1. – Karaman Milletvekili Fikret Ünlü’nün, Dünya Özürlüler Gününe ilişkin gündemdışı konuşması ve Devlet Bakanı Hasan Gemici’nin cevabı

2. – Hatay Milletvekilli Atilâ Sav’ın, İtalyan hukukçularının, Abdullah Öcalan’ın uluslararası bir mahkemede yargılanması önerisine ilişkin gündemdışı konuşması

3. – Ardahan Milletvekili Saffet Kaya’nın, Ardahan İli Köy Hizmetleri Müdürlüğünün çözümlenemeyen sorunlarına ilişkin gündemdışı konuşması

1. – Fransa ve Norveç’e gidecek olan Dışişleri Bakanı İsmail Cem’e, dönüşüne kadar, Devlet Bakanı Şükrü Sina Gürel’in vekâlet etmesinin uygun görüldüğüne ilişkin Cumhurbaşkanlığı tezkeresi (3/1821)

2. – Romanya’ya gidecek olan Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel’e, dönüşüne kadar, TBMM Başkanı Hikmet Çetin’in vekâlet edeceğine ilişkin Cumhurbaşkanlığı tezkeresi (3/1822)

 3. – Bakanlar Kurulunun yeniden teşkili için İstanbul Milletvekili ve Demokratik Sol Parti Genel Başkanı Bülent Ecevit’in görevlendirildiğine ilişkin Cumhurbaşkanlığı tezkeresi (3/1823)

 4. – Romanya’ya gidecek olan Devlet Bakanı Işın Çelebi’ye, dönüşüne kadar, Bayındırlık ve İskân Bakanı Yaşar Topçu’nun vekâlet etmesinin uygun görüldüğüne ilişkin Cumhurbaşkanlığı tezkeresi (3/1824)

 5. – Romanya’ya gidecek olan Kültür Bakanı İstemihan Talay’a, dönüşüne kadar, Millî Eğitim Bakanı Hikmet Uluğbay’ın vekâlet etmesinin uygun görüldüğüne ilişkin Cumhurbaşkanlığı tezkeresi (3/1825)

 7. – Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurul ve komisyonlarda bulunan kanun tasarı ve tekliflerinden hangilerinin görüşüleceğine ilişkin Başbakanlık tezkeresi (3/1827)

 8. – İstanbul Milletvekili Refik Aras’ın, İç ve Dış Borçlar Araştırma Komisyonu üyeliğinden çekildiğine ilişkin önergesi (4/395)

 9. – Devlet Bakanı Mehmet Batallı’nın Irak’a yapacağı resmî ziyarete katılan milletvekillerine ilişkin Başbakanlık tezkeresi (3/1828)

10. – Başbakan A. Mesut Yılmaz’ın Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetine yaptığı resmî ziyarete katılan milletvekiline ilişkin Başbakanlık tezkeresi (3/1829)

11. – Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel’in, Türkmenistan ve Kırgızistan’a yaptığı resmî ziyarete katılan milletvekiline ilişkin Başbakanlık tezkeresi (3/1830)

12. – Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel’in Avusturya’ya yaptığı resmî ziyarete katılan milletvekiline ilişkin Başbakanlık tezkeresi (3/1831)

1. – Erzincan Milletvekili Tevhit Karakaya ve 22 arkadaşının, üniversite kurulacak illerde aranacak koşullar konusunda bir genel görüşme açılmasına ilişkin önergesi (8/30)

1. – Elazığ Milletvekili Mehmet Ağar’ın yasama dokunulmazlığının kaldırılması hakkında Başbakanlık tezkeresi ve Anayasa ve Adalet komisyonları üyelerinden kurulu karma komisyon raporu (3/1211) (S. Sayısı : 774)

2. – Elazığ Milletvekili Mehmet Ağar’ın yasama dokunulmazlığının kaldırılması hakkında Başbakanlık tezkereleri ve Anayasa ve Adalet komisyonları üyelerinden kurulu karma komisyon raporu (3/1646, 3/1775) (S. Sayısı : 775)

3. –  Kütahya Milletvekili Mustafa Kalemli, Anavatan Partisi Genel Başkanı Rize Milletvekili Mesut Yılmaz, Doğru Yol Partisi Genel Başkanı İstanbul Milletvekili Tansu Çiller, Demokratik Sol Parti Genel Başkanı İstanbul Milletvekili Bülent Ecevit, Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Antalya Milletvekili Deniz Baykal ile 292 milletvekilinin; Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 83 üncü Maddesinin Değiştirilmesine Dair Kanun Teklifi ve Anayasa Komisyonu Raporu (2/676)(S. Sayısı : 232)

1. – (9/16)Esas Numaralı Meclis Soruşturması Komisyonunun 779 sıra sayılı raporu ile (9/17) Esas Numaralı Meclis Soruşturması Komisyonunun 780 sıra sayılı raporunun görüşme günü ve Genel Kurulun çalışma saatlerine ilişkin Danışma Kurulu önerisi

2. – (9/44), (9/45), (9/46) Esas Numaralı Meclis Soruşturması önergelerinin gündemdeki yeri, görüşme günü ve Genel Kurulun çalışma saatlerine ilişkin Danışma Kurulu önerisi

1. – 1999 Malî Yılı Bütçe Kanunu Tasarıları ile 1997 Malî Yılı Kesinhesap Kanunu Tasarılarının Genel Kuruldaki görüşmelerine ilişkin Danışma Kurulunun 16.11.1998 tarihli 144 numaralı önerilerinin kabulüne dair Genel Kurul kararının kaldırılmasına ilişkin Başkanlık önerisi

1. – İstanbul Milletvekili Halit Dumankaya ve 13 arkadaşı, Zonguldak Milletvekili Necmettin Aydın ve 19 arkadaşı, Konya Milletvekili Veysel Candan ve 12 arkadaşı, Kocaeli Milletvekili Necati Çelik ve 23 arkadaşı, Kütahya Milletvekili Emin Karaa ve 22 arkadaşı, İzmir Milletvekili Işın Çelebi ve 25 arkadaşı, Zonguldak Milletvekili Tahsin Boray Baycık ve 22 arkadaşı ile Hatay Milletvekili Fuat Çay ve 25 arkadaşının, özelleştirme uygulamalarıyla ilgili usulsüzlük ve yolsuzluk iddialarını araştırarak alınması gereken tedbirleri tespit etmek amacıyla Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergeleri ve (10/19, 29, 40, 88, 98, 127, 150, 166) esas numaralı Meclis araştırması komisyonu raporu (S. Sayısı : 743)

2. – Konya Milletvekili Ahmet Alkan ve 106 arkadaşının, Kanuna ve Genel Ahlaka Aykırı Şekilde Mal Edinmek Suretiyle Görevini Kötüye Kullandığı ve Bu Eyleminin Türk Ceza Kanununun 240 ve 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanununun 11, 12, 13, 14 ve 15 inci maddelerine uyduğu iddiasıyla Devlet eski Bakanı, Dışişleri eski Bakanı ve Başbakan Yardımcısı ve eski Başbakan Tansu Çiller Hakkında Meclis soruşturması açılmasına ilişkin önergesi ve (9/16) esas numaralı Meclis Soruşturması Komisyonu raporu (S. Sayısı : 779)

3. – İstanbul Milletvekili Meral Akşener ve 71 arkadaşının, Kanuna ve Genel Ahlaka Aykırı Şekilde Mal Edinmek Suretiyle Görevini Kötüye Kullandığı ve Bu Eyleminin Türk Ceza Kanununun 240 ve 3628 Sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanununun 12 ve 13 üncü maddelerine uyduğu iddiasıyla Turizm eski Bakanı ve Başbakan A. Mesut Yılmaz hakkında Meclis soruşturması açılmasına ilişkin önergesi ve (9/17) esas numaralı Meclis Soruşturması Komisyonu raporu (S. Sayısı : 780)

1. – Hatay Milletvekili Süleyman Metin Kalkan’ın, Hatay İlindeki pamuk üreticilerinin sorunlarına ilişkin sorusu ve Sanayi ve Ticaret Bakanı Yalım Erez’in yazılı cevabı (7/6330)

2. – Konya Milletvekili Lütfi Yalman’ın, personel atamalarına ilişkin sorusu ve Devlet Bakanı Yıldırım Aktuna’nın yazılı cevabı (7/6374)

3. – Konya Milletvekili Lütfi Yalman’ın, personel atamalarına ilişkin sorusu ve Devlet Bakanı Cavit Kavak’ın yazılı cevabı (7/6376)

5. – Konya Milletvekili Mustafa Ünaldı’nın, Konya-Hüyük İlçesi Çamlıca Köyünün içmesuyu depolarına ilişkin sorusu ve Devlet Bakanı Mustafa Yılmaz’ın yazılı cevabı (7/6438)

TBMM Genel Kurulu saat 15.00’te açılarak iki oturum yaptı.

Elektronik cihazla yapılan yoklamalar sonucunda Genel Kurulda toplantı yetersayısı bulunmadığı anlaşıldığından, 3 Aralık 1998 Perşembe günü saat 15.00’te toplanmak üzere, birleşime 15.40’ta son verildi.

Başkanvekili

BAŞKAN – Türkiye Büyük Millet Meclisinin 28 inci Birleşimini açıyorum.

Sayın milletvekilleri, toplantı yetersayımız vardır; çalışmalarımıza başlıyoruz.

Gündeme geçmeden önce, üç arkadaşımıza gündemdışı söz vereceğim.

Buyurun efendim. (DSP sıralarından alkışlar)

Konuşma süreniz 5 dakika.

FİKRET ÜNLÜ (Karaman) – Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; 3 Aralık Dünya Özürlüler Günü nedeniyle söz aldım; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Değerli arkadaşlarım, geçen yıl, yine özürlüler günü nedeniyle gündemdışı söz aldığımda -55 inci Hükümet dönemindeydi- “en doğrusu, belki de tüm özürlülerden özür dileyip inmektir” demiştim; ama, bugün onurla, sevinçle söylüyoruz ki, 55 inci Hükümet döneminde gerçekten -Sayın Bakan da sanıyorum birazdan konuşacaklar- hep sorunları tartışageldik, o sorunların dışında ilk kez, yapılanları tartışma ve konuşma imkânını bulacağız bugün burada; bu vesileyle, izninizle, 55 inci Hükümeti ve başarılı Sayın Bakanını yürekten kutlamak istiyorum.

Değerli arkadaşlarım, bildiğiniz gibi, ülkemizde, değişik özür gruplarından yaklaşık 7,5 milyon vatandaşımızın yaşadığı tahmin edilmektedir. Bu demektir ki, özürlülük, aileleriyle birlikte 20 milyonu aşmakta olan insanımızı yakından ilgilendiren toplumsal bir sorundur.

Değerli arkadaşlarım, özürlülerin özür düzeyleri ne olursa olsun, diğer insanlar gibi insan onuruna yakışır bir düzeyde yaşamlarını sürdürebilmeleri en doğal ve vazgeçilmez haklarıdır. Bu açıdan bakıldığında, özürlülerin sorunları, her şeyden önce, insan hakları sorunu olarak karşımıza çıkmaktadır. Anayasamızın 42 nci maddesinde “Devlet, durumları sebebiyle özel eğitime ihtiyacı olanları topluma yararlı kılacak tedbirleri alır” denilmektedir. 50 nci maddede ise, bedenî ve ruhî yetersizliği olanların çalışma hayatında özel olarak korunması da bir devlet görevi olarak belirtilmiştir. Ayrıca, 61 inci maddeyle “Devlet, sakatların korunmalarını ve toplumu hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirleri alır” hükmünü getirmiştir. Anayasanın bu üç maddesinde belirtilen hususların yerine getirilmesi, özürlüler için bir hak olduğu gibi, devlet için de anayasal bir görev ve sorumluluktur.

Programında özürlülerle ilgili yapılacak çalışmalara geniş yer veren 55 inci Hükümetin işbaşında bulunduğu son onyedi aylık dönem, özürlülere yönelik önemli hizmetlerin gerçekleştirildiği başarılı bir dönem olmuştur. Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığının Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu ile Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumunun aynı devlet bakanlığına bağlanması, korunmaya muhtaç insanlara ve özürlülere götürülecek hizmetlerin etkin, verimli ve eşgüdüm içinde yürütülmesini sağlamıştır.

Hastanelerimizden sağlık kurulu raporu alabilmek, bırakınız özürlü insanlarımızı, hiçbir özürü bulunmayan sağlıklı insanlarımızı bile çileden çıkaran uzun ve karmaşık formalitelerle doludur. Her gerekli olduğunda, yeniden hastanelere gidilerek bu sıkıntıların yaşanması, özürlülerimiz için âdeta büyük bir işkenceydi. Özürlü Sağlık Raporu Yönetmeliğiyle yapılan düzenlemelerle, özürlü vatandaşlarımız, tekrar tekrar rapor alma eziyetinden kurtarılmışlar, nüfus cüzdanı gibi, yaşamları boyunca özürlülüklerini kanıtlayan bir belgeye kavuşturulmuşlardır. Bana göre, bugüne kadar yapılan en önemli hizmet budur değerli arkadaşlarım.

13 Ağustos 1998 tarihinde yürürlüğe giren Özürlü Kimlik Kartı Yönetmeliğiyle, özürlülerin toplutaşıma araçlarından, sosyal ve kültürel faaliyetlerden ücretsiz veya indirimli olarak yararlanmaları mümkün kılınmıştır.

BAŞKAN – Sayın Ünlü, size 2 dakika fazla süre verdim; zamanınız bitmek üzere.

FİKRET ÜNLÜ (Devamla) – Çok teşekkür ederim.

Bu vesileyle, Sayın Başkana, bana bu olanağı sağladığı için teşekkür ediyorum; hepinizi saygıyla selamlıyorum. (Alkışlar)

BAŞKAN – Teşekkür ederim Sayın Ünlü.

Gündemdışı konuşmaya, Sayın Bakan cevap vereceklerdir.

DEVLET BAKANI HASAN GEMİCİ (Zonguldak) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Karaman Milletvekili Sayın Fikret Ünlü’nün 3 Aralık Dünya Özürlüler Günü nedeniyle yapmış olduğu gündemdışı konuşmaya cevap vermek üzere söz almış bulunuyorum; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; konuşmamın başında, ülkemizdeki ve dünyadaki özürlülerin 3 Aralık Dünya Özürlüler Gününü kutlayarak sözlerime başlamak istiyorum.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; iktidarda bulunduğu onaltı aylık süre içeresinde 55 inci Hükümetin başarılı olduğu konulardan biri de, özürlüler alanında yapılan çalışmalar ve alınan sonuçlardır. Bu dönemde yapılan işleri çok kısaca sıralamak istiyorum:

Öncelikle, bu dönemde, daha önceki hükümet zamanında 571 sayılı Kararnameyle kurulan Özürlüler İdaresi Başkanlığının kadroları süratle tamamlanarak yeni hizmet binasında hizmet vermeye başlamış olması, yapılan önemli çalışmaların başında gelmektedir. Artık, ülkemizde özürlüler sorununa ve özürlülere devlet adına sahip çıkan bir kurum vardır; bu da, Özürlüler İdaresi Başkanlığıdır.

Bu dönemde yapılan önemli işlerden biri de, özürlülerle ilgili, hem kamuda hem de toplumdaki duyarlılığın ve ilginin, farkındalığın artırılmış olmasıdır. Yapılan çalışmalarla, yapılan etkinliklerle, sivil toplum kuruluşlarının da katkısıyla, artık, hem kamuda hem de toplumda, duyarlı insanlarımız özürlülerle ilgili bir şeyler yapma çabası içerisine girmişlerdir, bunun somut sonuçlarını almaya başlamış bulunuyoruz.

Yine, arkadaşımın da ifade ettiği gibi, bana göre, özürlülerle ilgili cumhuriyet tarihinin en önemli yasal düzenlemeleri, 20 nci Dönem Parlamentosunda 55 inci Hükümet döneminde gerçekleştirilmiştir. Ülkemizde 400 binden fazla özürlü ailesine vergi indirimi sağlayacak, vergi reformu kapsamındaki vergi kanununun 46 ncı maddesiyle yapılan değişiklikle, daha önce çalışanın bizzat kendisi özürlüyse yararlanabildiği vergi indiriminden, artık, kendisi özürlü olmayan, ama, aile bireyleri arasında özürlüsü olan yurttaşlarımız ve ailelerimiz de yararlanmaya başlamışlardır.

Yine, bu dönemde özürlü istihdamıyla ilgili önemli adımlar atılmıştır. Bilindiği gibi, daha önce kamuda ve özel sektörde 50’den fazla kişi çalıştıran işyerlerinde yüzde 2 özürlü çalıştırma zorunluluğu vardı; ancak, buna hem kamuda hem de özel sektörde yeterince uyulmuyordu; özellikle kamuda, yüzde 2 olan bu zorunluluğa, ancak yüzde 0,7 civarında uyuluyordu. Biz, göreve gelir gelmez hazırladığımız bir genelgeyle, bütün kamu kuruluşlarını bu konuda uyardık ve bu konudaki yasal zorunlulukları yerine getirmeye çağırdık. Bunun sonucunda, hepinizin de farkında olduğu gibi, 1998 yılında özürlülerle ilgili çok sayıda sınav açıldı, çok sayıda özürlümüz kamuda istihdam olanağına kavuştu.

Tabiî ki, özürlülerimizin istihdamıyla ilgili en önemli olay, özürlülerimizin aranılan vasıflı, nitelikli işgücü özelliğine kavuşturulmasıdır. Bilhassa, özel sektör istihdamında vasıflı işgücüne sahip olan, vasıflı olan, bir mesleği olan özürlümüz tercih edilmektedir. Bizim de devlet ve toplum olarak başta gelen görevimizin onları eğitmek ve onları birer meslek sahibi yapmak olduğunu düşünüyorum.

Yine, geçtiğimiz ay, Parlamentoda bütün siyasî partilerin ve bütün milletvekili arkadaşlarımızın da desteğiyle çok önemli bir yasal değişiklik yapıldı bu konuda. 1475 sayılı İş Kanununda yüzde 2 olan özürlü çalıştırma zorunluluğu, 1.1.1999 tarihinden itibaren yüzde 3’e çıkarıldı. Yine, özürlü çalıştırma zorunluluğuna uymamanın cezası 500 bin liraydı -caydırıcı özelliğini tamamen kaybetmişti- bu, 70 milyon liraya çıkarıldı. Yine, burada verilen önergelerle, yüzde 3’ten fazla özürlü çalıştıran, kontenjandan fazla özürlü çalıştıran işyerlerinde fazladan çalıştırılan işçilerin, çalışanların sigorta primlerinin yarısının devlet tarafından ödenilmesi üstlenildi. Bu, çok önemli bir olaydır ve daha da önemlisi, daha önce özürlü çalıştırma zorunluluğuna uymama cezası olarak kesilen 500 bin liralar Hazineye gelir kaydediliyordu; yeni uygulamayla, özürlü çalıştırmadığı için kesilen bu ceza paralarının yine özürlüler için kullanılması öngörüldü; İş ve İşçi Bulma Kurumunda bir fon oluşturularak, bu ceza paraları artık, burada toplanacak ve özürlülerin rehabilitasyonunda, istihdamında kullanılacak.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; bu dönemde, daha önce 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak çalışanlara sağlanan eğitim yardımları, Sosyal Sigortalar Kurumuna tabi olarak çalışan işçi çocukları için de ödenmeye başlandı. Biz, özürlülerin sorunlarının temelinde eğitimsizliğin yattığını biliyoruz; YÖK ve Millî Eğitim Bakanlığı nezdinde, özürlülerle ilgili eğitim kurumlarının geliştirilmesi, artırılması için önemli çalışmalarımız oldu. Özellikle, özürlülerle ilgili özel eğitim uzmanı konusunda ülkemizde çok büyük bir sıkıntı vardır; bunu burada sizlerle paylaşmak istiyorum.

Sayın Başkan, sayın millevekilleri; yine, özürlülerin sorunlarının temelinde, ülkemizde özürlülerle ilgili politikaların yeterince oluşmamış olduğunu tespit etmiş bulunmaktayız ve özürlülerle ilgili ulusal ve uluslararası politikaların belirlenmesi, özürlülerle ilgili hizmetlerin geliştirilmesi için, 3 Aralık 1999 günü Birinci Özürlüler Şûrası toplanacaktır; hazırlık çalışmalarımız altı aydır devam etmektedir. Umuyorum, 3 Aralık 1999’da, Birinci Özürlüler Şûrasında, özürlülerin sorunları ve çözüm yolları konusunda önemli kararlar, önemli sonuçlar alınacaktır.

Yine, bu dönemde, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonundan özürlülerimize önemli katkılar yapılmıştır. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonundan 55 inci Hükümet döneminde özürlülerimize aktarılan sosyal yardımların ve sosyal desteklerin tutarı 1,5 trilyon liraya yakındır. Bu dönem içerisinde illerimizdeki ve ilçelerimizdeki sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarımıza başvuran özürlülerimizin her türlü araç gereç ihtiyaçları, sağlık, tedavi ve diğer ihtiyaçları karşılanmıştır. Ayrıca, kendi başına iş yapmak isteyen özürlülerimize iş kurma yardımları yapılmıştır.

Yine, Devlet Bakanımız Sayın Cavit Kavak’ın sorumlu olduğu Başbakanlık Tanıtım Fonundan, bu dönemde, özürlülerimize ve özürlülerle ilgili faaliyet gösteren derneklerimize, vakıflarımıza yapılan katkı tutarının 73 milyar lira olduğunu görüyoruz. Sayın Bakana da özürlülere gösterdiği ilgi ve yardımlar için burada teşekkürlerimi sunuyorum.

Ayrıca, yine Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonundan, ülkemizde özürlülerle ilgili faaliyet gösteren derneklerin ve vakıfların çalışmalarını kolaylaştırmak üzere çeşitli yardımlar, çeşitli destekler yapılmıştır; onları burada sıralamak istemiyorum.

Ayrıca, yine Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonundan, özellikle Adadolu’daki şehirlerimizde çok büyük ihtiyaç olan özürlülerle ilgili rehabilitasyon merkezleri yapımına da büyük hız verilmiştir. Önümüzdeki yıl da bu çalışmaların süreceğine inanmaktayım.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri, ayrıca, Türk Standartları Enstitüsünde, özürlülerin yaşamsal standardının belirlenmesi konusu son aşamasına gelmiştir, standartlar belirlenmeye başlanmıştır.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; değinmek istediğim son konu şudur: Ülkemizdeki özürlülüğün büyük bir kısmının önlenebilir özürlülüklerden olduğunu biliyoruz. Doğum öncesi ve doğum sonrasında alınacak çok ucuz tedbirlerle, bazı özürlülükleri önlemek mümkün, özürlü sayısını düşürmek mümkün. Ülkemizde, ne yazık ki, bugün için, evliliklerin yüzde 21,7’si akraba evliliği. Bu demektir ki, her 5 evlilikten 1’i akraba evliliği ve akraba evlilikleri, hepimizin bildiği gibi, özürlülüğün temel sebeplerinden bir tanesidir. Bu konuda, yurttaşlarımızın, biraz daha duyarlı, biraz daha dikkatli, biraz daha sorumlu olmaları gerekir diye düşünüyorum.

Yine, her yıl, on bine yakın yurttaşımızı trafik kazalarında kaybediyoruz; ama, ne kadar yurtaşımız bu kazalarda sakat kalıyor ve şu anda ne durumda, o konularda da da elimizde yeterli veri yok. Trafik kazalarının önlenmesi konusunda da duyarlı olmamız ve çalışmalar yapmamız gerekiyor.

Yine, genetik olarak özürlülüğe yol açabilecek sebeplerle ilgili de, Sağlık Bakanlığımızın, doktorlarımızın, sağlık personelimizin, hemşirelerimizin, hasta bakıcılarımızın biraz daha duyarlı, biraz daha dikkatli olmaları gerekiyor. Bu konuyla ilgili sabah da bir toplantı yapıldı; orada arkadaşlarımız ifade ettiler: Doğum sonrası, bebeğin topuğundan alınacak bir kanla, Hacettepe Çocuk Sağlığı Enstitüsünde, o bebeğin özürlü olup olmayacağı konusunda tespit yapmak mümkün ve eğer erken tespit edildiği takdirde, o özürlülüğü yüzde 70 oranında önlemek mümkün.

Yine, özellikle Batı Karadeniz, Doğu Karadeniz bölgelerimizde iyot noksanlığı nedeniyle oluşabilecek özürlülükleri önlemek her zaman için mümkün.

Yine, doğum öncesi ve doğum sonrası folikasit tedavisiyle, bazı özürlülüklerin önüne geçmek mümkün. Özellikle, bayanlarımızın ve...

BAŞKAN – Sayın Bakan, 2 dakikanız var.

DEVLET BAKANI HASAN GEMİCİ (Devamla) – Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Bu konularda da, artık, hem devlet olarak hem de toplum olarak daha sorumlu, daha duyarlı olmamız gerektiğini düşünüyorum.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; özürlülerimizin de diğer insanlarımız gibi hak ettikleri onurlu ve anlamlı bir yaşam sürdürmeleri için daha yapılacak çok işimiz olduğunu düşünmekteyim. Son yapılan yasal değişikliklerle, inanıyorum ki, artık, Türkiye, gelişmiş Batı ülkeleriyle ve Amerika’yla mukayese edildiğinde, özürlüler konusunda çok fazla yasal noksanımız kalmadı; ama, esas olan, bunların hayata geçirilmesidir, yaşama geçirilmesidir. Özellikle, konudan sorumlu bakanlıklarımızın, kuruluşlarımızın ve sivil toplum kuruluşlarımızın, yapılan yasal düzenlemelerin hayata geçirilmesi konusunda ısrarla takipçi olacaklarını ve hayata geçirilmesi için de gereğini yapacaklarını düşünmekteyim.

Bu duygu ve düşüncelerle, hepinize saygılar, sevgiler sunuyorum. (Alkışlar)

BAŞKAN – Teşekkür ederim Sayın Bakan.

Gündemdışı konuşma cevaplandırılmıştır.

MUHAMMET POLAT (Aydın) – Bizim hakkımızı başkasına verdiniz Sayın Başkan.

BAŞKAN – Efendim, bugün değişti; ne yapayım; benim elimde bir şey yok; Sayın Bakan eğer konuşsaydı, size söz verirdim.

Değerli milletvekilleri, biz de, Dünya Özürlüler Günü dolayısıyla, özürlü vatandaşlarımızın bu gününü kutluyoruz. Devletimizin, özürlü vatandaşlarımızın yaşam koşullarının iyileştirilmesi konusunda gerekli tedbirleri almasını, daha büyük tedbirler almasını diliyoruz.

Son zamanlarda, Yüce Meclis, bu konuda bir kanun kabul etti. Bu kanunla, özürlü çalıştırma sayısı artırıldı. Bütün firmaların, özellikle devletin, bu kanunun gereğini bir an önce yerine getirmesini diliyorum.

Buyurun Sayın Sav. (CHP sıralarından alkışlar)

Süreniz 5 dakika.

ATİLÂ SAV (Hatay) – Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Sayın Başkan, Yüce Meclisin sayın üyeleri; konuşmama başlarken, 3 Aralık Dünya Özürlüler Günü vesilesiyle tüm özürlü yurttaşlarımıza ve ailelerine mutlu bir yaşam diliyor, onları sevgiyle düşündüğümüzü ve kucakladığımızı arz ediyorum.

Sayın Başkan, çetebaşı Abdullah Öcalan’ın İtalya’daki gözaltı süresi içinde kimi İtalyan hukukçularınca ortaya atılan bir uluslararası mahkemede yargılanması önerisiyle ilgili kişisel görüşlerimi arz etmek için söz istedim. Bana bu fırsatı tanıyan Sayın Başkana teşekkür ederim.

Abdullah Öcalan, ağırlığını özellikle güneydoğuda duyuran; ama, yurdumuzun tüm bölgelerinde de eylemleriyle kan döken yaygın bir terörün baş sorumlusu ve suçlusudur. Bu kanlı terör onbeş yıldır sürmektedir ve 30 bine yakın yurttaşımızın canını almıştır.

Abdullah Öcalan’ın yargılanması ve layık olduğu cezaya çarptırılması için Türk adaletine teslim edilmesi gerekmektedir. Öldürülenlerin 5 bini kadın ve çocuktur; bir o kadarı da, öğretmen ve kamu görevlisi olarak sivil yurttaşlarımızdır ve kanlı çarpışmada terör kurbanı olmuşlardır.

Bütün bu suçların sanığı olarak Apo’nun yargılanması ve layık olduğu cezaya çarptırılması için Türk adaletine teslim edilmesi zorunludur; bu yetki Türk yargısına aittir, başka hiçbir makama devredilemez. Bu konuda İtalya’nın tutumu dostça olmadığı gibi, hukukî de değildir; ama, gün geçtikçe, İtalya da tutumunun yanlış olduğunu anlamaya başlamıştır. Başbakan D’Alema son günlerde Apo’nun bir terörist olduğunu kabul etmiş gözükmektedir. Apo’nun Türkiye’de ve Türk mahkemelerince yargılanması Türkiye Cumhuriyetinin egemenlik hakkının bir gereğidir; bu gerek, Lozan Antlaşmasından kaynaklandığı gibi, bütün uluslararası hukuk belgelerinin de kabulündedir; bu yetki, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının ve uluslararası hukukun tanıdığı doğal yargıç ilkesine de uygundur.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; Hükümetin, bu konuda dikkatli, bilgili ve uyanık olması gerekmektedir; bu uyarıyı yapmak ve bu konuda yardımcı olmak da bizim görevimizdir. Kesin olarak bu bir saptırma ve kaçamaktır. Bu tür kaçamaklara karşı tavizkâr veya müsamahakâr olamayız, olmamalıyız.

Türk Ulusu bu konuda kararlıdır. Abdullah Öcalan, çok ağır suçların, kitlesel ölümlerin sanığıdır ve bunların hesabını Türk yargısı önünde vermelidir. Türkiye Cumhuriyeti, bağımsız bir devlet olarak yargılama hakkını başka hiçbir kuruluşa devredemez ve devretmeme kararındadır. Ne iç hukukumuz ne de uluslararası hukuk kuralları bizim bu haktan vazgeçmemizi gerektirmemektedir.

Bu hususların Türkiye Büyük Millet Meclisi kürsüsünden açıklanması zorunluluğuna inandığım için konuyu gündeme taşıdım. Tekrar Sayın Başkana teşekkür ediyor, en içten saygılarla Yüce Meclisi selamlıyorum. (Alkışlar)

BAŞKAN – Teşekkür ederim Sayın Sav.

Gündemdışı konuşmayla ilgili, Hükümetten herhangi bir cevap verme talebi gelmemiştir.

Süreniz 5 dakikadır.

SAFFET KAYA (Ardahan) – Sayın Başkan, Yüce Parlamentomuzun çok değerli milletvekilleri; konuşmama başlamadan önce, Dünya Özürlüler Günü olması nedeniyle, özürlü kardeşlerimizi buradan şefkatle kucakladığımızı bilvesile ifade eder, hepinizi saygıyla selamlarım.

55 inci Hükümet döneminde, defalarca, bu kürsüden, ilimin sorunları, doğu ve güneydoğumun sorunlarıyla ilgili olarak 55 inci Hükümeti uyarmaya çalıştım. 55 inci Hükümetimizin, maalesef, geliş nedenleriyle, iktidar olup muktedir olamayan; ama, halkın isteklerine, hizmetine biçare olan bir Hükümet olarak karşımıza çıktığı da toplum vicdanında çok aşikârdır ve toplum vicdanında derin yaralar açmıştır.

Bugün, Ardahan Köy Hizmetlerimizde -hatta, bunu, doğu ve güneydoğu için de söylememiz mümkün- Ardahan İlimizin nüfusunun yüzde 80’inin kırsalda yaşaması nedeniyle, bu dönemde -yani, 55 inci Hükümetin 16,5 aylık süresi içinde- ne su projeleri ne yol projeleri ne de yatırım ödenekleri ve özelleştirmeden aktaracağınız 60 milyarlık afakî ödenek hayatîyete geçmiştir. Yalnızca, halkımıza umut verilmiş; yalnızca, vaatkâr olunmuş; ama, bugüne kadar olduğu gibi, sonuç alınamamış.

Bugün, Ardahanımızda, susuz köylerimiz var; bugün, Ardahanımızda, iklim şartları nedeniyle, maalesef, kış şartlarında ulaşılamayan köylerimiz var.

Yine, bizim dönemimizde -54 üncü Hükümet döneminde- Ardahan’a özel olarak Plan ve Bütçe Komisyonundan gönderdiğimiz 650 milyarlık ödenekle, Ardahan’a araç-gereç alarak, bunların sorunlarını çözmeye çalıştık; Ardahan’a 20’ye yakın araç-gereç aldık. Bugün, Ardahan İlimiz Köy Hizmetleri olarak hizmet verebiliyorsa, burada en büyük sebep 54 üncü Hükümet döneminde gönderdiğimiz imkânlardır ve ancak bunlarla ayakta durabilecek bir durumdadır.

Bugün, benim Ardahanımda, işsiz insanlarım var; 83’e yakın, özel idarede geçici olarak çalışan insanlarımız var; bu insanlarımızı kadroya almak dururken, kendi bölgemin işsiz insanlarını düşünmeden, bölge dışından tayin ettiğiniz insanları Köy Hizmetleri İl Müdürlüğümüzde çalıştırıyorsunuz. Benim bölgemde, zaten, işsizlik fazlasıyla ciddî sorunken, siz, bu sorunları bertaraf edeceğinize, maalesef, işsiz insanlarımızı hiçe sayarak, dışarıdan, benim bölgeme insanlar getirdiniz.

İşte, bakın, yaklaşık olarak, iki yıldan beri, belki cumhuriyet tarihinden bugüne kadar, Köy Hizmetlerinden sorumlu bakan olarak kendi bütçesinden tatminkâr olmayan bir bakan durumundadır. Bu bütçeyle, benim bölgeme, doğu bölgeme veya Türkiyeme bu Bakanlığın hizmet etmesi mümkün değil; çünkü, Türkiye’nin Köy Hizmetleri ağındaki çalışmalarını yerine getirebilmesi noktasında bütçe yeterli değildir.

Benim bölgemdeki 70’e yakın köyümüz halen daha susuzdur. Türkiye 21 inci Yüzyıla taşınırken, benim bölgemde insanlarımız halen susuzluktan kıvranmaktadırlar ve dört beş kilometre öteden su getirir haldedirler. Kış mevsiminde yollar karla kapandığında, yolları açacak araç gereç yoktur; greyder yoktur ve yollarda kar temizleme makinesi halen bölgeme tahsis edilmemiştir. Yani, buradan şunu çıkarmak çok mümkün: Bölgemin sorunlarıyla, Ardahanımın sorunlarıyla, doğumun ve güneydoğumun sorunlarıyla ilgisiz bir 55 inci Hükümet!

Ben, 55 inci Hükümetin Sayın Bakanına buradan seslenmek istiyorum. Sayın Bakanım, zannediyorum, benim konuşmama cevap verecek. Benim Köy Hizmetlerime hiçbir yatırım ödeneği konuldu mu? İki yıla yakın bakanlığı süresinde, iki bütçe süresi içinde, maalesef, hiçbir yatırım ödeneği konulmadı. Bugün konulmuş görülen, kaynağı özelleştirmeden tespit edilen ödeneklerin bile, maalesef, bölgemize kaydırılmadığı çok açık bir gerçektir.

O bakımdan, müsaade ederseniz, benim bölgeme üvey evlat muamelesi yapan 55 inci Hükümeti burada eleştirmek istiyorum.

YALÇIN GÜRTAN (Samsun) – Dört sene iktidarda kaldınız, siz niye yapmadınız?

SAFFET KAYA (Devamla) – 54 üncü Hükümet döneminde, Türkiye’de en çok yatırım yapılan il -bilginiz yoksa bu konuda eksiğinizi tamamlayayım- bizim bölgemizde Ardahan İli olmuştur ve bizim dönemimizde 20’ye yakın araç gereç alınmıştır; ama, sizin döneminizde bunların hiçbiri gerçekleşmemiştir. Sayın Bakan, buraya çıksın, iki dönemde yaptığı herhangi bir şey varsa söylesin; ama, bu konuda böyle bir şey söylemesi mümkün değil. Bu, tabiî, aczinizin ifadesidir; onu görmek de çok mümkün.

Ardahan’ı, hiç kimsenin, hiçbir zaman için üvey evlat olarak görmesi ve öyle muamele etmesi noktasında, tavrını, politikalarını kabul etmemiz mümkün değil.

Ardahanımızı, kalkınmamış bir bölge olarak kabul edip, onun sorunlarına dirayetle çözüm bulacak bir hükümet anlayışı, bir politika anlayışı içinde olunmasını bekliyoruz. Bugünkü düşürülen 55 inci Hükümet, selden tomruk kaçıran bir hükümet olmuştur.

BAŞKAN – Sayın Kaya, efendim, sürenizi bitirdiniz, size eksüre veriyorum, lütfen, toparlayın.

SAFFET KAYA (Devamla) – Evet.

Benim bölgemde mazot ithalini 55 inci Hükümet durdurmuştur. Benim bölgemin kalkınmasına ve gelişmesine, yegâne sebep olacak mazot ithali, sizin döneminizde Ardahan İli ve doğu ile güneydoğu halkından gasp edilmiştir. Bugün, Köy Hizmetleri hizmet yapıyorsa, 54 üncü Hükümet döneminde o oluşturduğumuz fonda oluşan finansla yapıyor, ayakta duruyor ve çalışır haldedir. Bu, bir gerçektir; bu gerçeği görmekten aciz olabilirsiniz, görmekten kaçınabilirsiniz; ama, huzurunuzda, ben, burada memleketimizin sorunlarını dile getirmek için söz almış bulunmaktayım; ama şunu bilsin 55 inci Hükümet: Bölgeme hizmet yapmadığı için, yarın, mutlaka ve mutlaka, sandıkta, kesinlikle, bunu en ağır şekilde ödeyecektir.

Benim oradaki insanlarım, cenazelerini, halen daha, su olmadığı için yıkayamıyor. Bunlar, 55 inci Hükümet döneminde, maalesef, yapılamayan yatırımların acı faturalarıdır, acı gerçekleridir. O bakımdan, bu yapmadıklarınızı, yakında bizler yapacağız; bundan endişeniz olmasın, bunları fazlasıyla yapacağız ve...

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

SAFFET KAYA (Devamla) – Tamam, bağlıyorum Sayın Başkan...

BAŞKAN – Süreniz bitti efendim; size eksüre vermiştim; teşekkür ederim Sayın Kaya...

SAFFET KAYA (Devamla) – Teşekkürlerimi sunayım...

BAŞKAN – Tamam, 2 dakika verdim zaten, yeter... Efendim, tamam, bağladınız, zaten, hepsi aynı şekilde...

SAFFET KAYA (Devamla) – Teşekkür eder, saygılar sunarım. (DYP sıralarından alkışlar)

BAŞKAN – Teşekkür ederim, sağ olun.

Şimdi, diğer sunuşlara geçiyorum.

Divan üyesi arkadaşımızın, sunuşlar uzun olduğu için, oturarak, okuması hususunu oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Kabul edilmiştir.

Cumhurbaşkanlığı tezkereleri vardır; okutuyorum:

Görüşmelerde bulunmak üzere, 30 Kasım 1998 tarihinden itibaren, Fransa ve Norveç’e gidecek olan Dışişleri Bakanı İsmail Cem’in dönüşüne kadar, Dışişleri Bakanlığına Devlet Bakanı Prof. Dr. Şükrü Sina Gürel’in vekâlet etmesinin, Başbakanın teklifi üzerine, uygun görülmüş olduğunu bilgilerinize sunarım.

Süleyman Demirel

Cumhurbaşkanı

BAŞKAN– Bilgilerinize sunulmuştur.

Öteki tezkereyi okutuyorum :

Bilgilerinize sunarım.

Süleyman Demirel

Cumhurbaşkanı

BAŞKAN – Bilgilerinize sunulmuştur.

Öteki tezkereyi okutuyorum:

İLGİ: 25 Kasım 1998 tarihli ve KAN.KAR: 39-08-2-98-769 sayılı yazımız.

İlgi yazı ile istifası bildirilmiş olan Bakanlar Kurulunun yeniden teşkili için, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 109 uncu maddesi uyarınca, İstanbul Milletvekili ve Demokratik Sol Parti Genel Başkanı Sayın Bülent Ecevit’i görevlendirdim.

Seçilecek Bakanların atanmaları yapıldıktan sonra, Bakanlar Kurulu Listesinin ayrıca gönderileceğini bilgilerinize sunarım.

Süleyman Demirel

Cumhurbaşkanı

BAŞKAN – Bilgilerinize sunulmuştur.

Sayın Ecevit’e, Hükümet kurma çalışmalarında başarılar dilerim.

Diğer tezkereyi okutuyorum:

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına

Görüşmelerde bulunmak üzere, 3 Aralık 1998 tarihinde Romanya’ya gidecek olan Devlet Bakanı Işın Çelebi’nin dönüşüne kadar; Devlet Bakanlığına, Bayındırlık ve İskân Bakanı Yaşar Topçu’nun vekâlet etmesinin, Başbakanın teklifi üzerine, uygun görülmüş olduğunu bilgilerinize sunarım.

Süleyman Demirel

Cumhurbaşkanı

Öteki tezkereyi okutuyorum:

Görüşmelerde bulunmak üzere, 3 Aralık 1998 tarihinde Romanya’ya gidecek olan Kültür Bakanı İstemihan Talay’ın dönüşüne kadar; Kültür Bakanlığına, Millî Eğitim Bakanı Hikmet Uluğbay’ın vekâlet etmesinin, Başbakanın teklifi üzerine, uygun görülmüş olduğunu bilgilerinize sunarım.

Süleyman Demirel

Cumhurbaşkanı

BAŞKAN – Bilgilerinize sunulmuştur.

Sayın milletvekilleri, Anayasa ve Adalet Komisyonları Üyelerinden Kurulu Karma Komisyonun bazı milletvekillerinin yasama dokunulmazlıklarına ilişkin raporları vardır; okutup ayrı ayrı bilgilerinize sunacağım.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına

Elazığ Milletvekili Mehmet Ağar’ın yasama dokunulmazlığının taldırılması hakkındaki Başbakanlık tezkeresi 12.12.1997 tarihinde Komisyonumuza havale edilmiş ve incelenmek üzere İçtüzüğün 132 nci maddesi uyarınca oluşturulan hazırlık komisyonuna verilmiştir.

Fezleke ve eki dosyada, Elazığ Milletvekili Mehmet Ağar’ın “3.11.1996 tarihinde Susurluk yakınlarında meydana gelen trafik kazasında vefat eden Mehmet Özbay kimlikli Abdullah Çatlı’nın üzerinden çıkan silah taşıma izin belgesi ile Yaşar Öz isimli kişide ele geçirilen silah taşıma izin belgesinin sahte olarak düzenlenmesi nedeniyle, sahte özel belge düzenlenmek suretiyle görevi kötüye kullanmak” suçunu işlediği iddia edilmektedir.

Hazırlık komisyonu 2.6.1998 tarihli toplantısında; 3/1211 esas sayılı dosyada yer alan iddiaların, daha önce Genel Kurulda görüşülen 3/780 ve karma komisyonda görüşülen 3/982 esas sayılı dosyalar ile bağlantılı olduğu belirtilmiş ve Genel Kurulun 3/780 esas sayılı dosyadaki kaldırma yönündeki eğilimini de dikkate alarak, bu konuda sürdürülen yargılamanın daha sağlıklı yürütülmesi amacıyla 3/1211 esas sayılı dosyayla ilgili olarak Elazığ Milletvekili Mehmet Ağar’ın yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karar vermiştir.

Fezleke ve eki dosyayı inceleyen hazırlık komisyonu, Mehmet Ağar’ın dokunulmazlığının kaldırılması yolunda görüş belirtmişse de, Karma Komisyonumuz, çoğunlukla, dokunulmazlığın kaldırılmasına gerek görmemiş; soruşturmanın milletvekilliği sıfatının sona ermesine kadar ertelenmesine karar vermiştir.

Raporumuz Genel Kurulun bilgilerine sunulmak üzere Yüksek Başkanlığa saygı ile sunulur.

Atilâ Sav

Hatay

Komisyon Başkanı ve üyeler

BAŞKAN – Muhalefet şerhi var; onu okutuyorum efendim:

Karşı Oy Yazısı

Elazığ Milletvekili Mehmet Ağar’ın 3/1211 esas sayılı dosyada isnat edilen fiil, 3.11.1996 tarihinde Susurluk yakınlarında meydana gelen trafik kazasında hayatını kaybeden Mehmet Özbay kimlikli Abdullah Çatlı’nın üzerinden çıkan silah taşıma izin belgesi ile Yaşar Öz isimli kişide ele geçirilen silah taşıma izin belgesini sahte olarak tanzim etmek suretiyle görevi kötüye kullandığıdır.

Komisyonda Susurluk kazası olarak geçen bu olay hakkında, yine Mehmet Ağar adına düzenlenen 3/780 esas sayılı dosyayla ilgili olarak, Genel Kurul dokunulmazlığı kaldırma kararı vermiş, aynı şekilde 3/982 esas sayılı dosyada ise Karma Komisyon dokunulmazlığı kaldırma kararı vermiş olup, halen Genel Kurul gündeminde beklemektedir.

Kamuoyunun sonucunu titizlikle takip ettiği ve yargıya intikal etmiş böylesine önemli bir olayda yargılamanın sağlıklı bir şekilde tamamlanması ve olayın aydınlığa kavuşması bu dosyada da dokunulmazlığın kaldırılarak yargının önünün açılmasına bağlıdır.

Atilâ Sav Mehmet Moğultay Zeki Çakıroğlu

Hatay İstanbul Muğla

Ali Şahin Erdoğan Yetenç İrfan Gürpınar

Kahramanmaraş Manisa Kırklareli

BAŞKAN – Bilgilerinize sunulmuştur.

Diğer raporu okutuyorum:

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına

Elazığ Milletvekili Mehmet Ağar’ın yasama dokunulmazlığının kaldırılması hakkındaki Başbakanlık tezkeresi (3/1646); 1.10.1998 tarihinde Komisyonumuza havale edilmiş ve incelenmek üzere, İçtüzüğün 132 nci maddesi uyarınca oluşturulan Hazırlık Komisyonuna verilmiştir.

Fezleke ve eki dosyada Elazığ Milletvekili Mehmet Ağar’ın Emniyet Genel Müdürlüğü görevi sırasında danışmanı Korkut Eken’e gizli bir görev vererek, bilgisi dahilinde, Özel Harekât Daire Başkanlığının kayıtlarında bulunan bazı silahların talimatla, Korkut Eken’e senetle teslim edildiği, ancak bu silahlardan bazılarının geri verilmemesi nedeniyle kaybolduğu, anılan bu eylemle görevi kötüye kullanmak suçunun işlendiği iddia edilmektedir.

Elazığ Milletvekili Mehmet Ağar Komisyonumuza yazılı olarak savunmasını vermiştir.

Karma Komisyonumuz fezlekeyi ve eki dosyayı incelemiş, Hazırlık Komisyonu raporunun aksine, isnat edilen fiili, dokunulmazlığın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görmemiştir. Bu nedenle ve oy çokluğu ile Elazığ Milletvekili Mehmet Ağar hakkındaki kovuşturmanın milletvekilliği sıfatının sona ermesine kadar ertelenmesine karar verilmiştir.

Raporumuz, Genel Kurulun bilgilerine sunulmak üzere Yüksek Başkanlığa saygı ile sunulur.

Atilâ Sav

Hatay

Komisyon Başkanı ve üyeler

Karşı Oy Yazısı

Elazığ Milletvekili Mehmet Ağar hakkında yasama dokunulmazlığının kaldırılması amacıyla düzenlenen 3/1646 ve birleştirilen 3/1775 esas sayılı dosyalarda isnat edilen fiil oldukça ağır ve ciddîdir. Kaybolduğu tespit edilenler herhangi bir eşya olmayıp, sadece devlet elinde bulunması gereken ve son derece özel nitelikli silahlardır.

Bir milletvekilinin bu ağırlıkta bir isnat altında tutulması doğru değildir. Milletvekillerinin onur ve haysiyetinin korunması, adil yargılanma hakkından yararlanmasının sağlanması için bu dosyada yargının önünün açılması şarttır. Bu amaçla dokunulmazlığın kaldırılması gereklidir.

Dosyada isnat edilen fiili destekleyen deliller, bu delillerin değerlendirilmesi ve suçlama konusunun takdiri mahkemeye aittir. Bu nedenle hukuksal değerlendirmeden uzak olup, siyasal dayanışma olduğu anlaşılan çoğunluk kararına katılmıyoruz.

Atila Sav Mehmet Moğultay Zeki Çakıroğlu

Hatay İstanbul Muğla

Ali Şahin Erdoğan Yetenç İrfan Gürpınar

Kahramanmaraş Manisa Kırklareli

BAŞKAN – Bilgilerinize sunulmuştur.

Sayın milletvekilleri, her iki rapor da, kovuşturmanın milletvekilliği sıfatının sona ermesine kadar ertelenmesine dairdir. 10 gün içinde itiraz olunmadığı takdirde, bu raporlar kesinleşmiş olacaktır.

BAŞKAN – Bir genel görüşme önergesi vardır, okutuyorum:

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına

Ülkemizde, özellikle büyük şehirlerde çok sayıda üniversite olmasına rağmen, pek çok ilimizde ise üniversite bulunmamaktadır.

Birçok ilimizde ise çok sayıda fakülte ve yüksekokul ile üniversite kurulması için altyapı mevcuttur. Bu illerimizden bazılarında üniversite kurulmasına dair yasa tasarıları TBMM gündemindedir

Üniversiteler hem ilim hem de sosyal ve ekonomik yönden bulundukları yöreler için birer yatırımdır.

Bundan böyle, üniversite talebi bulunan illerimizden hangilerinde üniversite kurulmasının müzakere edilmesinde yarar vardır.

Üniversite kurulacak illerde aranacak nitelikler hususunda Anayasanın 98 inci, İçtüzüğün 102 ve 103 üncü maddeleri gereğince genel görüşme açılmasını arz ederiz. 24.11.1998

Gerekçe:

Ülkemizde yükseköğretime yönelik talep yoğunluktadır. Bu sebeple, üniversite önündeki yığılma sorunu çözülememektedir. Öte yandan, kalkınmış ve ileri ülkelerle mukayese edildiğinde, ülkemizde üniversitelerdeki okullaşma oranı çok düşüktür. (Yüzde 12–16)

Okullaşma oranının düşüklüğü ve yükseköğretime aşırı talep ters orantılı bir gelişme göstermekte ve sorunun çözümünü güçleştirmektedir.

Türkiye’nin pek çok alanda nitelikli insangücü ihtiyacı karşılanamazken, öte yandan yanlış uygulamalar sebebiyle ihtiyaç fazlası nitelikli insan yetiştirilmektedir. Bu ise, insan gücü istihdamında bölgeler arası dengesizliklere yol açmaktadır. Sebebi ise, şimdiye kadar açılan üniversitelerimizin belli merkezlerde veya bilimsel gerçekler yerine politik tercihlerden kaynaklanarak kurulmasıdır.

Şüphesiz üniversiteler, bilimin yaygınlaşması ve kültürün ülke geneline yaygınlaşmasında görev yaptıkları gibi başlı başına bir yatırımdır.

Şu anda pek çok ilimizde üniversite bulunmamaktadır. Bir kısım illerimizde ise bir üniversiteyi oluşturacak şekilde akademik eleman, tesis ve öğrenci yönünden altyapısı mevcuttur. Üniversite kurulmasıyla ilgili bazı illerin hem talepleri hem de o talepler doğrultusunda TBMM gündeminde yasa önerileri bulunmaktadır.

Yukarıda sıralanan sebepler doğrultusunda, bundan böyle, hangi ilimizde üniversite açılacağına dair bir kıstas oluşturulmasına da ihtiyaç duyulmaktadır.

Yeni kurulacak üniversitelerin ülke düzeyinde yaygınlaştırılması ve bu yaygınlaştırmada hangi ölçülerin gözönünde bulundurulacağı Türkiye Büyük Millet Meclisince ele alınıp incelenmesi, büyük yararlar sağlayacaktır.

Kurulması dünüşülen üniversitelerin mahallî kaynakları, mevcut fakülte ve yüksekokul kapasiteleri, ulaşım imkânlarının değerlendirilmesi, sonucu belirlemede mutlak yardımcı olacaktır.

Türkiye Büyük Millet Meclisinin gündeminde bulunan yeni üniversitelerin kurulmasıyla ilgili yasa taleplerine ışık tutmak ve bu konuda yerel imkânların da göz önüne alınarak yeni kurulacak üniversitelerin yerinin belirlenmesi için Yüce Meclisde bir genel görüşme açılması bir zaruret halini almıştır.

Yukarıda kısaca işaret edildiği sebeplerden dolayı, yeni üniversite kurulacak illerin seçimi ve tercihinde göz önünde bulundurulması gereken kıstaslar hususunda genel görüşme açılması arz ve teklif olunur.

1 – Tevhit Karakaya (Erzincan)

2 – Lütfü Esengün (Erzurum)

3 – Cemalettin Lafçı (Amasya)

4 – Mikail Korkmaz (Kırıkkale)

5 – Murtaza Özkanlı (Aksaray)

6 – Şinasi Yavuz (Erzurum)

7 – Şaban Şevli (Van)

 8 – Mehmet Bedri İncetahtacı (Gaziantep)

 9 – İlyas Arslan (Yozgat)

10 – Mustafa Köylü (Isparta)

11 – M. Sıddık Altay (Ağrı)

12 – Zeki Karabayır (Kars)

13 – Hasan Hüseyin Öz (Konya)

14 – Hüseyin Kansu (İstanbul)

15 – Mehmet Altan Karapaşaoğlu (Bursa)

16 – Ahmet Derin (Kütahya)

17 – Ramazan Yenidede (Denizli)

18 – Kahraman Emmioğlu (Gaziantep)

19 – Sabahattin Yıldız (Muş)

20 – Hayrettin Dilekcan (Karabük)

21 – Naci Terzi (Erzincan)

22 – Ahmet Cemil Tunç (Elazığ)

23 – Abdulkadir Öncel (Şanlıurfa)

BAŞKAN – Bilgilerinize sunulmuştur.

Başbakanlığın, İçtüzüğün 78 inci maddesine göre verilmiş tezkereleri vardır; okutup, bilgilerinize sunacağım:

Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 78 inci maddesinde “Bakanlar Kurulunun herhangi bir sebeple çekilmesi halinde yeni Bakanlar Kurulu güvenoyu alıncaya kadar, Anayasa ve İçtüzük değişiklikleri hariç, kanun tasarı ve tekliflerinin komisyonlarda ve Genel Kurulda görüşülmesi ertelenir. Ancak, Bakanlar Kurulunun öncelikli olduğunu bir yazı ile Başkanlığa bildirdiği kanun tasarı ve tekliflerinin görüşülmesine devam olunur” hükmü yer almıştır.

Belirtilen hüküm uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurul ve komisyon çalışmalarının devamını temin, ekli listede adları yazılı kanun tasarı ve tekliflerinin komisyonlarda ve Genel Kurulda görüşülmesine devam olunması Bakanlar Kurulunca uygun görülmüştür.

Ayrıca, komisyonlarda ve Genel Kurulda görüşülmesine devam olunacak diğer kanun tasarı ve tekilfleri de bilahara bildirilecektir.

Gereğini arz ederim.

Mesut Yılmaz

Başbakan

BAŞKAN – Öteki tezkereyi okutuyorum:

Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 78 inci maddesinde, “Bakanlar Kurulunun herhangi bir sebeple çekilmesi halinde, yeni Bakanlar Kurulu güvenoyu alıncaya kadar, Anayasa ve İçtüzük değişiklikleri hariç, kanun tasarı ve tekliflerinin komisyonlarda ve Genel Kurulda görüşülmesi ertelenir. Ancak, Bakanlar Kurulunun öncelikli olduğunu bir yazıyla Başkanlığa bildirdiği kanun tasarı ve tekliflerinin görüşülmesine devam olunur” hükmü yer almıştır.

Belirtilen hüküm uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu ve komisyon çalışmalarının devamını teminen, ekli listede adları yazılı kanun tekliflerinin Genel Kurulda görüşülmesine devam olunması Bakanlar Kurulunca uygun görülmüştür.

Gereğini arz ederim.

Mesut Yılmaz

Başbakan

Burdur Milletvekili Yusuf Ekinci’nin 2547 Sayılı Yükseköğretim

Kanununun Geçici 41 inci Maddesinin Değiştirilmesine Dair Kanun

Teklifi ve Bolu Milletvekili Avni Akyol ve Burdur Milletvekili Yusuf

Bir Geçici Madde Eklenmesine Dair Kanun Teklifi. Genel Kurulda (2/1096, 2/2234)

BAŞKAN – Bilgilerinize sunulmuştur.

Genel Kurul gündeminde bulunan ve Başbakanlık tezkerelerinde görüşülmesine devam olunması istenen kanun tasarı ve teklifleri, gündemdeki sıralarına göre görüşülecektir.

Komisyondan istifa önergesi vardır, okutuyorum:

İç ve Dış Borçlar Komisyonunda, değişen oran gereğince, iç ve dış borçlarla ilgili Meclis Araştırması Komisyonu üyeliğinden istifa ediyorum.

Gereğinin yapılmasını saygılarımla arz ederim. 30.11.1998

Refik Aras

İstanbul

BAŞKAN – Bilgilerinize sunulmuştur.

Başbakanlığın, Anayasanın 82 nci maddesine göre verilmiş tezkereleri vardır, okutup ayrı ayrı oylarınıza sunacağım.

27.11.1998

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına

Devlet Bakanı Mehmet Batallı’nın, 31 inci Uluslararası Bağdat Fuarına katılmak ve görüşmelerde bulunmak üzere, bir heyetle birlikte 30 Ekim-2 Kasım 1998 tarihlerinde Irak’a yaptığı resmî ziyarete, ekli listede adları yazılı milletvekillerinin de iştirak etmesi uygun görülmüş ve bu konudaki Bakanlar Kurulu kararının sureti ilişikte gönderilmiştir.

A. Mesut Yılmaz

Başbakan.

Liste:

Ferit Bora (Diyarbakır)

Muzaffer Arıkan (Mardin)

BAŞKAN – Oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Kabul edilmiştir.

Diğer tezkereyi okutuyorum:

27.11.1998

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına

Vaki davete icabetle, görüşmelerde bulunmak üzere bir heyetle birlikte, 3 Kasım 1998 tarihinde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetine yaptığım resmî ziyarete, İçel Milletvekili Halil Cin’in de iştirak etmesi uygun görülmüş ve bu konudaki Bakanlar Kurulu kararının sureti ilişikte gönderilmiştir.

Anayasamızın 82 nci maddesine göre gereğini arz ederim.

A. Mesut Yılmaz

Başbakan

BAŞKAN – Kabul edenler... Etmeyenler... Kabul edilmiştir.

Diğer tezkereyi okutuyorum:

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına

11-13 Kasım 1998 tarihlerinde Türkmenistan ve Kırgızistan’a resmî bir ziyarette bulunan Cumhurbaşkanı Sayın Süleyman Demirel’e refakat eden heyete, Samsun Milletvekili Murat Karayalçın’ın da iştirak etmesi uygun görülmüş ve bu konudaki Bakanlar Kurulu kararının sureti ilişikte gönderilmiştir.

Anayasamızın 82 nci maddesine göre gereğini arz ederim.

A. Mesut Yılmaz

Başbakan

BAŞKAN – Oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Kabul edilmiştir.

Diğer tezkereyi okutuyorum:

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına

Anayasamızın 82 nci maddesine göre gereğini arz ederim.

A. Mesut Yılmaz

Başbakan

BAŞKAN – Oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Kabul edilmiştir.

Danışma Kurulunun önerileri vardır; okutup, ayrı ayrı oylarınıza sunacağım:

Danışma Kurulu Önerisi

No: 146 2.12.1998

26.11.1998 tarihli gelen kâğıtlarda yayımlanan ve aynı tarihte dağıtılan ve İçtüzüğün 112 nci maddesi gereğince, 3.12.1998 Perşembe günkü gündemin “Meclis Soruşturması Raporları” kısmının 1 ve 2 nci sırasında yer alacak olan, Devlet eski Bakanı, Dışişleri eski Bakanı ve Başbakan Yardımcısı ve eski Başbakan Tansu Çiller hakkındaki (9/16) esas numaralı Meclis Soruşturması Komisyonunun 779 sıra sayılı raporu ile, Turizm eski Bakanı ve Başbakan A. Mesut Yılmaz hakkındaki (9/17) esas numaralı Meclis Soruşturması Komisyonunun 780 sıra sayılı raporunun görüşmelerinin, 3.12.1998 Perşembe günkü birleşimde yapılmasının, her iki raporun görüşmelerinin tamamlanmasına kadar çalışma süresinin uzatılmasının Genel Kurulun onayına sunulması Danışma Kurulunca uygun görülmüştür.

Hikmet Çetin

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanı

Lütfü Esengün

FP Grubu Başkanvekili

Ülkü Güney Mehmet Gözlükaya

ANAP Grubu Başkanvekili DYP Grubu Başkanvekili

DSP Grubu Başkanvekili CHP Grubu Başkanvekili

BAŞKAN – Oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Kabul edilmiştir.

Diğer Danışma Kurulu önerisini okutuyorum:

N0: 147 Tarihi: 2.12.1998

Danışma Kurulu Önerisi

Hikmet Çetin

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanı

Lütfü Esengün

FP Grubu Başkanvekili

Ülkü Güney Mehmet Gözlükaya

ANAP Grubu Başkanvekili DYP Grubu Başkanvekili

Metin Bostancıoğlu Önder Sav

DSP Grubu Başkanvekili CHP Grubu Başkanvekili

BAŞKAN – Oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Kabul edilmiştir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığının, İçtüzüğün 19 uncu maddesine göre verilmiş bir önerisi vardır; okutuyorum:

Başkanlık Önerisi

Danışma Kurulunun 3.12.1998 Perşembe günkü toplantısı bir siyasî parti grubumuzun katılmaması nedeniyle yapılmadığından, İçtüzüğün 19 uncu maddesinin son fıkrası gereğince, Başkanlığımızın aşağıdaki önerisini Genel Kurulun onayına sunuyorum.

Uluç Gürkan

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanı V.

Öneri: İçtüzüğün 78 inci maddesi uyarınca Bakanlar Kurulundan bir talep gelmediğinden; Genel Kurulun 24.11.1998 tarihli 23 üncü Birleşiminde kabul edilen, 1999 Malî Yılı Bütçe Kanunu Tasarıları ile 1997 Malî Yılı Kesinhesap Kanunu Tasarılarının Genel Kuruldaki görüşmelerine ilişkin Danışma Kurulunun 16.11.1998 tarihli 144 numaralı önerisinde yer alan önerilerin kabulüne dair Genel Kurulun kararının kaldırılması önerilmiştir.

BAŞKAN – Oylarınıza sunuyorum...

ALİ TOPUZ (İstanbul) – Sayın Başkan...

BAŞKAN – Buyurun efendim.

ALİ TOPUZ (İstanbul) – Sayın Başkan, bu önerinin üzerinde söz istiyorum.

BAŞKAN – Lehte mi aleyhte mi?

ALİ TOPUZ (İstanbul) – Lehte efendim.

BAŞKAN – Aslında, öneri çok açık da... 78 inci maddeye göre Hükümet bütçeyi getirmediğine göre, Genel Kurulun yapacağı bir şey yok; ama, yine de, siz, buyurun .

ALİ TOPUZ (İstanbul) – Sayın Başkan, söz verdiğiniz için teşekkür ediyorum.

Aslında, Sayın Meclis Başkanlığı, böyle bir öneriyi Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kuruluna sunma mecburiyetiyle karşı karşıya bırakılmıştır; çünkü, tezkerede de belirtildiği gibi, bütçe, zamanında Meclise gönderilemediği için, gönderilmediği için, bütçe görüşmelerine önümüzdeki salı günü başlama olanağı fiilen yok.

TURİZM BAKANI İBRAHİM GÜRDAL (Antalya) – Hükümeti niye düşürdünüz?!

ALİ TOPUZ (Devamla) – Niye düşürdüğümüzü merak ediyorsanız anlatırız; çok anlattık...

BAŞKAN – Müdahale etmeyin; rica ederim...

Şimdi, bakın, yeni hükümet yeni bütçe getirir... Siz, böyle bir geçici bütçe uygulamasıyla, bir kere, kendi ilkelerinize ve iddialarınıza ters iş yapıyorsunuz. Türkiye’de yürütülmekte olan istikrar programını, en az bir iki aylık dönem için zora sokuyorsunuz; ama, bundan beklediğiniz bir başka yarar olsa gerek ki, bunu göze alıyorsunuz. O nedenle, buradan ifade ediyorum: Bu Hükümet, öncelikli yasaları belirtirken, sürenin var olduğu da bilinirken, bütçeyi buraya getirmemekle, bence, büyük bir hata işlemişlerdir; bir an evvel bu hatadan dönsünler. Hâlâ vakit vardır; Plan ve Bütçe Komisyonu bir gün çalışarak bütçenin tümünü geçirir ve ayın 8’inde başlamasa bile 12’sinde bu Mecliste bütçe görüşülebilir ve ayın sonuna kadar da bütçe çıkabilir.

Başka bir hükümet gelirse ne olur? Başka bir hükümet gelirse, eğer bu dengeleri değiştirmeye dönük bir iddiası varsa, ekbütçe yaparak onu da yapabilir; ama, devletin devamlılığı açısından bir, söylediklerinizle tutarlı olmanız açısından iki, Anayasaya uygunluk açısından üç; lütfen, bunları dikkate alarak, bu uyarımızın gereğini yerine getiriniz.

Hepinizi saygıyla selamlıyorum. (CHP sıralarından alkışlar)

Teşekkür ederim.

BAŞKAN – Teşekkür ederim Sayın Topuz.

Lehte, Sayın Zekeriya Temizel; buyurun efendim. (DSP sıralarından alkışlar)

Süreniz 10 dakika.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Cumhuriyetimiz 75 inci yılını kutladı; ama, devlet geleneklerimiz henüz tam anlamıyla oluşmadı; çünkü, her gün, oluşacak yeni bir gelenek için, yeni bir olayla karşı karşıya kalıyoruz. Şimdiye kadar gensoru oylamasıyla düşürülmüş olan bir hükümetin bütçesi görüşülmedi Türkiye’de. Dolayısıyla, gensoru oylamasıyla düşürülmüş olan, hem de ivedi olarak düşürülmüş olan bir hükümetin bütçesinin hangi koşullarda görüşülüp görüşülemeyeceği konusunda bir geleneğimiz yok. O zaman, Hükümet olarak bizim, mevcut hükümlere bakmamız gerekir. İçtüzüğün 78 inci maddesi, çok net bir şekilde, ivedi olan yasaların görüşülmesi konusunda hükümetin yazılı talebinin olmasını yeterli görür.

Peki, bütçe yasası, ivedi bir yasadır diye, bu koşullar altında görüşülebilir miydi? Olayın iki ayrı boyutu vardır; incelemeler sonucunda bunu çok somut olarak ortaya koyduk. Bunlardan birincisi, bütçe yasasının niteliğinden kaynaklanır. Bütçe yasaları diğer yasalar gibi değildir, şart yasadır. Sıddık Sami Onar Hoca, eserlerinde bunu çok net bir şekilde ifade eder. Şart yasa nedir; bir kişi veya kuruma belirli koşullar altında belirli işlemleri yapma izni veren yasadır. Demek ki, bütçe kanunları, Bakanlar Kuruluna bir yıllık icraatları boyunca belirli faaliyetlerde bulunma, harcamalar yapma, gelir toplama izni vermektedir; şart yasadır. Dolayısıyla, devletin devamlılığı gereği, ne zaman düşeceğini bilmediğiniz bir hükümet elbette ki bütçesini yapar, getirir. Nitekim, 55 inci Hükümet de bütçesini yapmış, anayasal süreç gereği zamanında Türkiye Büyük Millet Meclisine sunmuş, komisyonda da görüşmeler başlamıştır; tam o aşamada hükümet düşmüştür.

Devletin devamlılığı açısından ve devlet işlerinin yürütülmesi için bütçelerin çıkmaması kesin olarak bir eksiklik yaratmaz. Niye yaratmaz; çünkü, devlet geleneğimizde bu yerleşmiştir, geçici bütçeler çıkarılır. Nitekim, çıkmazsa, kısa vadede bir hükümet kurulmazsa, geçiçi bütçeyle huzurunuza geliriz. Geçici bütçenin niteliğini bu Meclis gayet iyi biliyor; bir defa iki defa değil, onlarca defa yapılmış. O çerçeve içerisinde verilen yetkiler çerçevesinde, bir avans kanunu olan geçici bütçeyle Türkiye Cumhuriyeti hiçbir sıkıntıyla karşı karşıya kalmadan yönetilir, ta ki yeni hükümet gelip bütçesini yapana kadar. O açıdan, olmayan bir yetkiyi veya kullanamayacağınız bir yetkiyi ısrarla “istiyorum” diye Meclisin huzuruna gelmeyi, oluşturulan devlet gelenekleri açısından Bakanlar Kurulu uygun görmedi, bu çerçevede düşürdü.

AHMET SEZAL ÖZBEK (Kırklareli) – O zaman, Hükümet olarak yapılan ihaleler, atamalar, tayinler dursun.

MALİYE BAKANI ZEKERİYA TEMİZEL (Devamla) – Önerinin lehinde bu şekilde bir açıklamayı gerekli buldum.

Teşekkür ediyor, hepinize saygılar sunuyorum. (DSP ve ANAP sıralarından alkışlar)

BAŞKAN – Teşekkür ederim Sayın Temizel.

Öneri üzerindeki müzakeler bitmiştir.

Öneriyi oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Kabul edilmiştir.

Değerli milletvekilleri, gündemin “Özel Gündemde Yer Alacak İşler” kısmına geçiyoruz.

BAŞKAN – Genel Kurulun 10.11.1998 tarihli 16 ncı Birleşiminde alınan karar gereğince, özelleştirme uygulamalarıyla ilgili usulsüzlük ve yolsuzluk iddialarını araştırarak alınması gereken tedbirleri tespit etmek amacıyla Anayasanın 98 inci, İçtüzüğün 104 ve 105 inci maddeleri uyarınca kurulmuş bulunan (10/19, 29, 40, 88, 98, 127, 150, 166) esas numaralı Meclis Araştırması Komisyonunun 743 sıra sayılı raporu üzerindeki görüşmelere başlayacağız.

Komisyon var mı? Yok.

Erteliyoruz efendim.

Sayın milletvekilleri, şimdi, gündemin “Meclis Soruşturması Raporları” kısmına geçiyoruz.

Bu kısımda yer alan 2 adet soruşturma komisyonu raporunu görüşeceğiz.

Komisyon?.. Burada.

Meclis Soruşturması Komisyonunun 779 sıra sayılı raporu, daha önce sayın üyelere dağıtılmış ve ilgiliye de gönderilmiştir.

Yalnız, bu raporda bir düzeltme yapmak durumundayız.

Görüşmekte olduğumuz (9/16) esas numaralı Meclis Soruşturması Komisyonunun 779 sıra sayılı raporunun 459 uncu sayfasının (b) bendinin ikinci paragrafının son satırı “gönderilen 500 bin dolar ve sağlanan kredilerden karşılandığı belirtilmiştir” şeklinde basılmıştır. Bu ifadenin doğrusu aşağıdaki şekildedir: “gönderilen 500 bin dolar, BMT Şirketi tarafından konulan 500 bin dolar ve sağlanan kredilerden karşılandığı belirtilmiştir.”

Raporu ve tutanakları bu şekilde düzeltiyoruz.

Rapor üzerindeki görüşmelerde, Komisyona, şahısları adına 6 milletvekiline ve hakkında soruşturma istenilen Sayın Çiller’e söz verilecektir. Konuşma süreleri, Komisyon için 20 dakika, şahısları adına söz alanlar için 10’ar dakika, son söz hakkı da soruşturma istenilen Sayın Çiller’e ait olup süresizdir.

Birinci söz hakkı, Sayın Ahmet İyimaya’ya ait.

Buyurun efendim. (DYP sıralarından alkışlar)

Süreniz 10 dakikadır Sayın İyimaya.

AHMET İYİMAYA (Amasya) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; sözlerimin başında, Yüce Meclisi selamlıyorum.

Aziz arkadaşlar, hangi rejimde olursa olsun, tuzağın ve haksızlığın saltanatı hiçbir zaman daim olmamıştır. Bu içtimaî hakikat, olayımızda da hükmünü icra etmiştir. Kartelci medyanın, tekelci sermayenin husumet malulü siyasetle büyük ittifakının hummalı şekilde yürüttüğü yok etme savaşının kaçınılmaz sonucu, Çiller gerçeğini nihayet kabul etmek zorunda kalmalarıdır. Bu savaş, haklılık temeline dayanmayan bir savaştı. Millet, isnatların, iftira ve komplo tomarı olduğunu, husumet atölyelerinde suç imali gayretlerini gördü; kamu vicdanı, zulme, haksızlığa karşı o sessiz ve müessir kararını dikti.

İftira mağdurunun demokrasi mücadelesini, çözüm üretkenliğini, projelerini ve dahası, tarihe oynayan direncini gördü. Soruşturmayla yetinilmedi; işe, savcılar ve yargı karıştırılmak istendi. İhtirasın selleri adliye kapılarını çaldı; hukuk cevabını verdi. Bunlar olmamalıydı. Geldiğimiz sonucu, süreci yaşamadan görebilmeliydik. Siyasette ve liderlikte vizyon, olabilecekleri, olmadan görebilme ve politikaları ona göre kurma becerisidir.

Aziz milletvekilleri, 20 nci Dönem Parlamentosunun, kuşkusuz çok özellikleri vardır; ama, bu özellikler içerisinde ilk sıralarda yer alacak olanı, bu dönemin orta sağın savaşları ve soruşturmaların, bu savaşlara tahsisi gerçeğidir. Millet, bizi, soruşturmalar üzerinden boğuşma siyaseti yapın diye seçmedi. Bize verilen millî vekâlette, ülkenin sorunlarını çözün, çağı yakalayın, gelecek nesillere bir demokrasi vatanı bırakın, zamanınızı kendinize ve kavganıza değil, bu millete harcayın emri yazılıdır; yeminimiz de bunadır.

Değerli arkadaşlar, Meclis soruşturması denetim yetkisi, günümüz şartları içerisinde, artık, Türk Parlamentosunun taşıyamayacağı bir yük haline gelmiştir, Parlamentonun itibar grafiğini aşağılara indiren bir kemirgene dönüşmüştür. Bizim gibi uzlaşma geleneğinin kökleşmediği, tersine kutuplaşma ve gerilim siyasetinin egemen olduğu yapılarda bu, kaçınılmaz bir kaderdir.

Meclisin yargısal nitelikteki bir yetkisi olmasına rağmen, soruşturma kurumunun kötüye kullanılmasının ve siyasallaştırılmasının en acı ve haşmetli örneği Çiller soruşturmalarıdır. Yargının kesin çözüme bağlamasına, Yargıtayın özel daire ve ceza genel kurulunun son sözü söylemesine rağmen, Parsadan olayını Meclis soruşturmasına dönüştüren siyasî iradelerin, bu yolu, hukuk için, temiz siyaset için kullandıklarını hangi mantık iddia edebilir.

Değerli arkadaşlar, görüşmekte olduğumuz malvarlığı, daha önce, evvela Meclis araştırması, sonra Meclis soruşturması yoluyla denetlenmişti; Yüce Meclis, yasalara aykırı bir durumun mevcut olmadığı sonucuna ulaşmıştı. Bu Parlamento, önceki soruşturma kararı yok saydırılarak, kendi kendini inkâra zorlanmıştır. Ne yazık ki, bu siyasî zorlamaya boyun eğilmiştir. Parlamento aritmetiğindeki bilinen nedenlerle meydana gelen değişme, hukukî olmayan stratejinin dayanağı kılınmıştır. Bu tavır, linç ve tasfiye siyasetinin kural tanımaz gözü dönmüşlüğünden başka bir şey değildi.

İkinci soruşturma önergesi “yeni delil, yeni iddia” temeline dayandırılmıştı. Önceki soruşturmalarda sonuçlandırılan iddiaların ve delillerin tekrarı, mantiken ve hukuken imkânsızdı. Aksi takdirde, hukukta, zincerleme tekrarlarla hiçbir iddiayı karara bağlayamazsınız. Komisyon ne yaptı; yalnızca yeni iddiayı ve yeni delili değerlendirmesi gerekirken; isnatla, bağlılık evrensel temel kuralını aşarak, tükenmiş, çözülmüş iddiaları yeniden ele aldı. Buna soruşturma değil, soruşturma kurumunun katli, mahvı ve imhası derler. Buradan ne çıkar; yetkisine hâkim olamayan, kurumların işlevlerini kavrayamamış, kısır döngülü bir yapı çıkar.

Değerli arkadaşlar, bakınız, adına rapor denen 656 sayfalık bir tomar yığını hepimize gönderildi. Tümünü okudum; rapor denebilecek bölüm, topu topuna 9 sayfa. (456-465 sayfaları arası) Komisyonun değerli Başkan ve muhterem üyelerine saygım sonsuzdur; ama, bu saygım, rapor kavramıyla, dosya muhteviyatını rapor yerine aynen ikame etmenin yanlışlığını ifade etmeme mani değildir. Tomarın 456-465 arası sayfaları okunur ise -dikkat çekiyorum: 456-465 sayfaları arası okunur ise- mal varlığı iddiasının hukuk, muhasebe, vicdan ve gerçek temelinde varit olmadığını, açıkça ve tereddütsüz biçimde göreceksiniz. Profesör Doktor Tansu Çiller’in mal varlığında, hukukun suç saydığı herhangi bir durumun olmadığı Komisyonun oybirliğine yaklaşan kararıyla, bir kere daha ortaya çıkmıştır.

Değerli milletvekilleri, soruşturma pratiğinden veya bu pratiklerden çıkarılabilecek en temel sonuç, Anayasanın 100 üncü maddesinin yeniden tanzimi zaruretidir. Siyasette, suçu ve suçluyu barındırmayacak, sahte suçluluk damgasını da vurdurtmayacak hassas ve siyasî olmayan bir elemeyle, bağımsız yargıyı -vurguluyorum; bağımsız yargıyı- devreye sokacak bir yapılanma kaçınılmazdır. Tali kurucu iktidar, buna çözüm bulmak zorundadır. Adalet hissini, suçsuzluk karinesini, insanın şeref ve onurunu, siyasîlerin doğru veya keyfî tardirlerine teslim eden bugünkü yapı, amaca hizmet etmekten uzaktır.

BAŞKAN – Sayın İyimaya, süreniz bitmek üzere. Size 1 dakika verdim; lütfen, bitirin efendim.

Komisyonlarda tecelli eden kararlar üzerine, kimi siyasîler, polemikler ürettiler. Soruşturma patalojisini ve çözümlerini tartışmak yerine, her zaman olduğu gibi, ucuz siyaseti seçtiler. “Kirli eller”, “rejim bunalımı”, “karşılıklı aklama” tamlamaları, düğümleyici, kavgacı ve benmerkezci siyasetin dilidir. “Boğuşma devam etsin, parçalanma sürsün, ekmeğimize yağ sürülsün” diyenlerin sözleridir. Husumet sıtmasına yakalananların, rejim bunalımı hallüsinasyonlarına düşmelerini ve bunu telaffuz etmelerini doğal karşılıyorum.

Başkanın hoşgörüsüne sığınarak, tarihe yaptığım saniyelik yolculukla, şu müzakere anındaki parlamentoyu tefekkürde birleştiriyorum. Fikir dünyalarına kısmen hâkim ve vakıf olduğum büyük sistem mühendisi Montesquieu, şarkın velut sosyoloğu İbni Haldun, Selçuklunun bilge veziri Nizamülmülk, şu anda Türkiye Büyük Millet Meclisinde milletvekili olsalardı, acaba ne derlerdi diye tahayyül ediyorum:

Montesquie: “Bir sistemi yozlaştırmak istiyorsanız, işte bu parlamentoyu örnek alın.”

İbni Haldun: “İhtiraslarınız, gözlerinizi perdelemiş; ancak, görebildiğiniz kadar düşünebiliyorsunuz.”

BAŞKAN – Sayın İyimaya, süreniz bitmez üzere, son cümlenizi söyleyin; çünkü, süreyi uzatmayacağım.

Buyurun.

AHMET İYİMAYA (Devamla) – Şu cümleyi de söyledikten sonra, konuşmamı bitiriyorum efendim:

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

AHMET İYİMAYA (Devamla) – Son cümlemi söyleyip bitiriyorum efendim.

BAŞKAN – Sayın İyimaya, 2 dakika eksüre verdim; ama, yani...

AHMET İYİMAYA (Devamla) – Son cümlemi söyleyip, hemen bitiriyorum Sayın Başkan.

Değerli milletvekilleri, ortada suç olmadığı için, vicdanen huzurlu olduğum için, kavgacı ve parçalı siyasetten ülkenin kurtarılması için, Yüce Divana sevk önergesine hayır diyor, Meclisi saygıyla selamlıyorum. (DYP sıralarından alkışlar)

BAŞKAN – Teşekkür ederim Sayın İyimaya.

Sayın Komisyon, konuşacak mısınız?

(9/16) ESAS NUMARALI MECLİS SORUŞTURMASI KOMİSYONU BAŞKANI SUHA TANIK (İzmir) – Hayır, konuşmayacağız.

BAŞKAN – İkinci sırada, Sayın Ergun Özdemir konuşacaktı; ama, Sayın Saffet Arıkan Bedük ile yer değiştirmiştir.

Buyurun Sayın Bedük. (DYP sıralarından alkışlar)

Konuşma süreniz 10 dakikadır.

Bu arada, bu gece, kandil gecesi; kandil gecesi münasebetiyle, büyük milletimizin, aziz milletimizin ve Türk ve İslam âleminin, hepinizin kandilini tebrik ediyorum.

Değerli milletvekilleri, (9/16) esas numaralı Soruşturma Komisyonunun altı ay gibi çok uzun bir süre içerisinde yorucu ve detaylı bir çalışma sonucunda hazırlanan rapor, Türkiye Büyük Millet Meclisinin tetkikine ve onayına sunulmuş bulunmaktadır. Sonucu itibariyle, Türkiye Büyük Millet Meclisinde aklıselimi galip kılarak, hepimizin titizlikle korumak durumunda olduğumuz hukukta bir yanlışa meydan verilmemesini, olumlu bulduğumu belirtmek isterim.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Yüce Meclis tarafından soruşturulmuş ve karara bağlanmış bir konunun yeniden gündeme getirilerek soruşturma komisyonunun kurulmuş olmasını, Parlamento tarihimizde emsali bulunmayan bir olay ve bir hukuk skandalı olduğunu söylemek mecburiyetindeyim. Demokrasi, 21 inci Asır için, toplumları birbirleriyle yarıştırma, uzlaştırma ve bir araya getirme bakımından önemli bir müşterek noktadır. Demokrasinin en önemli beşiği olan Parlamentoyu, her türlü tehlikelerden, siyasî çirkinliklerden uzak tutmak suretiyle, hükmî şahsiyetini korumak hepimizin boynunun borcudur. O halde, Parlamentoyu, kendi işlevi içerisinde çalıştırmak ve yanlış saplantı ve değerlendirmelere sebebiyet vermemek için hepimizin duyarlı olması gerektiği muhakkaktır.

Bakın, Anayasamızın kabulü sırasında Anayasa Komisyonu Başkanı Sayın Aldıkaçtı ne diyor: “Soruşturma komisyonları, Mecliste, dejenere edilmeye çalışılmış çok önemli bir mekanizmadır. Biz, bu mekanizmayı daraltmak ve bu mekanizmayı, soruşturma komisyonunu ve soruşturma anlayışını, siyasî bir intikam alma duygusu içerisinden uzaklaştırmak istiyor ve o sebeple, soruşturma komisyonlarının almış olduğu kararı ‘kesin’ olarak ifade ediyoruz ve kesin olarak alınmış bu hükmün yeniden görüşülmemesi lazım geldiğini belirtmek istiyoruz.” Özellikle, soruşturma komisyonu kararlarının kesin hüküm ifade ettiğini açık olarak ifade ediyor.

Değerli milletvekilleri, işte, bu anlayış içerisinde, soruşturma komisyonunun kurulması çalışmaları ve raporunun görüşülmesi, tam bir yargı tarafsızlığı ve gizliliği içerisinde gerçekleştirilmesi gerekmekte ve Türkiye Büyük Millet Meclisini, siyasî bir engizisyon aracı olarak kullanmamak gerekmektedir.

Şunu hassasiyetle vurgulamak zorundayım ki, soruşturmanın gizliliği evrensel kuralı, iş sona ermeden, kimi üyelerce yapılan medya açıklamaları yoluyla ihlal edilerek, yargısız infazlar da yapılmıştır. İçtüzüğün 14 üncü maddesinin 6 numaralı hükmündeki komisyonu denetim yetkisini kullanmak yerine, suç teşkil eden gizlilik ihlallerini sükut ve seyirle yetinen Meclis yönetimini hatırlamak ve kınamak, bir insan hakkı borcudur. Yönetemeyen demokrasi, yönetemeyen parlamentoyu elbette ki, şümulüne alan bir üst kavramdır.

Soruşturma önergesinde yeni delil olarak ileri sürülen ceza davaları da, yeni delil niteliğinde değildir; çünkü, bir kimse hakkında dava açılmış olması, o kimsenin suçlu olduğunun delili olamaz; hiçbir hukuk sisteminde bu yoktur.

Değerli milletvekilleri, görüldüğü gibi, Doğru Yol Partisi Genel Başkanı Sayın Tansu Çiller hakkında bu ikinci soruşturmanın açılması hukukî değildir. Bu soruşturma, tamamen siyasî saiklerle ve Meclisteki sayı üstünlüğüyle açılmıştır. Bu soruşturma yeniden açılırken, hukukun en temel ilkelerinden birisi olan kesin hüküm ilkesi çiğnenmiştir.

Değerli milletvekilleri, Meclis soruşturmalarının her ikisinde de, soruşturma komisyonları, Yüce Divana sevke mahal olmadığı yönünde görüş belirtmektedir. Bu soruşturmalar, siyasî saiklerle açılmıştır; ancak, neticeyi, hukuk tayin edecektir ve de etmiştir. Hiç değilse, sonucuna, hukuka uygun şekilde bakmak ve onu tecelli ettirmek, Parlamentomuz adına onur ve kıvanç verici bir durum olacaktır. Kuşkusuz ki, aksini iddia edenler vardır ve olacaktır; ancak, bu iddia sahipleri, önce, kendilerinin, gerçekten tarafsızlık içerisinde olup olmadıklarını kanıtlamak durumundadırlar. Meclis Soruşturması Komisyonu raporuna itiraz vardır.

Bir hususa herkesin dikkatini çekmek istiyorum: Konunun siyasî hesaplara alet edilmek istendiği apaçık bellidir. Bu Meclis Soruşturması Komisyonunda aleyhte bir karar çıkmış olsaydı; yani, Yüce Divana sevk istikametinde karar çıksaydı, adalet yerini mi bulacaktı? Bu mekanizmanın siyasî maksatlarla kullanıldığı ortadayken, kamu vicdanının tatmininden bahsetmek mümkün değildir.

Değerli milletvekilleri, Yüce Meclisin, arz ettiğim nedenlerle, parlamenter demokratik sistemin müdahalesiz ve eksiksiz işletilmesi konusunda yeterli duyarlılığı göstereceğine inanıyorum; aylardan beri kimi gazetelerde dile getirilen toplum mühendisliği projesine gerekli cevabı verecektir.

Hatırlarsanız, 1996’nın şubat ayında, Sayın Tansu Çiller ile birlikte, Anayasamızın 83 ve 100 üncü maddelerinde, milletvekili dokunulmazlıkları ile bakanlar hakkındaki...

BAŞKAN – Sayın Bedük, 2 dakika fazla süre verdim; süreniz bitmek üzere; toparlayın efendim.

Değerli milletvekilleri, sonuç olarak, Profesör Doktor Sayın Tansu Çiller’e yöneltilen isnatların doğru olmadığı ve bunların tamamen siyasî saiklerle ortaya atıldığı, yapılan soruşturmalar sonunda, ayan ve beyan bir şekilde ortaya çıkmıştır. Bu sebeple, Sayın Çiller hakkında, (9/16) esas numaralı Meclis Soruşturma Komisyonunun, büyük bir ekseriyetle verilmiş olan, Yüce Divana sevke mahal olmadığı kararının...

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

SAFFET ARIKAN BEDÜK (Devamla) – ...Yüce Heyetinizce tasvip edileceğine olan inancımı belirtir ve bu konuda verilmiş olan önergenin reddedileceği hususundaki kanaatimi, düşüncelerimi ve inancımı ifade eder, hepinize saygılar sunarım. (DYP sıralarından alkışlar)

BAŞKAN – Teşekkür ederim Sayın Bedük.

Sayın Turhan Güven, buyurun.

Süreniz 10 dakikadır Sayın Güven.

TURHAN GÜVEN (İçel) – Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; hepinizi sevgi ve saygıyla selamlıyorum. Öncelikle, Komisyonun, başta Sayın Başkanı olmak üzere, Komisyonda 4 ay süreyle, feragatla çalışan ve gerçekten bu konuda kendi uzmanlık dallarında büyük hassasiyet gösteren bütün üyelerine de teşekkürü bir borç biliyorum.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; (9/16) esas numaralı Meclis Soruşturma Komisyonu, Türkiye Büyük Millet Meclisinin istisnaî faaliyetlerinden olan, bir nevi adlî yargısal işlevini yürütmüştür; ancak, bu konuda -yani, aynı konuda- daha önceki dönemde, (9/4) esas numaralı bir Meclis Soruşturma Komisyonu daha kurulmuştu ve yine bu Yüce Mecliste, bu Komisyonun hazırlamış olduğu rapor görüşülmüş ve yapılan oylama sonucunda da, aynen bugün olduğu gibi, soruşturma önergesinde