cumhuriyet hükümetinin bütçesini eğer destekliyor ve onaylayalım diyorsanız; yani, bir anlamda politikalarını onaylıyor iseniz -çünkü, giriş konuşmamdaki ifadelerimde bunu anlatmaya çalıştım- bir bütçe, bunu hazırlayan hükümetin siyasî belgesidir. Siz, siyasî belgesini onaylamaya kalktığınız bir hükümeti eğer Parlamentoda düşürdüyseniz, nasıl oluyor da "onun bütçesini destekleyelim" diyorsunuz ve nasıl "bunu geçirelim" diyorsunuz?! Gerçekten, bunu anlamak mümkün değildir değerli arkadaşlar. Bu, gerçekten bu kadar açık ve çıplaktır. Eğer bir hükümete güveniyorsanız bütçesine de güveneceksiniz, eğer bir hükümete güvenmiyorsanız "bütçesini de çıkaralım" demenizin, çok samimî ve doğrultu tutarlılığı bakımından uygun olmadığı kanısındayım.

Değerli arkadaşlar, geçici bütçeler -daha önce ilk konuşmayı yapan arkadaşımız da ifade etti- Türkiye'de ilk kez yapılıyor değildir, daha önce 12 kez geçici bütçe yapılmış ta 1920'lerden başlamak üzere ve en sonuncusu da 1996 bütçesi, gerçek anlamda sonuçlandırılamamış ve geçici bütçe olarak uygulamaya konulmuş. O nedenle, bu konuda geçmiş örnekler var ve bugün biz de, daha önce 12 kez yapılmış olan geçici bütçelerden bir yenisini, yani 13 üncüsünü yapacağız.

Değerli arkadaşlar, Hükümetin düşürüldüğü bu ortamda geçici bütçe yapılmasını gerektiren önemli bir diğer husus da, siyasî nezakettir. Çok yakında kurulması beklenen bir hükümetin önüne kendi programıyla uyumlu olup olmadığı belli olmayan bir bütçeyi koymak ve al, bunu uygula demek, herhalde doğru bir tutum olmazdı. Bu bakımdan, Hükümet, Komisyon görüşmelerinde de ifade ettiği gibi, gerçekten siyasî bir nezaket örneği göstermiş ve bunun bir gelenek olarak Parlamentoda yer almasını istemiştir. Bu tutumu nedeniyle, gerçekten, Hükümeti kutlamak gerektiğini düşünüyorum.

Değerli arkadaşlar, yeni hükümet, yani 56 ncı hükümet eğer kısa süre içerisinde kurulursa, yeni bütçeyi de -yani 1999 yılı bütçemizi- eğer mevcut şekliyle benimserse, bunun Parlamentodan geçirilmesi çok zaman almayacaktır; sanıyorum Plan ve Bütçe Komisyonunda bir günlük bir çalışmayla ve Genel Kurulda da -Genel Kurulun takdir ettiği bir sürede- on onbeş günlük bir süre içerisinde bu bütçe sonuçlandırılacaktır. Bu bakımdan, endişeyi gerektirecek bir durum yoktur.

Değerli arkadaşlar, şu anda görüştüğümüz geçici bütçe, 1999 yılı bütçesi, yani esas bütçemiz kanunlaşıncaya kadar, devlet harcamalarının yapılmasına ve devlet gelirlerinin tahsiline olanak ve yetki vermektedir. Bu yetki, 30 Haziran 1999'a kadardır; yani, altı aylık bir geçici bütçe olarak uygulanacaktır.

Bu geçici bütçeyle, önümüzdeki altı aylık sürede, personel maaş ödemeleri yapılabilecektir; sosyal güvenlik kuruluşlarının ihtiyaçları karşılanacaktır; borç faiz ödemeleri sürdürülecektir; gerekli diğer transferler yapılabilecektir; sürdürülen yatırımlar ile yeni yatırımlara ödenek ve kaynak kullandırılabilecektir; harcamayı gerektiren diğer hususlar için ise, Maliyeye yeterli yedek ödenek tahsis edilmektedir. Görüldüğü gibi, bu geçici bütçede tüm ihtiyaçlar gözetilmiştir ve yeterli ölçülerde yer almıştır.

Bu geçici bütçeyle tahsis edilen altı aylık ödenekler toplamı, 11 katrilyon 889 trilyon 194 milyar Türk Lirasıdır. Asıl bütçede öngörülen ödenekler ise -hatırlanacağı üzere- 23 katrilyon 650 trilyon Türk Lirasıydı. Görüldüğü üzere, geçici bütçeyle tahsis edilen miktar, asıl bütçede yer alan miktarın yüzde 50'sinden biraz fazla durumdadır; yani, bu yönüyle de bütçede herhangi bir kısıntı söz konusu değildir; ödeneklerde yeterli bir ölçü konulmuştur, tutturulmuştur.

Umuyoruz ki, bu geçici bütçe bugün sonuçlanacak ve tüm çalışanlar ile emekliler yeni yıla zamlı maaşla gireceklerdir.

Ayrıca, bu geçici bütçeyle, Hazineye, 1 Ocak 1999–30 Haziran 1999 dönemine ilişkin olarak, altı aylık ödenekler toplamının yarısına kadar net borçlanma yetkisi verilmiştir. Yine, sermayelerinin yüzde 50'den fazlası belediyelere ait iştiraklerin uluslararası bankalardan borçlanmaları halinde, Hazine garantisi, 500 milyon Amerikan Dolarıyla sınırlandırılmıştır.

Bir başka husus: Bu geçici bütçeyle, 1998 yılı mahsulü pamuk ve zeytinyağına verilmesi kararlaştırılan prim ödemelerinin yapılması ve hayvancılığı desteklemek üzere 5 trilyon liraya kadar ödeme yapılması için Bakanlar Kuruluna yetki verilmektedir. Böylece, pamuk ve zeytinyağı üreticilerimizin ve hayvan yetiştiricilerimizin herhangi bir mağduriyete düşmemeleri güvence altına alınmıştır.

Bu geçici bütçeyle, ihracatın desteklenmesi amacıyla, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasından Eximbanka kaynak aktarmaya olanak sağlanmıştır. Böylece, dolaylı olarak, Eximbankın yetersiz olan sermayesi güçlendirilmiş olacaktır.

Değerli arkadaşlar, bu geçici bütçe tasarısının 6 ncı maddesiyle, Türkiye'de yıllardır sorun olan geçici işçilerin çalışma sürelerinin artırılması amacıyla, 30 trilyon lirayı aşmamak üzere ödenek tahsisi konusunda Maliye Bakanlığına ve dolayısıyla Bakanlar Kuruluna yetki verilmiştir.

Bugüne kadar bazı kurumlarda çalışmadan ücret alan ve "geçici işçi" adıyla çalışanların olduğu kısmen doğrudur; ancak, biz şimdi, hizmetine ihtiyaç duyulan, sosyal güvenlik haklarından sınırlı olarak yararlanan geçici işçilerimizin oniki aya kadar çalışmalarına, bir ölçüde çare üretmiş oluyoruz.

Bilindiği gibi, sosyal bir yara olan geçici işçi sorununu çözmek için, geçtiğimiz yaz bir yasa çıkarmıştık ve 16 bin dolayındaki geçici işçimizi, Millî Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğümüzün bünyesindeki kuruluşlarda sürekli olarak çalışabilme olanağına kavuşturmuştuk.

Şimdi, geçici bütçede yer alan bu düzenlemeyle ve Maliye Bakanlığımızın belirleyeceği usuller dahilinde, 30 bin dolayındaki geçici işçimizi de huzurlu ve verimli bir çalışma ortamına kavuşturmayı hedefliyoruz. Sanıyorum, tüm parti gruplarımız da bu konuya olumlu yaklaşacaklardır.

Değerli arkadaşlar, özetlememiz gerekirse, 1999 yılı için getirilen geçici bütçe, asıl bütçe kadar yeterli ödeneğe sahiptir. Hizmetler aksamayacaktır. Çalışanlarımız ve emeklilerimiz, normal bütçe döneminde olduğu gibi, maaş ve ücretlerini, 1 Ocak 1999'dan geçerli olmak üzere zamlı olarak alacaklardır.

Değerli arkadaşlar, konuşmamın bu aşamasında, Demokratik Sol Parti Grubu üyeleri olarak 55 inci hükümetle birlikte çok emek verdiğimiz, önemli mesafeler aldığımız ve üzerinde hassasiyet gösterdiğimiz bazı konuları, yakında göreve başlaması beklenen 56 ncı hükümetin dikkatine sunmak istiyorum.

Enflasyonla mücadele olumlu sonuçlar vermektedir ve enflasyon yüzde 50'lere inmiştir. Bu mücadelede, bugüne kadar titizlik gösterilen bütçe disiplininden ayrılınmamalıdır.

Sekiz yıllık kesintisiz eğitimde sağlanan olumlu gelişmeler takip edilmeli, daha da ileriye götürülmelidir.

55 inci hükümet zamanında, yani gerek 1997'de gerekse 1998 yılında, üreticimize, ürün bedellerinin, geciktirilmeden ve aksatılmadan ödendiğini unutmamak gerekir. 1999'da da, çiftçilerimizin ürün bedelleri, aksama olmaksızın ödenmelidir.

Esnaf ve sanatkârlarımıza, KOBİ'lere ayrılan krediler, sonuna kadar kullandırılmıştır. 1999'da, yükseltilen limitler de dikkate alınarak, bu kaynaklar, sonuna kadar kullandırılmaya devam edilmelidir.

Güneydoğu ihmal edilmemelidir. Terörün açtığı yaraların sarılması sürdürülmeli, bu bölgede yaşamın normale döndürülmesi çalışması aksatılmamalıdır.

Organize suç örgütlerine, yani çetelere, mafyalara ve bölücü teröre karşı yapılan başarılı mücadele aynen sürdürülmelidir.

Bütün dünya, büyük ve güçlü Türkiye gerçeğini öğrenmeye başlamıştır. Bu saygın ve çok yönlü dışpolitika mutlaka sürdürülmelidir.

Sayın milletvekilleri, yukarıda saydığım politikaların başarıyla yürütülebilmesi için gerekli maddî olanaklar -geçici de olsa- bu bütçede vardır. Demokratik Sol Parti Grubu olarak, 1999 yılı geçici bütçesine olumlu oy vereceğiz.

Demokratik Sol Parti Grubu olarak, sayın milletvekillerimizin ve sevgili yurttaşlarımızın yeni yılını kutluyor ve hayırlı ramazanlar diliyoruz.

Hepinize saygılar sunarım. (DSP ve ANAP sıralarından alkışlar)

BAŞKAN – Teşekkür ederim Sayın Şahin.

ANAP Grubu adına, Sayın Esat Bütün; buyurun efendim. (ANAP sıralarından alkışlar)

Süreniz 20 dakika.

ANAP GRUBU ADINA ESAT BÜTÜN (Kahramanmaraş) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; sözlerime başlarken, hepinizi saygıyla selamlıyor, içinde bulunduğumuz mübarek ramazan ayının ve yaklaşan yeni yılın Türk Milletine hayırlar getirmesini diliyorum.

MEHMET GÖZLÜKAYA (Denizli) – Güvenoyu vereceğimiz belli değil; görüşülsün.

ESAT BÜTÜN (Devamla) – Burada, aslında, 55 inci hükümet, Meclis iradesine saygı göstererek ve gelecekteki hükümetlerin de inisiyatiflerini engellememek için gerçekten centilmenlik örneği göstererek, Meclisin öncelikle ittifakını, uzlaşmasını aramış, bu noktayı bulduğu anda bütçeyi getirmek istemiş, ama, bunun olmadığını görerek, kendi durumunu da bilerek, bütçeyi getirmemiş, ülkeyi bütçesiz bırakmamak için geçici bütçeyi getirmiştir. Şimdi bu gerçekler ortadayken, bizi, burada "neden Hükümet geçici bütçe getirdi" diye eleştirmeniz, gerçekten bugün Türkiye'deki sıkıntıların da bir diğer nedenidir.

Hükümeti düşürdünüz, hükümet kurma planınız yok; neden düşürdüğünüzü bilmiyorsunuz; çünkü "bütçeyi getir" diyorsunuz.

NECMİ HOŞVER (Bolu) – Yolsuzluktan düştü, yolsuzluktan...

ESAT BÜTÜN (Devamla) – Oradan konuşmanın anlamı yok. Siz, zaten her zaman, ne yaptığınızı bilmiyorsunuz. Biraz önce, çıktınız, yıllardır demokrasi kahramanı yaptığınız "Baba" dediğiniz insanı burada eleştirdiniz; artık, onu savunmak da bana kaldı. (ANAP sıralarından alkışlar)

NECMİ HOŞVER (Bolu) – Baba'yı size verdik, Baba sizin olsun artık.

ESAT BÜTÜN (Devamla) – Öyle diyemezsiniz. Bir taraftan "Demokrat Partinin, Adalet Partisinin devamıyım" diyeceksiniz, işinize geldiği zaman sahip çıkacaksınız; diğer taraftan, işinize gelmediği zaman inkâr edeceksiniz; bu, doğru değildir.

ASLAN POLAT (Erzurum) – 280 imza verilmişti; o, ne olacak?

ESAT BÜTÜN (Devamla) – 280 imzayı, güvenoylamasında gördük; 281 kabul oyu aldı 55 inci hükümet, ret oyu 256'da kaldı; yani, 280 demekle 280 olmuyor ki...

ASLAN POLAT (Erzurum) – O zaman imza verenlere sor...

ESAT BÜTÜN (Devamla) – Onu siz kendi arkadaşlarınıza soracaksınız.

Diğer önemli bir olay da... Gerçekten ben bugün burada, ülke sorunlarını kapsayan teknik bir konuşma yapacaktım; ancak, muhalefetin birtakım açıklamalarına, 55 inci hükümetle ilgili olaylara da cevap vermek istiyorum.

Şimdi, ülkemizin en büyük sorunlarından bir tanesi, bildiğiniz gibi, enflasyondur. Geçtiğimiz bütçelerde, Cumhuriyet Halk Partisi Sayın Genel Başkanı, bütün bütçe konuşmasını enflasyon konusu üzerine yönlendirmişti ve konuşmasının tamamı âdeta oydu; ama, bu konu bugün gündeme gelmiyor. Neden; çünkü, enflasyon konusundaki düşüş açık ve nettir. Bugün, bakın, tüketici fiyatları endeksi yüzde 70'lere, toptan eşya fiyatları endeksi yüzde 50'lere düşmüştür; her şeye rağmen düşmüştür, dünyadaki krize rağmen düşmüştür, Türkiye'nin ekonomik daralmasına rağmen düşmüştür ve enflasyon konusu bugün gündeme gelmemiştir. Bu enflasyon düşüşü sürerkenken, hâlâ, enflasyon yüksektir demek, diğer taraftan, gerçekten teknik bir kişi olduğuna inandığım Fazilet Partisi sözcüsünün "cumhuriyet tarihinin en yüksek enflasyonu bu Hükümet döneminde" demesi, yine, Doğru Yol Partisini kayırma anlamına geldi; 1994 yılında yüzde 149 olduğunu unuttu herhalde veya onu görmezlikten geldi; bu mübarek ramazan günü de bunu tabiî burada hatırlatmak istiyorum

ASLAN POLAT (Erzurum) – Esat Bey, sözcü "üçüncü" dedi, sen üçü anlayamadın; tutanaklarda var, değiştirme ifadesini.

ESAT BÜTÜN (Devamla) – Yok yok "en yüksek enflasyonu" dedi.

Türkiye, yüksek enflasyonla 1979 yılından itibaren karşılaşmıştır. O günden bugüne kadar -ondokuz yıldır- enflasyon, yüzde 40'larla yüzde 50'ler arasında devam etmektedir. Latin Amerika ülkelerinde bile, daha dün dağılan Sovyet bloğundaki ülkelerde bile enflasyon düşürülürken, ülkemizde enflasyonun düşürülememiş olması, gerçekten çok çarpıcı ve üzüntü verici bir örnektir.

20 nci Yüzyılın son çeyreğinde ve 21 inci Yüzyılın başında teknoloji ve haberleşmedeki baş döndürücü gelişmelerin sonucunda dünya iyice küçülmüştür. Küreselleşme "ekonomik ve siyasî sınırların giderek ortadan kalkması ve neticesinde maddî ve manevî değerlerin millî sınırları aşarak dünya çapında yayılmasıyla, ülkeler ve milletler arasındaki iktisadî, siyasî, sosyal ve kültürel temas ve etkinliklerin artmasıdır" diye tarif edilebilir.

İktisadî küreselleşmenin en başarılı olduğu sahalar, yatırım, üretim ve finans piyasalarıdır. Bu gelişmelerin sonucu, iktisadî serbestleşme, serbest pazar ekonomisi, siyasî anlamda demokratikleşme, normalleşme ve hukukun üstünlüğü kavramlarını insanlığın ortak değeri olarak ortaya çıkarmıştır.

ASLAN POLAT (Erzurum) – Kim yaptı bunu?

ESAT BÜTÜN (Devamla) – Bunu, DYP ve o zamanki SHP şimdiki CHP iktidarları yaptı.

ASLAN POLAT (Erzurum) – Başbakan kimdi, başbakan?

ESAT BÜTÜN (Devamla) – Şimdi burada kalkıp ekonomideki dengesizliklerden bahsederken geçmişte yaptıklarını unutanlar, milletin de unuttuğunu zannediyorlar.

Bugün, eğer siz, bu 3 katrilyon lirayı, kazanılmış gelirlerden alınan vergi gelirlerinden değil, yüzde 100'leri aşan faizlerle borçlanarak ödüyorsanız, bunu halktan, daha acı faturayla, o genç yaşta emekli ettiğiniz insanlardan, daha acı faturayla çıkarıyorsunuz demektir; çünkü, bu borçlanmadan kaynaklanan 3 katrilyon liranın karşılığında, ranta 4 katrilyon lira para aktarmak zorunda kalıyorsunuz; bunu da, yeniden halktan çıkarıyorsunuz demektir.

İşte siz, 55 inci hükümeti zamansız ve plansız düşürerek, bu sosyal güvenlik reformunu da engellediniz. Eğer bu sosyal güvenlik reformu çıkmış olsaydı, bugün bütçemizde oluşan en büyük kara delik kapanmış olacaktı. 1998 yılında 1,4 katrilyon lira ayrılan bu sosyal güvenlik açıklarına, 1999 yılı bütçesinde 2,5 katrilyon lira civarında bir ödenek ayrılması planlanmaktadır.

Şimdi siz, ülkenin gündemini kaybettirdiniz, ülkenin hükümetini düşürdünüz, ülkenin bütçesini engellediniz, ondan sonra çıkıp burada...

ASLAN POLAT (Erzurum) – İnanıyor musun bu dediklerine?

ESAT BÜTÜN (Devamla) – ...kamu çalışanlarına az para veriliyor, bütçeyi neden getirmediniz deme hakkınız yoktur. Diğer taraftan, hükümet düşürme gerekçelerindeki davranışlarınız da doğru değildir. Hükümetin düşmesini en başta çeteler istedi; çağrı yaptılar Fransa'dan. Arkasından, o bahsettiğiniz kasetlerden önce çetelerle mücadele başlamıştı. Failî meçhul cinayetler bugün işlenmemektedir; onlar rahatsızlık duydular, onlar çağrı yaptılar...

ASLAN POLAT (Erzurum) – Kiminle görüştüler?

ESAT BÜTÜN (Devamla) – Kiminle görüşülürse görüşülsün, kiminle ne yapılırsa yapılsın, önemli olan onların üzerine gidilmesidir. Onların üzerine gidiliyor mu?..

ESAT BÜTÜN (Devamla) – Korkmaz Yiğit ile görüşenler ve ne için görüştükleri ortadadır. Mahkemeye gitmiştir, cevabını mahkeme verecektir. Eğer Hükümet, Korkmaz Yiğit'in üstüne gitmeseydi o bant çıkmazdı. Zaten banttaki ilk konuşmasında da -dikkat ederseniz- "korkarım ki bu bant yayınlanmak zorunda kalmaz" diyor. Şantajla, Hükümete bir tertiple hazırlandığı ortadadır. O tertibi yapanlar halk tarafından görülmüştür; onun hesabını da halka vereceklerdir.

Diğer taraftan, 55 inci Hükümet, bildiğiniz gibi, gerçekten, sermaye piyasalarını yakından ilgilendiren Bankalar Kanunuyla ilgili düzenlemeleri getirecekti. Hepiniz burada çıkıyor rant ekonomisinden bahsediyorsunuz, bir taraftan da bütün bankaları 1994