1. – Başbakan A. Mesut Yılmaz’ın,Irak ile Birleşmiş Milletler Özel Komisyonu arasında, kitle imha silahlarının üretimi, kullanılması ve denetlenmesi konusunda ortaya çıkan anlaşmazlığa ilişkin açıklaması ve DSP Sinop Milletvekili Metin Bostancıoğlu, RP Elazığ Milletvekili Ahmet Cemil Tunç, DTP Van Milletvekili Mahmut Yılbaş, CHP İstanbul Milletvekili Ali Topuz, DYP İstanbul Milletvekili Hayri Kozakçıoğlu ve ANAP Bitlis Milletvekili Kâmran İnan’ın grupları adına BBP Adana Milletvekili Orhan Kavuncu’nun da partisi adına konuşmaları

2. – Diyarbakır Milletvekili Ömer Vehbi Hatipoğlu’nun Susurluk raporuna ilişkin gündemdışı konuşması

2. – Almanya’ya gidecek olan Dışişleri Bakanı İsmail Cem’e, dönüşüne kadar, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Nami Çağan’ın vekillik etmesinin uygun görüldüğüne ilişkin Cumhurbaşkanlığı tezkeresi (3/1277)

3. – Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetine gidecek olan Devlet Bakanı Şükrü Sina Gürel’e, dönüşüne kadar, Devlet Bakanı Hasan Gemici’nin vekillik etmesinin uygun görüldüğüne ilişkin Cumhurbaşkanlığı tezkeresi (3/1278)

4. – Bosna-Hersek ve Fransa’ya gidecek olan Millî Savunma Bakanı ve Başbakan Yardımcısı İsmet Sezgin’e, dönüşüne kadar, Devlet Bakanı Mehmet Batallı’nın vekillik etmesinin uygun görüldüğüne ilişkin Cumhurbaşkanlığı tezkeresi (3/1279)

5. – İsviçre ve Fransa’ya gidecek olan Devlet Bakanı Güneş Taner’e, dönüşüne kadar, Devlet Bakanı Cavit Kavak’ın vekillik etmesinin uygun görüldüğüne ilişkin Cumhurbaşkanlığı tezkeresi (3/1280)

6. – Almanya’ya gidecek olan Çevre Bakanı İmren Aykut’a dönüşüne kadar, Devlet Bakanı Rüştü Kâzım Yücelen’in vekillik etmesinin uygun görüldüğüne ilişkin Cumhurbaşkanlığı tezkeresi (3/1281)

7. – Almanya’ya gidecek olan Devlet Bakanı Refaiddin Şahin’e, dönüşüne kadar, Ulaştırma Bakanı Necdet Menzir’in vekillik etmesinin uygun görüldüğüne ilişkin Cumhurbaşkanlığı tezkeresi (3/1283)

8. – İtalya ve İsviçre’ye gidecek olan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Nami Çağan’a, dönüşüne kadar, Devlet Bakanı Hasan Hüsamettin Özkan’ın vekillik etmesinin uygun görüldüğüne ilişkin Cumhurbaşkanlığı tezkeresi (3/1283)

9. – İsviçre’ye gidecek olan Dışişleri Bakanı İsmail Cem’e, dönüşüne kadar, Kültür Bakanı M. İstemihan Talay’ın vekillik etmesinin uygun görüldüğüne ilişkin Cumhurbaşkanlığı tezkeresi (3/1284)

10. – Belçika’ya gidecek olan Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanı Mustafa Cumhur Ersümer’e, dönüşüne kadar, Turizm Bakanı İbrahim Gürdal’ın vekillik etmesinin uygun görüldüğüne ilişkin Cumhurbaşkanlığı tezkeresi (3/1285)

11. – Arnavutluk Halk Cumhuriyeti Başkanı ile beraberindeki bir parlamento heyetinin Türkiye’ye davetine ilişkin Başkanlık tezkeresi (3/1286)

13. – Diyarbakır Milletvekili Sebgetullah Seydaoğlu hakkındaki soruşturma dosyasının geri verilmesine ilişkin Başbakanlık tezkeresi (3/1288)

14. – Bursa Milletvekili Yüksel Aksu ve 43 arkadaşının Millî Akreditasyon Konseyi Kuruluş Kanunu teklifinin (2/335) geri verilmesine ilişkin önergesi (4/298)

1. – Aydın Milletvekili Ali Rız Gönül ve 24 arkadaşının TEAŞ santralleri ve TEDAŞ dağıtım tesisleri ihaleleri ile ilgili olarak ileri sürülen yolsuzluk ve usulsüzlük iddialarının araştırmak amacıyla Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/238)

2. – Erzurum Milletvekili Zeki Ertugay ve 24 arkadaşının Türkiye’den yasadışı yollarla İtalya’ya kaçış olaylarının araştırılması amacıyla Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/239)

3. – Tokat Milletvekili Bekir Sobacı ve 21 arkadaşının Karadeniz Bölgesinde meydana gelen terör olayları konusunda Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/240)

1. – Artvin Milletvekili Süleyman Hatinoğlu’nun Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması Hakkında Başbakanlık Tezkeresi ve Anayasa ve Adalet Komisyonları Üyelerinden Kurulu Karma Komisyon Raporu (3/173) (S. Sayısı : 435)

2. – Amasya Milletvekili Haydar Oymak’ın Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması Hakkında Başbakanlık Tezkeresi ve Anayasa ve Adalet Komisyonları Üyelerinden Kurulu Karma Komisyon Raporu (3/163) (S. Sayısı : 436)

3. – Şanlıurfa Milletvekili İbrahim Halil Çelik’in Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması Hakkında Başbakanlık Tezkeresi ve Anayasa ve Adalet Komisyonları Üyelerinden Kurulu Karma Komisyon Raporu (3/168) (S. Sayısı : 437)

5. – Antalya Milletvekili Deniz Baykal’ın Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması Hakkında Başbakanlık Tezkeresi ve Anayasa ve Adalet Komisyonları Üyelerinden Kurulu Karma Komisyon Raporu (3/183) (S. Sayısı : 439) (Dağıtma tarihi : 20.1.1998)

6. – Tekirdağ Milletvekili Hasan Peker’in Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması Hakkında Başbakanlık Tezkeresi ve Anayasa ve Adalet Komisyonları Üyelerinden Kurulu Karma Komisyon Raporu (3/857) (S. Sayısı : 440)

7. – İçel Milletvekili D. Fikri Sağlar’ın Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması Hakkında Başbakanlık Tezkeresi ve Anayasa ve Adalet Komisyonları Üyelerinden Kurulu Karma Komisyon Raporu (3/836) (S. Sayısı : 441)

8. – Kayseri Milletvekili Abdullah Gül’ün Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması Hakkında Başbakanlık Tezkeresi ve Anayasa ve Adalet Komisyonları Üyelerinden Kurulu Karma Komisyon Raporu (3/1111) (S. Sayısı : 442)

9. – Erzincan Milletvekili Mustafa Yıldız’ın Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması Hakkında Başbakanlık Tezkeresi ve Anayasa ve Adalet Komisyonları Üyelerinden Kurulu Karma Komisyon Raporu (3/1192) (S. Sayısı : 443)

10. – Aydın Milletvekili Ali Rıza Gönül’ün; Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması Hakkında Başbakanlık Tezkeresi ve Anayasa ve Adalet Komisyonları Üyelerinden Kurulu Karma Komisyon Raporu (3/212) (S. Sayısı : 444)

12. – Giresun Milletvekili Rasim Zaimoğlu’nun Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması Hakkında Başbakanlık Tezkeresi ve Anayasa ve Adalet Komisyonları Üyelerinden Kurulu Karma Komisyon Raporu (3/311) (S. Sayısı : 446)

13. – Sıvas Milletvekili Muhsin Yazıcıoğlu’nun Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması Hakkında Başbakanlık Tezkeresi ve Anayasa ve Adalet Komisyonları Üyelerinden Kurulu Karma Komisyon Raporu (3/213) (S. Sayısı : 447)

14. – Samsun Milletvekili Murat Karayalçın’ın Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması Hakkında Başbakanlık Tezkeresi ve Anayasa ve Adalet Komisyonları Üyelerinden Kurulu Karma Komisyon Raporu (3/890) (S. Sayısı : 448)

15. – Denizli Milletvekili Hasan Korkmazcan’ın Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması Hakkında Başbakanlık Tezkeresi ve Anayasa ve Adalet Komisyonları Üyelerinden Kurulu Karma Komisyon Raporu (3/182) (S. Sayısı : 449)

1. – (10/230, 231, 232, 233) esas numaralı Meclis Araştırma Komisyonuna üye seçimi

1. – Antalya Milletvekili Arif Ahmet Denizolgun’un, Yunanistan’da Türk düşmanlığı propagandası yapıldığı iddialarına ilişkin Dışişleri Bakanından sözlü soru önergesi ve yazılı soruya çevrilmesi nedeniyle konuşması (6/620)

2. – Antalya Milletvekili Arif Ahmet Denizolgun’un, Alanya Kalesinin ziyaret saatlerine ilişkin sorusu ve Kültür Bakanı M. İstemihan Talay’ın cevabı (6/621)

3. – Antalya Milletvekili Arif Ahmet Denizolgun’un, Alanya’daki Kızıl Kulenin turistlerin ziyaretine sürekli açık tutulup tutulmayacağına ilişkin sorusu ve Kültür Bakanı M. İstemihan Talay’ın cevabı (6/622)

4. – Antalya Milletvekili Arif Ahmet Denizolgun’un, Alanya Alara Kalesine ilişkin sorusu ve Kültür Bakanı M. İstemihan Talay’ın cevabı (6/623)

5. – Antalya Milletvekili Arif Ahmet Denizolgun’un, Alanya’da bulunan bazı tarihi ve turistik yerlere ilişkin sorusu ve Kültür Bakanı M. İstemihan Talay’ın cevabı (6/628)

6. – Erzincan Milletvekili Tevhit Karakaya’nın, Erzincan Sağlık Meslek Lisesi binası ile öğretmen lojmanları ihalelerine ilişkin sorusu ve Sağlık Bakanı Halil İbrahim Özsoy’un cevabı (6/631)

7. – Erzincan Milletvekili Tevhit Karakaya’nın, Erzincan’daki bazı bina ve tarihi yerlerin restorasyon çalışmalarına ilişkin sorusu ve Kültür Bakanı M.İstemihan Talay’ın cevabı (6/632)

8. – Erzincan Milletvekili Tevhit Karakaya’nın, Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinde verilen yatırım kredilerine ilişkin sorusu ve Devlet Bakanı Mehmet Salih Yıldırım’ın cevabı (6/633)

10. – Erzincan Milletvekili Tevhit Karakaya’nın, Erzincan Otlukbeli Ziraat Bankası Şubesinin ne zaman açılacağına ilişkin Devlet Bakanından sorusu ve Orman Bakanı Ersin Taranoğlu’nun cevabı (6/635)

11. – Erzincan Milletvekili Tevhit Karakaya’nın, Erzincan Turnaçayı Barajı ihalesinin ne zaman yapılacağına ilişkin Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanından sorusu ve Orman Bakanı Ersin Taranoğlu’nun cevabı(6/636)

12. – Erzincan Milletvekili Tevhit Karakaya’nın, Erzincan’daki bazı ilköğretim okulu ve lojman inşaatlarına ilişkin sorusu ve Bayındırlık ve İskân Bakanı Yaşar Topçu’nun cevabı (6/637)

13. – Erzincan Milletvekili Tevhit Karakaya’nın yükseköğrenim öğrencilerine verilen burslara ve Erzincan Huzurevi inşaatına ilişkin sorusu ve Devlet Bakanı Hasan Gemici’nin cevabı(6/638)

1. – İçel Milletvekili D.Fikri Sağlar’ın, Kuşadası ve çevresinde işlenen bazı cinayetlere ilişkin Başbakandan sorusu ve Devlet Bakanı Yücel Seçkiner’in yazılı cevabı (7/3234)

2. – İstanbul Milletvekili Bülent Akarcalı’nın İGDAŞ’a ait broşürlerin dağıtımına ilişkin sorusu ve İçişleri Bakanı Murat Başesgioğlu’nun yazılı cevabı (7/4011)

3. – Hatay Milletvekili Mehmet Sılay’ın, trafik kazasında ölen bir hâkime ilişkin sorusu ve İçişleri Bakanı Murat Başesgioğlu’nun yazılı cevabı (7/4023)

4. – Ağrı Milletvekili Sıddık Altay’ın, dokunulmazlıklarının kaldırılması istenilen milletvekillerine ilişkin sorusu ve Adalet Bakanı M. Oltan Sungurlu’nun yazılı cevabı (7/4024)

5. – Afyon Milletvekili Osman Hazer’in;

– Afyon’a bağlı yerleşim birimlerinin imam ve müezzin ihtiyacına,

– Bilecik’teki tarihi cami ve medreselere yardım yapılıp yapılmayacağına,

İlişkin soruları ve Devlet Bakanı H. Hüsamettin Özkan’ın yazılı cevabı (7/4031, 4045)

6. – Bilecik Milletvekili Bahattin Şeker’in, Bilecik-Bozüyük İlçesinin adliye binası ihtiyacına ilişkin sorusu ve Adalet Bakanı M. Oltan Sungurlu’nun yazılı cevabı (7/4052)

7. – Bilecik Milletvekili Bahattin Şeker’in, Bilecik’in, SSK Hastanesi ve SSK Dispanseri ihtiyacına ilişkin sorusu ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Nami Çağan’ın yazılı cevabı (7/4065)

8. – Ankara Milletvekili Ersönmez Yarbay’ın personele ilişkin sorusu ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Hikmet Çetin’in yazılı cevabı (7/4077)

9. – Ankara Milletvekili Ersönmez Yarbay’ın, bazı derneklere ilişkin sorusu ve İçişleri Bakanı Murat Başesgioğlu’nun yazılı cevabı (7/4095)

10. – Bursa Milletvekili Ertuğrul Yalçınbayır’ın, Bursa doğalgaz dağıtım şebekesi projesine ilişkin sorusu ve Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanı Mustafa Cumhur Ersümer’in yazılı cevabı (7/4106)

11. – Bursa Milletvekili Ertuğrul Yalçınbayır’ın, Bursa doğalgaz ve kombine çevrim santrali projesine ilişkin sorusu ve Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanı Mustafa Cumhur Ersümer’in yazılı cevabı (7/4107)

12. – Bursa Milletvekili Ertuğrul Yalçınbayır’ın, BursaÇelik Palas Yeni Otel, toplantı salonu ve havuz projesine ilişkin sorusu ve Turizm Bakanı İbrahim Gürdal’ın yazılı cevabı (7/4109)

13. – Bursa Milletvekili Ertuğrul Yalçınbayır’ın, Bursa Nilüfer Eğitim Merkezi inşaatına ilişkin sorusu ve DevletBakanı H. Hüsamettin Özkan’ın yazılı cevabı(7/4110)

14. – Aydın Milletvekili Cengiz Altınkaya’nın, Didim Belediyesince yapılan kanalizasyon ihalesine ilişkin sorusu ve İçişleri Bakanı Murat Başesgioğlu’nun yazılı cevabı (7/4114)

15. – Bursa Milletvekili Ertuğrul Yalçınbayır’ın, Bursa Büyükşehir Belediyesinin bazı projelerine ilişkin sorusu ve İçişleri Bakanı Murat Başesgioğlu’nun yazılı cevabı (7/4118)

16. – Bursa Milletvekili Ertuğrul Yalçınbayır’ın, Bursa BUSKİ Genel Müdürlüğünün bazı projelerine ilişkin sorusu ve İçişleri Bakanı Murat Başesgioğlu’nun yazılı cevabı (7/4119)

17. – Bursa Milletvekili Ertuğrul Yalçınbayır’ın, Bursa,Karacabey Sanatkârlar Küçük Sanayi Sitesi Projesine ilişkin sorusu ve Sanayi ve Ticaret Bakanı Yalım Erez’in yazılı cevabı (7/4122)

19. – İstanbul Milletvekili Halit Dumankaya’nın;

- Kiraya verilen işyerlerine,

- Özel firmalara kiraya verilen alana,

-Kiraya verilen dükkânlara,

- İhalesiz olarak kiraya verildiği iddia edilen işyerlerine,

- Usulsüz olarak kiraya verildiği iddia edilen mahallere,

- Trabzon limanında kiraya verilen bir alana

İlişkin soruları ve Devlet Bakanı Burhan Kara’nın yazılı cevabı (7/4152, 4153, 4154, 4155, 4156, 4157)

20. – İstanbul Milletvekili Halit Dumankaya’nın, Tavşanlı’da özel bir kömür işletmesine ait posaların kayması nedeniyle demiryollarının uğradığı zarara ilişkin sorusu ve Ulaştırma Bakanı Necdet Menzir’in yazılı cevabı (7/4161)

21. – İzmir Milletvekili Veli Aksoy’un, Ege Üniversitesinde bir öğrenciye ajanlık teklif edildiği iddiasına ilişkin sorusu ve İçişleri Bakanı Murat Başesgioğlu’nun yazılı cevabı (7/4164)

22. – Şanlıurfa Milletvekili Abdülkadir Öncel’in, bakanlıkça bastırılan takvimlere ilişkin sorusu ve Kültür Bakanı Mustafa İstemihan Talay’ın yazılı cevabı (7/4172)

23. – Çanakkale Milletvekili Ahmet Küçük’ün, öğretmenlere verilmesi planlanan ek zamma ilişkin sorusu ve Millî Eğitim Bakanı Hikmet Uluğbay’ın yazılı cevabı (7/4177)

24. – Konya Milletvekili Veysel Candan’ın, sekiz yıllık kesintisiz eğitimi protesto yürüyüşünde yaşanan olaylara ilişkin sorusu ve İçişleri Bakanı Murat Başesgioğlu’nun yazılı cevabı (7/4186)

26. – Ağrı Milletvekili M. Sıddık Altay’ın, TBMM eski Başkanı Mustafa Kalemli’nin dış ülkelere yaptığı resmî ziyaretlere ilişkin sorusu ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Hikmet Çetin’in yazılı cevabı (7/4196)

27. – Karaman Milletvekili Zeki Ünal’ın, Karaman’daki ilçe ve belde belediyelerine yapılan yardımlara ilişkin sorusu ve Maliye Bakanı Zekeriya Temizel’in yazılı cevabı (7/4216)

28. – Konya Milletvekili Veysel Candan’ın, bakanlık personelinin fişlendiği yolunda basında çıkan haberlere ilişkin sorusu ve Ulaştırma Bakanı Necdet Menzir’in yazılı cevabı (7/4236)

29. – Konya Milletvekili Veysel Candan’ın;

- Bakanlıkta yapılan görevden alma, atama ve tayinlere,

Niğde Milletvekili Mehmet Salih Katırcıoğlu’nun;

- Niğde’ye bağlı bazı ilçelerin kültürevi projelerine,

Antalya Milletvekili Arif Ahmet Denizolgun’un;

- Alanya yakınlarında bulunan bazı tarihi ve turistik yerlere;

İlişkin soruları ve Kültür Bakanı Mustafa İstemihan Talay’ın yazılı cevabı (7/4237, 4244, 4246)

30. – Niğde Milletvekili Mehmet Salih Katırcıoğlu’nun, Niğde’ye bağlı bazı yerleşim birimlerinin gölet projelerine ilişkin sorusu ve Devlet Bakanı Mustafa Yılmaz’ın yazılı cevabı (7/4245)

31. – Konya Milletvekili Veysel Candan’ın,

- TMO’nun yaptığı hububat alımlarına,

Karaman Milletvekili ZekiÜnal’ın;

- TMO’nun satın aldığı arpadan zarar edeceği iddiasına,

İlişkin soruları ve Tarım ve Köyişleri Bakanı Mustafa R. Taşar’ın yazılı cevabı (7/4247, 4249)

32. – Bilecik Milletvekili Bahattin Şeker’in, Bilecik İlinin çevre sorunlarına ilişkin sorusu ve Çevre Bakanı İmren Aykut’un yazılı cevabı (7/4069)

33. – İzmir Milletvekili Suha Tanık’ın, teşvik belgeli yatırımlardan alınan iskân harcına ilişkin sorusu ve Maliye Bakanı Zekeriya Temizel’in yazılı cevabı (7/4094)

34. – Giresun Milletvekili Ergun Özdemir’in, Şebinkarahisar’ın il yapılıp yapılmayacağına ilişkin sorusu ve İçişleri Bakanı Murat Başesgioğlu’nun yazılı cevabı (7/4097)

35. – Balıkesir Milletvekili İlyas Yılmazyıldız’ın, pancar üreticilerinin sorunlarına ilişkin sorusu ve Sanayi ve Ticaret Bakanı Yalım Erez’in yazılı cevabı (7/4103)

36. – Balıkesir Milletvekili İlyas Yılmazyıldız’ın Gönen Organize Deri Sanayi bölgesi inşaatına ve kredi faizlerinin düşürülmesine ilişkin sorusu ve Sanayi ve Ticaret Bakanı Yalım Erez’in yazılı cevabı(7/4104)

37. – Bursa Milletvekili Ertuğrul Yalçınbayır’ın, Bursa-Merkez Organize Deri Sanayi Bölgesi Projesine ilişkin sorusu ve Sanayi ve Ticaret Bakanı Yalım Erez’in yazılı cevabı (7/4123)

38. – Bursa Milletvekili Ertuğrul Yalçınbayır’ın, Bursa-İnegöl Küçük Sanayi Sitesi projesine ilişkin sorusu ve Sanayi ve Ticaret Bakanı Yalım Erez’in yazılı cevabı (7/4124)

39. – Bursa Milletvekili Ertuğrul Yalçınbayır’ın, Bursa-Yenişehir Küçük Sanayi Sitesi Projesine ilişkin sorusu ve Sanayi ve Ticaret Bakanı YalımErez’in yazılı cevabı (7/4125)

41. – Bursa Milletvekili Ertuğrul Yalçınbayır’ın, Bursa-Demirtaş Organize Sanayi Bölgesi projesine ilişkin sorusu ve Sanayi ve Ticaret Bakanı Yalım Erez’in yazılı cevabı (7/4131)

42. – Bursa Milletvekili Ertuğrul Yalçınbayır’ın, Bursa-Orhangazi Küçük Sanayi Sitesi 2 nci Bölüm projesine ilişkin sorusu ve Sanayi ve Ticaret Bakanı Yalım Erez’in yazılı cevabı (7/4132)

43. – Bursa Milletvekili Ertuğrul Yalçınbayır’ın, Bursa-Mustafa Kemalpaşa Organize Sanayi Bölgesi projesine ilişkin sorusu ve Sanayi ve Ticaret Bakanı Yalım Erez’in yazılı cevabı (7/4135)

44. – Bursa Milletvekili Ertuğrul Yalçınbayır’ın, Bursa Karacabey Etüt projesine ilişkin sorusu ve Sanayi ve Ticaret Bakanı Yalım Erez’in yazılı cevabı (7/4136)

45. – Şanlıurfa Milletvekili Abdülkadir Öncel’in, belediyelere yapılan yardımlara ilişkin sorusu ve Çevre Bakanı İmren Aykut’un yazılı cevabı (7/4171)

46. – Karaman Milletvekili Zeki Ünal’ın, sulama ve içmesuyu ile asfalt yapımı için ayrılan ödeneklere ilişkin sorusu ve Devlet Bakanı Mustafa Yılmaz’ın yazılı cevabı (7/4220)

47. – Bursa Milletvekili Ertuğrul Yalçınbayır’ın, Bursa Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun oluşumuna ilişkin sorusu ve Kültür Bakanı Mustafa İstemihan Talay’ın yazılı cevabı (7/4231)

48. – Bursa Milletvekili Ertuğrul Yalçınbayır’ın, Marmara Denizi ve Uluabat Gölünün kirlenmesine karşı alınacak tedbirlere ilişkin sorusu ve Çevre Bakanı İmren Aykut’un yazılı cevabı (7/4242)

Genel Kurulu ziyaret eden İsrail Meclis Başkanı ve beraberindeki heyete, Başkanlıkça “Hoş geldiniz” denildi.

Yapılan yoklamalar sonucunda toplantı yetersayısı sağlanamadığından, 4.2.1998 Çarşamba günü saat 15.00’te toplanmak üzere, birleşime 16.16’da son verildi.

Rapor

1.- Çocuk Haklarına Dair Sözleşmede Yapılan Değişikliğin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Tasarısı ve Dışişleri Komisyonu Raporu (1/676) (S. Sayısı:533) (Dağıtma Tarihi: 4.2.1998) (GÜNDEME)

1.- Kırıkkale Milletvekili Hacı Filiz’in, seyahatlerinde özel sektöre ait uçakların kullanılıp kullanılmadığına ilişkin Başbakandan yazılı soru önergesi.(7/4308) (Başkanlığa geliş tarihi:26.1.1998)

2.- Trabzon Milletvekili Yusuf Bahadır’ın, Susurluk olayları hakkında Başbakanlık Teftiş Kurulu’nca hazırlanan raporda bir milletvekilinin adının geçip geçmediğine ilişkin Başbakandan yazılı soru önergesi (7/4309) (Başkanlığa geliş tarihi:26.1.1998)

3.-Karaman Milletvekili Zeki Ünal’ın, şekerpancarı üreticilerinin mağduriyetine ilişkin Sanayi ve Ticaret Bakanından yazılı soru önergesi.(7/4310) (Başkanlığa geliş tarihi:26.1.1998)

5.- Erzincan Milletvekili Naci Terzi’nin GÜ Mühendislik-Mimarlık Fakültesi’nde meydana gelen bir olaya ilişkin Millî Eğitim Bakanından yazılı soru önergesi (7/4312) (Başkanlığa geliş tarihi:27.1.1998)

6.- Ağrı Milletvekili M. Sıddık Altay’ın, TRT’ye ilişkin Başbakandan yazılı soru önergesi (7/4313) (Başkanlığa geliş tarihi:27.1.1998)

7.- Ankara Milletvekili Ali Dinçer’in, Altındağ Belediyesi’nce bir mahallenin isminin değiştirilmesine ilişkin İçişleri Bakanından yazılı soru önergesi (7/4314) (Başkanlığa geliş tarihi:27.1.1998)

8.- Balıkesir Milletvekili İ.Önder Kırlı’nın, Eğitime Katkı Payı adı altında toplanan paralara ilişkin Millî Eğitim Bakanından yazılı soru önergesi (7/4315) (Başkanlığa geliş tarihi:27.1.1998)

9.- Aydın Milletvekili Ali Rıza Gönül’ün, “Yeşil” kod adlı kişiye ilişkin Başbakandan yazılı soru önergesi (7/4316) (Başkanlığa geliş tarihi:28.1.1998)

10.-İstanbul Milletvekili Mehmet Sevigen’in, TİTAN olayına ilişkin Başbakandan yazılı soru önergesi (7/4317) (Başkanlığa geliş tarihi:2.2.1998)

BAŞKAN – Türkiye Büyük Millet Meclisinin 50 nci Birleşimini açıyorum.

BAŞKAN – Sayın milletvekilleri, ad okunmak suretiyle yoklama yapılacaktır. Yoklama sırasında Genel Kurul salonunda olan sayın üyelerin, yüksek sesle, Genel Kurul salonunda olduklarını belirtmelerini rica ediyorum.

(Ağrı Milletvekili Mehmet Sıddık Altay’a kadar yoklama yapıldı)

BAŞKAN – Sayın milletvekilleri, toplantı yetersayımız vardır; çalışmalarımıza başlıyoruz.

Gündeme geçmeden önce, Hükümet adına gündemdışı söz isteği vardır.

BAŞKAN – Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Başbakanlık Müsteşarlığı tarafından gönderilen bir yazıyla, Sayın Başbakan Mesut Yılmaz’ın, Genel Kurulun 4 Şubat 1998 Çarşamba günkü birleşiminde Körfez kriziyle ilgili olarak bilgi sunacakları bildirilmiştir.

Buyurun Sayın Başbakan. (ANAP ve DSP sıralarından alkışlar)

Süreniz 20 dakika efendim.

Türkiye ve Irak halkları arasında, kökü tarihten gelen bağlar ve yakın ilişkiler söz konusudur. Irak’la ilişkilerimiz 1980’li yıllarda daha da gelişmiş ve Irak, bu yıllarda, Türkiye’nin en önemli uluslararası ticarî ortakları arasına girmiştir.

Savaş sırasında, taraflar, ülkemizden, Tahran’da Irak, Bağdat’ta da İran, menfaatlarının korunmasını talep etmişlerdir. Bu husus, diplomasi tarihindeki ender örneklerden birisi olup, ülkemizin, her iki tarafla da aynı anda iyi ilişkiler muhafaza ederek güven telkin ettiğini ve politikamızın başarılı olduğunu ortaya koymuştur. Ancak, Irak’ın Kuveyt’i işgali ve arkasından Körfez Savaşının patlak vermesi, bölgemiz için büyük bir talihsizlik oluşturmuştur. Körfez Savaşından bu yana sekizinci yıla girilmiş olmasına rağmen, Irak Halkı, savaşın acılarını çekmeye devam etmekte, bölge, savaşın yol açtığı istikrarsız ortamdan olumsuz yönde etkilenmektedir.

Türkiye, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin petrol karşılığı gıda uygulamasını öngören 986, 1111 ve 1143 sayılı kararlarını desteklemiş ve bunlarla ilgili ileride alınacak kararları da destekleyeceğini açıklamıştır. Ancak, petrol karşılığı gıda formülünün ilk iki dönemi sırasında Irak’a, yaklaşık 150 milyon dolar değerinde ihracat yapılmıştır. Bu rakamın, kayıplarımızı telafi etmekten çok uzak olduğu açıktır. Kayıplarımızın telafisi için girişimlerimize rağmen, maalesef bugüne kadar, bizi tatmin edecek herhangi bir düzenleme yapılmamıştır.

Öte yandan, Körfez Savaşının diğer bir sonucu olan Kuzey Irak’taki otorite boşluğunun Türkiye’nin güvenliği için yarattığı tehlikenin ve Güneydoğu Anadolu Bölgemizde bölücü terörün tırmanmasındaki rolünün de herkes tarafından bilindiğini zannediyorum.

Türkiye, bu otorite boşluğundan yararlanmak isteyen PKK tehdidiyle mücadelesini hâlâ sürdürmektedir. Türkiye, terör örgütünün kendisine karşı caniyane eylemler düzenlemek için Kuzey Irak’ı üs olarak kullanmasına müsaade etmemeye kararlıdır. Türk Silahlı Kuvvetlerince, terör örgütü PKK’ya karşı Kuzey Irak’ta gerektiğinde harekât düzenlenmekte, ancak, bunlar, bilindiği gibi, zaman ve kapsam açısından sınırlı tutulmaktadır. Kuzey Irak’taki gruplar arasında zaman zaman vuku bulan çarpışmalar, barışı tehlikeye düşürmekte, terörist faaliyetlerin yaygınlaşmasına müsait bir ortam yaratmaktadır.

Türkiye-Amerika Birleşik Devletleri-İngiltere Hükümetlerinin işbirliğiyle yürütülen Ankara süreci, Kuzey Irak’ta istikrarın sağlanmasına katkıda bulunmuştur. Bu süreç sayesinde, bölgede ateşkes ve nispî istikrar korunabilmiştir. Türkiye, halen, KDP ve KYB arasındaki sorunların halli için en iyi alternatifin Ankara süreci olduğunu düşünmektedir.

Irak, bölgemizde önemli bir ülkedir ve bölge dengelerinde önemli bir rol oynamaktadır; bu hususun hiçbir zaman dikkatten çıkarılmaması gerektiğini düşünüyoruz. Türkiye, her zaman, Irak’ın birliğini, toprak bütünlüğünü ve bağımsızlığını destekleyen ülkelerin başında gelmiştir. Irak’ın halen içinde bulunduğu durumun geçici olduğuna inanıyoruz ve bu ülkenin, kısa zamanda, uluslararası toplumda hak ettiği yerini almasını istiyoruz.

Değerli milletvekilleri, yaşadığımız son krizin nedeni, Irak’ın, Birleşmiş Milletler Özel Komisyonunun çalışmalarında gerektiği gibi işbirliği göstermemesi ve güvenlik açısından hassas ilan ettiği Cumhurbaşkanlığı sarayları gibi bazı mahallerin bu komisyon tarafından denetlenmesine izin vermemesidir.

Türkiye, Birleşmiş Milletler Özel Komisyonunun Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyince çizilen görev çerçevesini ve amaçlarını desteklemektedir. Irak’ın kimyasal, biyolojik ve nükleer saldırı kapasitesine sahip olmaması, esasen, bütün bölge için önem taşımaktadır. Türkiye, kitle imha silahlarının bölgemizde yayılmasına prensip olarak karşıdır.

1- Irak’ın, her türlü kitle imha silah programları ve üretim kapasitelerini tam olarak açıklaması.

2- Irak’ın bu konudaki beyanlarının Komisyon tarafından araştırılması.

3- Uluslararası denetim altında, bu silahların tahribi, tesirsiz hale getirilmesi veya ortadan kaldırılmasının gerçekleştirilmesi.

Komisyonun çalışmalarında öncelik, Irak’ın nükleer silah üretim programlarına teksif edilmiştir. Bu konudaki çalışmalar tamamlanarak, geleceğe dönük olarak denetim faaliyetleri, Uluslararası Atom Enerjisi Kurumunun uhdesine bırakılmıştır.

Balistik füzelerle ilgili olarak, Komisyon, stokların ve imha edilen başlıkların, fırlatıcıların ve füze motorlarının kalıntılarının incelenmesi ve dışarıdan ithal edilen silah sistemlerinin izlenerek, Irak’ın elinde halen stok bulunup bulunmadığının belirlenmesi doğrultusunda çalışmalar yapmıştır. Komisyon, Irak’ın ithal ettiği balistik füzelerle ilgili taahhütlerini yerine getirdiği sonucuna varmıştır; ancak, Komisyon, Irak’ın kendi imkânlarıyla üretmekte olabileceği balistik füze sistemleri konusunu incelemeye devam etmektedir; ayrıca, bu füzelerin başlıkları konusundaki çalışmalar da sürmektedir.

Kimyevî silahlar konusunda komisyonun elde ettiği bilgilerde ve belirlenen tesislerde yapılan incelemelerde aşama kaydedilmiştir; ancak, Komisyon, elde ettiği verilerin inandırıcılığı bakımından Irak’ın daha kesin bilgiler vermesini, kimyevî silah taşıyan başlıklar ve bunların üretiminde kullanılan malzemelerle ilgili faaliyet gösteren tesislerde daha fazla inceleme yapmayı istemiştir.

Biyolojik silahlar konusunda ise, maalesef, yeterli mesafe kaydedilememiştir; Komisyon, bu konuda Irak’ın bilgi vermemesinden yakınmaktadır.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, geçen yılın son altı ayı içinde, Irak’ı kınayan; bu ülkeyi, Özel Komisyonla, koşulsuz, sınırsız işbirliğine davet eden ve söz konusu Birleşmiş Milletler kararına uymamayı sürdürmesi halinde ilave önlemler alınacağını ilan eden 3 karar kabul etmiştir.

Irak ile Özel Komisyon arasındaki ilişkiler, geçen yıl ekim ayından bu yana giderek gerginleşmektedir; 1997 Kasım ayında da bir krizin eşiğinden dönülmüştür. 19 Kasım günü Cenevre’de bir araya gelen ABD, Fransa, İngiltere ve Rusya Dışişleri Bakanları ile Çin temsilcisi, toplantı sonunda bir ortak birdiri yayımlayarak, Irak’ın önkoşulsuz olarak Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarına uymasını istemişler ve Rusya’nın sorunun çözümü doğrultusunda yürüttüğü diplomatik girişimi takdirle karşıladıklarını vurgulamışlardır.

21 Kasımda, Birleşmiş Milletler Özel Komisyonu personeli -Amerika Birleşik Devletleri de dahil olmak üzere- Irak’a geri dönmüşler ve faaliyetlerine başlamışlardır. Aynı tarihte, Komisyon Başkanı Butler da, Güvenlik Konseyine yeni bir rapor sunarak, Irak’ın silahsızlanma programında gelinen aşama hakkında bilgi vermiş ve Irak yönetiminden, derhal, sınırsız ve koşulsuz işbirliği beklediklerini belirtmiştir.

Dışişleri Bakanlığımız tarafından 21 Kasım günü yapılan basın açıklamasında, Birleşmiş Milletler Özel Komisyonu personelinin Irak’a dönüşünden ve krizin barışçı yollardan, diplomatik yöntemlerle yatışmasından memnuniyet duyduğumuz ifade edilmiştir.

Şubat ayından itibaren, Irak’ın, Birleşmiş Milletlerin ve diğer ülkelerin uzmanlarından oluşan 3 komite, füze başlıkları, biyolojik ve kimyasal silahlarla ilgili teknik değerlendirme toplantısı yapacaklardır. Tarık Aziz, söz konusu teknik komite çalışmaları sonuçlandırılıncaya kadar, Birleşmiş Milletler Özel Komisyonunun, Cumhurbaşkanlığı saraylarını denetleme taleplerini dondurmasını önermiş; Butler, bu konuda bir taahütte bulunamayacağını bildirmiştir.

Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Clinton, 22 Ocakta yaptığı bir açıklamada, Birleşmiş Milletler Özel Komisyonunun bazı yerlerdeki denetim ve inceleme faaliyetlerini durdurmasına ilişkin Irak’ın önerisini reddetmiştir.

Rusya, Fransa ve İtalya, sorunun diplomatik yollardan çözümlenmesine ilişkin girişimlerine devam etmektedirler. Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere ise, Irak’a karşı askerî bir müdahalenin hızla kaçınılmaz hale geldiğini düşünmektedirler.

Türkiye, başından beri, Irak ile Özel Komisyon arasındaki sorunların diplomatik yollarla çözümlenmesini savunmuş, mevcut krizin de barışçı yöntemlerle yatıştırılması için sürdürülen diplomatik çabaları desteklemiş ve elinden gelen katkıyı yapmıştır. Çeşitli ülkeler tarafından sürdürülen çabaların sonuç vermesi ve Irak’ın da Birleşmiş Milletler Özel Komisyonu ile koşulsuz işbirliğini kabul etmesi, bölge barış ve istikrarı için büyük önem taşımaktadır.

Türkiye, konuyla ilgili taraflarla ve krizin tırmanmasından en fazla etkilenecek olan bölge ülkeleriyle temas ve görüşmelerini aralıksız sürdürmektedir. Bu çerçevede, Dışişleri Bakanımızın Bağdat’ı ziyareti gerçekleştirilmektedir. Dışişleri Bakanımızın bu barış girişimi, Birleşmiş Milletler Genel Sekreterince de desteklenmektedir. Bu girişimimizin, Irak’ın diğer komşularından da gerekli desteği gördüğünü memnuniyetle müşahede ediyoruz.

Bu vesileyle, Türkiye’nin, Ortadoğu bölgesinde siyasî krizlerin devam edip gitmesinden, bu siyasî sorunlar nedeniyle Ortadoğu ülkelerinin işbirliği imkânlarının geliştirilememesinden büyük üzüntü duyduğunu belirtmek istiyorum. Siyasî sorunların adil ve kalıcı çözümlerle aşılması ve Ortadoğu’da da, İkinci Dünya Savaşından sonra Avrupa’da olduğu gibi, çabaların, ekonomik kalkınma ve ülkeler arasında gerçek işbirliği konularına yoğunlaştırılması zamanı çoktan gelmiş ve geçmektedir. Bölge ülkelerinin, bu gerçeği artık görmeleri ve aralarındaki ilişkileri buna göre ayarlamaları gerekir; bundan, bölge ülkeleri ve halkları da büyük yarar göreceklerdir.

Yüce Meclise saygılar sunuyorum. (ANAP sıralarından ayakta alkışlar; DSP ve DTP sıralarından alkışlar)

BAŞKAN – Teşekkür ederim Sayın Başbakan.

Sayın milletvekilleri, İçtüzüğün 59 uncu maddesine göre, Hükümet gündemdışı konuşma yaptığı takdirde, gruplara da 10’ar dakika söz hakkı doğmaktadır; ayrıca, grubu bulunmayanlardan bir sayın milletvekiline de 5 dakikayı geçmemek üzere söz vereceğim.

Şimdiye kadar bize intikal eden söz istekleri; Demokratik Sol Parti Grubu adına Sinop Milletvekili Sayın Metin Bostancıoğlu, Refah Partisi Grubu adına Elazığ Milletvekili Sayın Ahmet Cemil Tunç.

DSP Grubu adına, Sayın Metin Bostancıoğlu; buyurun efendim. (DSP sıralarından alkışlar)

Sayın Bostancıoğlu, süreniz 10 dakika.

Irak’ın bölünmüşlüğünün ve Kuzey Irak’taki otorite boşluğunun yanı sıra, Körfez Savaşından sonra oluşan koşullar, bir yandan da ülkemiz ekonomisine büyük zararlar vermiştir.

BAŞKAN – Sayın Bostancıoğlu, bir dakikanızı rica edeyim.

Sayın milletvekilleri, salonda çok büyük uğultu var; rica ediyorum... Konuşmak isteyen sayın milletvekilleri kulislere çıkabilirler. Rica ediyorum, sözcüyü dikkatle dinleyelim efendim.

Buyurun efendim.

METİN BOSTANCIOĞLU (Devamla) – Irak’a sekiz yıldır uygulanan ekonomik ambargo, Irak’tan sonra en büyük zararı Türkiye’ye vermektedir. Türk ekonomisinin bu nedenlerle uğradığı kayıp, 35 milyar doları bulmaktadır. Bu kaybımızın karşılanmasına, Amerika Birleşik Devletlerinden de, herhangi bir başka ülkeden veya kuruluşlardan da, dişe dokunur bir katkı gelmemiştir. Üstelik, şimdi, Amerika Birleşik Devletleri, Türkiye’ye her türlü yardımı kesmeye karar vermiştir.

Hükümetimiz, Kuzey Irak’ın durumundan ve Irak’a uygulanan ekonomik ambargodan en çok etkilenen illerimizde, bir yandan güvenlik kuvvetlerimizin büyük fedakârlıklarıyla terörist faaliyetlerin gerilemesini sağlarken, bir yandan da bu illerimizin ekonomik ve toplumsal yaralarının sarılması için destekleme programı oluşturup, Yüce Meclisin onayından geçirmiştir.

Türkiye, yeni bir bunalımın eşiğine gelindiği şu sırada, duruma seyirci kalamaz. Bize düşen, ilgili tarafları sağduyuya ve uzlaşmaya çağırarak, bunalımın bir savaşa dönüşmesini engellemeye çalışmaktır. Bu yüzden Türkiye, Amerika Birleşik Devletlerini, diplomatik bir çözüm için sabırlı olmaya; Irak’ı ise, Birleşmiş Milletler denetimine açık davranmaya davet etmektedir. Bu yönde girişimlerde bulunmak, Türkiye’nin, hem hakkı hem de görevidir.

Irak’taki durumdan en çok etkilenecek ve yeni bir Amerikan askerî harekâtından en çok zarar görecek olan bir ülke olarak Türkiye’nin Irak sorununa barışçı çözüm önerileri, Demokratik Sol Partiye göre, özetle şunlar olabilir:

1.- Irak yönetimi, kitlesel yok edici silahların önlenmesi ve denetimi için, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyince alınan kararlara eksiksiz uymalıdır.

2.- Bu amaçla kurulan Özel Komisyonun bileşiminde denge sağlanmalıdır.

3.- Silah denetimindeki uzlaşmazlığın çözümü için, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri daha etkin biçimde devreye girmelidir.

5.- Güvenlik Konseyinin 1991 Nisanında aldığı 688 sayılı karara uygun olarak, Kuzey Irak’taki etnik grupların, Irak yönetimiyle diyalog kurabilmeleri yönündeki engeller kaldırılmalı ve Irak’ın yeniden bütünleşmesi sağlanmalıdır

6.- Ve nihayet Irak yönetimi kışkırtıcı söylem ve davranışlardan kaçınmalı, Amerika Birleşik Devletleri de aceleci bir kararla askerî harekâta geçmek yerine, önerdiğimiz, barışçı çözüm sürecine şans tanımalıdır.

Böyle bir sürece zemin oluşturmak ve güç katmak amacıyla Türkiye, Irak’ın komşusu olan bütün ülkelerle bir danışma süreci başlatmıştır; Birleşmiş Milletlerle birlikte Irak ve Amerika Birleşik Devletlerini uzlaşmaya çağırmıştır. Türkiye’nin bu barışçı uzlaşı çağrısı Birleşmiş Milletler tarafından olumlu karşılanmış ve desteklenmiştir. Dışişleri Bakanımız, bugün, Birleşmiş Milletler Genel Sekreterinin desteğinde “iyiniyet görevi” olarak tanımlanan girişimlerde bulunmak için, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin ve Yaptırımlar Komitesinin kararıyla, özel izin sağlanarak, Irak’ın uçuşa kapatılmış bölgeleri üzerinden uçakla Bağdat’a gitmiştir.

Genel Başkanımız Sayın Bülent Ecevit’in, Körfez Savaşı sonrası Irak’ı ziyaretinde Saddam’a söylediği gibi, Demokratik Sol Parti olarak biz, öteden beri Doğu Akdeniz ve Ortadoğu ülkelerini kapsayan dengeli silah indirimi ve denetimiyle, tüm bölgede kitlesel yok edici silahların yasaklanmasını istiyoruz. Bu öneride ne kadar haklı olduğumuz şimdi daha çok ortaya çıkmıştır. Demokratik Sol Parti, bölgede, savaş değil barış istemektedir. Türkiye’nin çıkarı, bölgede savaş değil barıştadır.

Saygılar sunarım. (DSP ve ANAP sıralarından alkışlar)

BAŞKAN – Teşekkür ederim Sayın Bostancıoğlu.

Refah Partisi Grubu adına, Elazığ Milletvekili Sayın Ahmet Cemil Tunç; buyurun efendim. (RP sıralarından alkışlar)

Süreniz 10 dakika.

Aynı konuda gündemdışı konuşma talebiniz de olduğu için, sizi, bu talebinizden vazgeçmiş sayıyoruz.

RP GRUBU ADINA AHMET CEMİL TUNÇ (Elazığ) – Sayın Başkan, değerli milletvekili arkadaşlarım; Körfez kriziyle ilgili olarak Refah Partisinin görüşlerini, düşüncelerini sizlerle paylaşmak üzere söz aldım; hepinize saygılarımı sunuyorum ve hepinizin geçmiş mübarek Ramazan Bayramını kutluyorum.

Çok değerli milletvekili arkadaşlarım, 1991 yılında yaşanan Körfez Savaşını unutmadık ve etkilerinden hâlâ kurtulabilmiş değiliz. Körfez Savaşında en büyük zararı, hem maddeten hem manen, Irak’la beraber Türkiye görmüştü. Biraz önce, Sayın Başbakanın da ifade ettiği gibi, bu Körfez Savaşının, Türkiye’ye, rakamsal olarak 35 milyar doların üzerinde, hatta 40 milyar doların üzerinde vermiş olduğu bir zarar var ve biz, bu zararı çekiyoruz.

Yine, savaş öncesi, bizimle Irak arasında 5 milyar dolar civarında bir ticaret hacmi vardı; Türkiye bundan da mahrum kaldı. Bugün, Irak ile Türkiye arasındaki ticaret hacminin 200 milyon civarında, çok küçük bir meblağ olduğunu hepimiz biliyoruz.

Yine, bu savaş münasebetiyle, sınır kapılarının kapatılmasıyla, güneydoğunun ekmek kapısı, iş kapısı kapatılmış, yine bu bölgede, 30 binin üzerinde kamyon çürümeye terkedilmişti. Hepimizin bildiği gibi, bölge halkı sefaletle, açlıkla karşı karşıya kalmıştı. Ne yazık ki, bu işsizlik, bu sefalet, bölgede birkısım gençlerin yanlış tercihlerle karşı karşıya kalmasına da sebep olmuştu; bunu hepimiz biliyoruz.

Yine, hep ifade ederiz, Irak bizim komşumuzdur, Irak bizim dostumuzdur, Irak bizim kardeşimizdir, Irak Halkıyla Türk Halkı arasında herhangi bir sorun, herhangi bir mesele söz konusu değildir. Irak da çok iyi biliyor, Türkiye de çok iyi biliyor ki, hem Irak’ın menfaatı hem Türkiye’nin menfaatı, bu bölgede barışın sağlanmasındadır, bu bölgede güvenliğin sağlanmasındadır ve bu bölgede istikrarın sağlanmasındadır. Her iki ülke, her iki taraf da bunu biliyor. 54 üncü Hükümet zamanında Irak’a yapmış olduğumuz ziyarette yapmış olduğumuz görüşmelerde ve yine, uzun süreden sonra, Türkiye’de yapmış olduğumuz KEK toplantılarında yapmış olduğumuz görüşmelerde, karşılıklı, çok samimi bir şekilde, hem Irak tarafı olarak hem Türkiye tarafı olarak, bunları, çeşitli vesilelerle ifade etmeye çalıştık.

Diyebilirsiniz ki, Birleşmiş Milletler kararında, gıda ambargosu zaten yok, ilaç ambargosu da yok. Yok; ama, Irak, dışsatımı olmadığı için, petrolünü dışarıya satma imkânına sahip olmadığı için, dışarıdan gıda alma imkânına sahip değil, dışarıdan ilaç alma imkânına sahip değil. Dolayısıyla, yedi yıldan beri Irak halkına uygulanan bu ambargonun, sivil halk üzerinde çok büyük yara açtığını, Irak halkına çok büyük zarar verdiğini söylemek mümkün. Diliyoruz, temenni ediyoruz ki, yedi yıldır uygulanan bu ambargo, Irak Halkının üzerinden kalksın; yaşlılar, kadınlar, çocuklar, bu ambargodan zarar görmesin. Temennimiz, dileğimiz budur.

54 üncü Hükümet zamanında, Türkiye ile Irak arasındaki sınır kapısının 24 saat açık tutulması için Hükümetimiz çok büyük gayret gösterdi. Biz, iktidara geldiğimiz zaman, günde 200-250 araç giriş-çıkış yaparken, 54 üncü Hükümet zamanında, bu, 2 bin araca çıktı; daha büyük imkânlar sağlandı; günde 10 bin ton civarında akaryakıtın Türkiye’ye girmesi sağlandı ve bu, bölgede bir bayram havasının esmesine sebep oldu. Bölgede, işsiz kalmış insanlar iş bulmaya başladılar, yeni araçlar, kamyonlar satın alınmaya başlandı, oradaki esnafın cebi para görmeye başladı, evinde ekmek görmeye başladı. Aynı şekilde, Irak tarafı da bundan istifade etti. Ne yazık ki, bu gelinen noktada, bu iyi havanın, bölge halkına getirilmiş olan bu imkânların da uzun sürmeyeceğini, bu hadiselerden çok kolaylıkla anlamak mümkündür.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN – Sayın Tunç, süreniz bitti; lütfen, 1 dakikada toparlayın efendim. Rica ediyorum...

Buyurun.

AHMET CEMİL TUNÇ (Devamla) – Teşekkür ediyorum Sayın Başkan.

Şimdi, çok açık bir şekilde şunu görüyoruz; buraya müdahalenin iki sebebi var, iki nedeni var:

1.- İsrail ile Arap ülkeleri arasında bir uzlaşmazlık var. Arap ülkelerini, İsrail’le uzlaşmaya zorlamak.

2.- Dünya petrollerinin yüzde 65’i Ortadoğu’da. Ortadoğu petrollerini kontrol altına almak. Yani, bu bir çıkar kavgası, bu bir çıkar savaşıdır ve bu çıkar kavgasını, insanların kanı üzerine, insanların canı üzerine yapmak, sanıyorum, hiçbir medeni ülkeye, hiçbir medeni insana yakışmaz.

Her savaşın kaybedeni olur, kazananı olur. Şimdiden, çok açık bir şekilde bellidir; kaybeden Irak’tır ve Türkiye’dir; Kazanan da, Amerika’dır ve İsrail’dir. Çok açık bir şekilde, hepimiz, bunu görmek zorundayız.

Yarın, bir müdahale olduğu zaman, biz, Irak’la eski ticaret hacmimiz olan 5 milyar doları bulabilecek miyiz; doğalgazı ithal edebilecek miyiz; doğuda, güneydoğuda, işsiz insanların sınır kapılarından elde ettiği ticarî kazancı, onlara verebilecek miyiz?..

AHMET CEMİL TUNÇ (Devamla) – Teşekkür ediyorum Sayın Başkan.

Diplomasinin iflas ettiği, barışçı girişimlerin iflas ettiği bir dönemde, ne yazık ki, savaşlarla sonuç alınmaya çalışılıyor. Savaşın, hiç kimseye, hiçbir bölgeye saadet getirmeyeceğini, barış getirmeyeceğini hepimiz biliyoruz.

Bu duygularla, Yüce Meclise saygılarımı iletmek istiyor, hepinizi saygıyla selamlıyorum. (RP sıralarından alkışlar)

Sayın Başkan, teşekkür ediyorum.

BAŞKAN – Teşekkür ederim Sayın Tunç.

DTP GRUBU ADINA MAHMUT YILBAŞ (Van) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Körfez krizi konusunda Sayın Başbakanın Genel Kurula sunmuş olduğu bilgiler üzerine, gruplara tanınmış olan konuşma hakkı nedeniyle Demokrat Türkiye Partisi adına söz aldım; konuşmama başlarken, hepinizi, saygı ve sevgiyle selamlıyorum.

Değerli arkadaşlarım, her şeyden önce, Sayın Başbakana, Demokrat Türkiye Partisi adına teşekkür ediyoruz; daha krizin başlangıcında, hiç olmazsa, Genel Kurulda vermiş olduğu bilgilerle, Demokrat Türkiye Partisinin de kriz konusunda Hükümetin politikasının neler olabileceği konusunda ipuçlarını edinme bakımından...

Değerli milletvekilleri, bunu şunun için anlatıyorum: Türkiye, özellikle son yıllarda, herşeyi, bedelini çok ağır ödemek suretiyle öğrenmektedir. Yıllarca, bu ülkenin insanlarına “ha bugün girdik, ha yarın giriyoruz. Gümrük birliği, Türkiye’nin umududur. Bu can simidi olmadan Türkiye bu okyanusta yüzemez” dedik; ama, halkımıza gerçekleri anlatmadık. Demedik ki, halkımıza: “Eğer, biz, Avrupa Birliği ile entegrasyona girersek, her şeyden evvel, Türk Anayasasında bir değişiklik yapmamız lazımdır. Egemenlik hakkımızdan vazgeçmemiz gereklidir.” Türkiye, bir yıllık gümrük birliği uygulamasında, neredeyse 20 milyar dolara varan bir maddî kayıp içerisindedir; ama, o Avrupa Birliği, ilişki içerisinde olmadığı, umut da vermediği ülkelere, Akdeniz ülkelerine, Türkiye’ye yaptığı yardımın birkaç kat üzerinde yardım yapmaktadır.

Değerli arkadaşlarım, bu, sadece dünyayı yönetme iddiasında bulunanların, Irak’ın elinde bulundurduğu ihtimalini ileri sürerek, kitle imha silahlarına sahip olma hususundan kaynaklanmıyor. Bir tarafta Kafkasya, öbür tarafta Azerbaycan, onun ötesinde Türk cumhuriyetlerinin sahip oldukları petrol ve doğalgaz başta olmak üzere, buradaki hâkimiyetin tesisi yönünde elde bulundurdukları avantajları daha da kuvvetlendirme amaçları içerisindeler. Bölgenin, Ortadoğu’nun kendi başına sahip olduğu petrol üzerinde hâkimiyetlerinin devamını sağlama konusunda girişimleri söz konusu; ama, öbür taraftan bedelini de ödemek suretiyle, peşin ödemek suretiyle, Türkiye -çünkü, bunu peşin olarak ödemiştir- tarım politikasından vazgeçmiştir, hayvancılık politikasını bir tarafa koymuştur.

Değerli arkadaşlarım, daha bir hafta evvel çıkan Bakanlar Kurulu kararıyla, 1998 yılından 2000 yılına kadar sürecek olan ithalat rejiminde sıfır gümrükle -sadece çay hariç, 200 tonluk bir çay ithalatına yüzde 45 nispetinde gümrük vergisi öngörülmüş- buğday olsun, arpa olsun -ve en tehlikelisi- et olsun, yeniden parça ve kemiksiz et ithalatına müsaade edilmektedir.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN – Sayın Yılbaş, süreniz bitti efendim. Lütfen, 1 dakikada tamamlar mısınız... Rica ediyorum...

Buyurun.

MAHMUT YILBAŞ (Devamla) – Teşekkür ediyorum Sayın Başkan.

İnşallah, bu uyarılar karşısında Hükümetimiz, özellikle Tarım Bakanlığımız gerekli tedbiri alır.

Biz, bu düşünceler içerisinde, Türkiye Cumhuriyetinin, özellikle Ortadoğu politikasında önümüzdeki yüzyıllarda kendi menfaatlarını, çıkarlarını dikkate alarak politika oluşturmasını ve bu politikaları uygulamasını dilemekteyiz.

Hepinizi Grubum ve şahsım adına sevgi ve saygıyla selamlıyorum. (DTP, ANAP ve DSP sıralarından alkışlar)

BAŞKAN – Teşekkür ederim Sayın Yılbaş.

Cumhuriyet Halk Partisi Grubu adına, İstanbul Milletvekili Sayın Ali Topuz; buyurun efendim. (CHP sıralarından alkışlar)

Süreniz 10 dakikadır.

CHP GRUBU ADINA ALİ TOPUZ (İstanbul) – Sayın Başkan, Türkiye Büyük Millet Meclisinin değerli üyeleri; hepinizi Cumhuriyet Halk Partisi Grubu adına saygıyla selamlıyorum.

Karşılaştığımız sorunun, Irak sorununun Türkiye ile ilgili ne denli önem taşıdığını örnekleyerek anlatmaya gerek duymuyorum; çünkü, yıllardan beri, bu konu, Türkiye Büyük Millet Meclisinde tartışılmaktadır; ama, bilmekteyiz ki, Irak’ta, Türkiye’ye yönelik olarak, iki noktada Türkiye’yi ilgilendiren çok önemli tehlikeler yaratılmaktadır. Bunlardan bir tanesi, bugün tartışma konusu olan, kitle imha silahlarının denetlenerek yok edilmesi olayı; diğeri ise, Irak’ın toprak bütünlüğüne bir ölçüde müdahale anlamını taşıyan otorite boşluğunun Türkiye için yarattığı ekonomik, sosyal ve siyasal sorunlardır.

Ben öyle zannediyorum ki, Cumhuriyet Halk Partisi öyle değerlendiriyor ki, Irak’taki bu durum bütün komşu ülkeler açısından büyük tehdit yaratmaktadır; hatta, belki, İran’ın bile, bu konuyla ilgili olarak duyduğu kaygılardan hareket ederek, bu silahların imha edilmesine dönük olarak Amerika Birleşik Devletlerinin öncülüğünde yapılacak harekete belki çok sert karşı koymayarak pasif destek verme yolunu seçebilecek noktada olduğu söylenebilir.

Ne yapıldı; önce, Hükümetin bir Başbakan Yardımcısı, kendisinin bu konuda arabulucu dahi olabileceğini ima ederek, bir beklenti içine girdi. Kendi partisinin amblemlerini taşıyan bir kâğıtla duyuru yapmaya kalktı; buna, Hükümetin öbür ortakları karşı koydu. Dışişleri Bakanlığı, arabuluculuğa resmen talip olan bir tavır izledi; öyle yansıdı; ama, daha sonra, Sayın Başbakan bütün bunları dengelemek ihtiyacını duydu.

Şimdi, bu örnekleri çoğaltmak mümkün, iki üç günün olaylarını çoğaltmak mümkün; ama, garip bir durum da bugün ortaya çıktı. Hükümetin üçüncü ortağı Demokrat Türkiye Partisinin Sayın Genel Başkanı “Cem’in gidişi, Hükümet adına değil, Dışişleri Bakanlığı adına ve kendi adınadır” diyor. Şimdi, bu Hükümet ile bu Dışişleri Bakanlığı ayrı ayrı kurumlar mıdır; Dışişleri Bakanlığı başka bir Hükümet, ötekiler başka bir Hükümet midir; bu, ne biçim ifadedir; bu, ne biçim izah tarzıdır?! Bu, Hükümetin, bu kadar önemli bir konuda ne kadar çelişkili bir durumun içerisinde olduğunu gösteriyor. Allah, Başbakana bu konuda sabır versin; nasıl çözecek bunları.

Tabiî, bu arada, Sayın Başbakanın yaptığı açıklamalarda da, düşünülmesi gereken, tereddüt yaratan bazı taraflar var. Şimdi, Sayın Başbakan yaptığı bir açıklamada “Irak, bizim bu uyarımızı dikkate almadığı takdirde -yani, Irak’a yapma, etme diyoruz; bu uyarılarımızı dikkate almadığı takdirde- Türkiye’nin ilerideki tutumu konusunda tepki gösterme hakkını yitirmiş olacaktır” diyor; yani, Türkiye, bir yandan sorun çıkmasın istiyor; ama, bu girişimler sonucunda eğer bir sorun ortaya çıkarsa, bundan dolayı da bize tepki göstermeyin diyor. Bu, açıkçası, bu konuyla ilgili bir sorun çıkacak anlamına geliyor; yani, Sayın Başbakan Yardımcısının “İncirlik Üssü hiçbir şekilde kullanılmayacak” biçiminde yaptığı açıklamaya rağmen, Sayın Başbakan, eğer şartlar gerektirirse, koşullar gerektirirse...

BAŞKAN – Sayın Topuz, süreniz bitti; 1 dakika veriyorum, lütfen, bitirir misiniz efendim.

Hepinize saygılar sunuyorum. (CHP sıralarından alkışlar)

BAŞKAN – Teşekkür ederim Sayın Topuz.

Grupları adına başka söz talebi var mı efendim?

HAYRİ KOZAKÇIOĞLU (İstanbul) – Doğru Yol Partisi Grubu adına, ben konuşacağım Sayın Başkan.

BAŞKAN – Doğru Yol Partisi Grubu adına, Sayın Hayri Kozakçıoğlu; buyurun efendim. (DYP sıralarından alkışlar)

DYP GRUBU ADINA HAYRİ KOZAKÇIOĞLU (İstanbul) – Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; Başbakan Sayın Mesut Yılmaz’ın Körfez kriziyle ilgili yaptığı açıklama üzerine, Doğru Yol Partisi Grubu olarak görüşlerimizi sunmak için huzurunuzda bulunuyorum; hepinizi saygıyla selamlarım.

Doğru Yol Partisi olarak, Sayın Başbakanı dikkatle izledik ve Türkiye için büyük önem arz eden Irak konusunda, kendisinden daha doyurucu bilgiler beklerdik. Sayın Başbakan, gazetelerden öğrenebileceğimiz bilgileri 20 dakikalık bir program içerisinde özetleyerek, bize tekrar sundular. Sözlerime başlamadan önce, benim candan temennim, Sayın Başbakanın, Hükümet yetkililerinin, uygun bir ortamda, bu Meclisi ve bu milleti, Türkiye için çok önemli olan bu konuda daha aydınlatıcı tarzda bilgilendirmeleridir. Bu olduğu takdirde, şeffaf yönetimin, alenî ve açık yönetimin daha iyi gerçekleşebileceğine olan inancımızı belirtmek istiyorum.

Irak konusundaki Körfez kriziyle devam eden bu gelişimleri izlediğimizde Hükümetin, bu konuda, biraz da hazırlıksız yakalandığını görüyoruz. Oysa ki, Körfez krizi, Irak’taki gelişimler aylardan, yıllardan beri devam ediyor; Irak’ta kimyasal ve biyolojik silahların bulunduğu, uzun menzilli füzelerin olduğu belli ve Birleşmiş Milletler zaman zaman bunları denetlemeye çalışıyor, Irak da karşı çıkıyor; yani, Irak’ta her an için bir kriz patlaması muhtemel. Yedi aydan beri işbaşında bulunan Hükümetin de, bu konuda daha hazırlıklı olması gerekirdi; ancak görüyoruz ki, Hükümet, bu konuda hazırlıklı değil.

Sayın Başbakan ve Hükümet yetkilileri, basından izlediğimiz kadarıyla -zamanınızı fazla almamak için, basılı örnekleri burada, okumak istemiyorum; ama, bunlar yanımda- önce “Biz, bu konuda aktif ve pasif bir destek vermeyeceğiz ve Amerika Birleşik Devletlerinin bir askerî harekâtına katılmayacağız, desteklemeyeceğiz” onun arkasından “İncirlik Üssü’nü de kesin olarak kullandırmayacağız” dediler; ama, zaman geçtikçe aktif destek bir tarafa bırakıldı; ama, pasif destek verebileceğimiz bir noktaya gelindiğini de beyanlardan görüyoruz.

Sayın Başbakanın 3 Şubat 1998 tarihinde ATV’deki konuşması: “Bizi bu kadar yakından ilgilendiren bir konuda müttefikimiz olan Amerika’nın bizimle daha geniş bir istişare yapmasını beklerdik.” Yani, bu görüş, bu kanaat, Doğru Yol Partisinin görüşü değil; bu kanaat, Sayın Başbakanın görüşü. Ben, Sayın Başbakanın görüşünü, Doğru Yol Partisi ağzıyla sizlere sunmaya çalıştım.

Amerika Birleşik Devletleri -yani Türkiye’nin büyük müttefiki olan- Irak konusunda, Ortadoğu konusunda söz sahibi olması gereken Türkiye’ye, Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanı Sayın Albright yerine, Altıncı Filo Komutanı olan Korgenerali göndermiştir. İşte, Türkiye, Irak konusunda, Altıncı Filo Komutanı Korgeneralle temaslarını sürdürecek ve onunla birlikte bu politikasını oluşturmaya çalışacaktır. İşte, bizim üzerinde özellikle durduğumuz olay budur.

Türkiye’nin geleneksel bir dışpolitikası vardır. Türkiye’nin geleneksel politikası, büyük devlet politikasıdır, kişilikli bir politikadır, bağımsız bir politikadır. Biz, Hükümetten bunu bekliyoruz ve Hükümetin, büyük Türkiye’ye yakışır bir politikayı ortaya koymasını söylemek istiyoruz.

Daha sonra da 15 Kasımda ikinci bir zirve toplanmıştır. Bu ikinci zirvede de Kuzey Irak’ta yaşayan bütün grupların, yani, Türkmenlerin...

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN – Sayın Kozakçıoğlu, sizin de süreniz bitti; 1 dakika eksüre veriyorum.

Buyurun efendim, tamamlayın.

HAYRİ KOZAKÇIOĞLU (Devamla) – Sayın Başkan, 1 dakikada bu işler bitmez ama...

BAŞKAN – Neyse, çabuklaştırın.

HAYRİ KOZAKÇIOĞLU (Devamla) – Bu ikinci zirvede de, bütün bu grupların, insan hakları çerçevesinde, Irak’ta, yerel haklara sahip olmaları kararlaştırıldı. Yani, demek istediğim, Türkiye, büyük Türkiye olarak arabuluculuk görevini o zaman ortaya koydu, gerçek arabuluculuk ortaya çıktı ve kendini kabul ettirdi.

Dışpolitikada bugünkü tabloya baktığımız zaman, Avrupa Birliğinden dışlanmışız, İslam Konferansını terk etmek zorunda kalmışız, Susurluk raporunda yazılanlar nedeniyle, hem kültürel bağlarımızın hem ekonomik ilişkilerimizin -doğalgazdan petrole kadar, özel sektör menfaatlarına kadar- bulunduğu Türk devletleriyle bir diplomatik kriz yaşama safhasına gelmişiz ve Kuzey Irak’ın toprak bütünlüğü konusunda da, toprak bütünlüğünü savunma...

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN – Efendim, lütfen son cümlenizi söyler misiniz.

Buyurun.

HAYRİ KOZAKÇIOĞLU (Devamla) – Efendim, benim, son olarak söylemek istediğim, Hükümetin ekonomi politikası nasılsa -üç aylık paket, altı aylık paket, bir yıllık paket, üç yıllık paket; biz daha öğrenemedik bu ekonomik paketlerin ne kadar olduğunu- dışpolitikası da aynıdır; bir gün sağa bakıyoruz, bir gün sola bakıyoruz. Bu tür dışpolitikayla, bu tür içpolitikayla bu işlerin sağlıklı şekilde, büyük Türkiye’ye yakışır şekilde yürüyebileceği inancında değiliz. Bu nedenle, diyoruz ki, tam demokrasiyi sağlayacak olan bir yönetim; o da, halkın hakemliğinde bir yönetim; o da, en kısa zamanda, seçime dayalı bir yönetim; biz bunu istiyoruz. (DYP sıralarından alkışlar)

Sayın Başkan, bir küçük söz söylemek istiyorum. Benden önceki konuşmacılarından Sayın Yılbaş, zannederim, bir sürçülisan yaptı: “Biz, Avrupa Birliğine, gümrük birliğine girerken, Anayasamızı değiştirmemiz lazımdı, egemenliği değiştirmemiz lazımdı” dedi; ben, bunu bir sürçülisan olarak kabul ediyorum. “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir” sözü, Yüce Atatürk’ün sözüdür; demokrasinin, cumhuriyetinin düsturudur; bunu da hiç kimse değiştiremez.

Hepinize saygılar sunuyorum. (DYP sıralarından “Bravo” sesleri, alkışlar)

BAŞKAN – Teşekkür ederim Sayın Kozakçıoğlu.

MAHMUT YILBAŞ (Van) – Sayın Başkan...

BAŞKAN – Buyurun Sayın Yılbaş.

MAHMUT YILBAŞ (Van) – Sayın Başkan, sayın konuşmacı bana atıfta bulundu; müsaade ederseniz, buna cevap vermek istiyorum.

BAŞKAN – Efendim, sayın konuşmacıyı kürsüye davet ettim; size biraz sonra söz vereyim.

MAHMUT YILBAŞ (Van) – Oldu Sayın Başkan.

BAŞKAN – Buyurun efendim.

Süreniz 10 dakika.

ANAP GRUBU ADINA KÂMRAN İNAN (Bitlis) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Sayın Başbakanın, bölgemizde cereyan eden olaylar hakkında Yüce Meclisin huzuruna gelmiş bulunmaları, bizzat kendileri ve Sayın Hükümetin, Yüce Meclise karşı duydukları derin saygının bir ifadesi olduktan başka, olayların da önemini ifade etmektedir.

Gerçekten, son günlerde, gerek dünya basını ve gerek değerli basınımızın bu olaya verdiği önem dolayısıyla, bölgemizde ve bilhassa içimizde büyük bir tedirginlik yaşanmaktadır. Bu müzakereleri takip eden insanlarımız, aslında, Hükümetten ve Meclisten bu tedirginliği hafifletecek, Türkiye güvenliğinin emniyet altında bulunduğu ve millî menfaatlarımızın gereği gibi korunduğu, Hükümet ve Meclisin el ele vererek, gelişmeler karşısında vaziyet aldığı mesajını beklemekteydi.

Bizim son senelere kadar çok iyi yerleşmiş bir geleneğimiz vardı; o da, dışpolitikanın millî karakteri ve önemli zamanlarda, hükümet -kim olursa olsun- etrafında birleşmek suretiyle, kilitlenmek suretiyle, dışarıya karşı büyük bir güç olarak ortaya çıkmaktı. Bunu, maalesef, içpolitika uğruna bozmaya başladık. Bilhassa benden önce konuşan sayın sözcünün beyanlarını dinlediğimde, neredeyse, Irak idaresinin bütün icraatını da bize yazacaktı; çok yadırgadığımı da ifade etmeliyim. (ANAP ve DSP sıralarından alkışlar)

Kendileri, bu konunun son derece önemli olduğunu ve dolayısıyla, Hükümetin, beklenen önemde bilgiler vermediğini ifade buyurdular; ama, bunu söyledikleri zaman, kendi sayın partilerinden -Genel Başkanları burada bulunmasına rağmen- o zaman ancak 18 üye, şimdi ise, galiba, sadece 10 üye bulunmaktadır. Eğer, önem buysa, kendileri bakımından, hakikaten, çok kötü bir not olmaktadır. (ANAP ve DSP sıralarından alkışlar)

NECMİ HOŞVER (Bolu) – Sayın İnan, yukarıdakileri saymadınız, sizin gibi yaylacı grup var; hani, sizin oturduğunuz yer var ya, oradakileri saymadınız.

BAŞKAN – Efendim, müdahale etmeyelim.

Buyurun efendim.

Kendileri, bir sözcüye cevap verirken gümrük birliğinden söz ettiler. 1995 yılı boyu, gümrük birliği müzakereleri sırasında, Sayın Hükümet, bir tek gün bu kürsülere gelip de bilgi aldı mı? Meclise bilgi verdi mi? Ve önümüze ne çıktı; 6 Mart 1995 Gümrük Birliği Uygulama Antlaşması. Türkiye’nin bugüne kadar Avrupa Birliği ile yaptığı en ağır hükümleri taşıyan ve en büyük fedakârlıklara mal olan bir uygulama anlaşması. Burada bunlara girmek istemiyorum, açıklamak istemiyorum; ama, sermaye fukaralığından, böyle sağı solu deşmek suretiyle burada beyanı fikirde bulunmayı, doğrusu, 1991’den bu yana iktidarı paylaşarak gelmiş bulunan ve büyük sorumluluklar alan bir sayın partiye yakıştıramadığımı ifade etmek mecburiyetindeyim.

Değerli milletvekilleri, Refah Partisi Sayın Sözcüsü, meseleyi o şekilde vaz etti ki, neredeyse, Irak masum; 1980’de İran’a tecavüzde bulunup sekiz yıl savaş sürdüren ve 1 milyon Müslümanın ölümüne sebep olup, tarafların, dışarıdan 60 milyar dolarlık askerî malzeme alımına sebep veren başka kuvvetlermiş gibi. Daha bunun yaraları sarılmadan, 2 Ağustos 1990’da Kuveyt’i işgal edenin de başka bir kuvvet olduğu zehabı doğuyor. Oysa, bunun sorumlusu ve Irak Milletine, masum millete karşı yapılan zulmün sorumlusu bizzat Irak’tadır, Bağdat’ın içerisindedir. Bugün çekilenler de onlardandır ve ambargonun devamında en çok ıstırap duyan da biziz. Iraklı çocuklara en çok ilaç gönderen Türkiye’dir, gıda maddesi gönderen Türkiye’dir. İran-Irak savaşı sırasında bütün dünya istifade ederken, Türkiye, sadece gıda maddesi göndermek, hava ve kara sahasını açmak suretiyle insanî yardımda bulunmuş. İsteseydik, Kuzey Kıbrıs’ta kuracağımız bir şirket eliyle, 20 milyar dolarlık biz de silah satardık; ama, kötü insan olurduk, bu bizim ananemize uymazdı. Bunu takdirle karşılamak lazımdır.

Ambargonun kaldırılmasını istemeyen kuvvetler bölgede var, petrol fiyatlarının ucuzlamasını istemeyen kuvvetler ve o kuvvetler de, sizin çok sempatiyle baktığınız memleketlerdir -isimlerini burada ifade etmek istemiyorum- petrol fiyatlarını yukarıda tutmak için ambargonun devamını âdeta zorlayanlar var.

Ambargonun kalkmasını istemeyen bizzat Bağdat idaresidir. Kendi milletini eli altında tutmak ve birlik bütünlüğünü etrafında sağlamak maksadıyla, bu ambargonun devamından yanadır; çünkü, ambargo kalktığı, ticaret başladığı, üretim, petrol satışı başladığı ve Irak, bölge ve dünyayla bütünleştiği takdirde, bugünkü haliyle idarenin devam etmesi mümkün olmayabilir ve bu idare kendi milletine hesap vermek durumunda kalabilir endişesiyle devam ettirilmekte; dolayısıyla, kendi milletine zulüm yapmaktadır.

Ambargodan Türkiye çok zarar gördü; ama, Türkiye, gelişmeleri 1991’de kendi başına önleyebilir miydi? 29 memleketli bir ittifak, koalisyon ortaya çıkmış; 500 bin kişilik, son senelerin, bu yüzyılın en büyük ordusu ve büyük teknolojisi oraya yığılmış; bunu, Türkiye, tek başına önleyebilir miydi?

Türkiye ambargoyu uygulamasaydı... Peki, biz çok tenkit edildik uyguladık diye; Birleşmiş Milletler 6 Ağustos 1990’da karar aldı, biz 7 Ağustosta uyguladık; bizden sonra gelenlerin hepsi devam ettirdi. Kaldırsaydınız, pipe-lineları açsaydınız, bakalım petrol akar mıydı; bakalım Yumurtalık’a tankerler gelip, bunları alır mıydı? Onun için, biraz realist olmak lazımdır.

CAFER GÜNEŞ (Kırşehir) – Sayın İnan, size yakışmıyor...

KÂMRAN İNAN (Devamla) – Bu arada, bir yanlış anlamaya mahal vermesin diye, DSP sayın sözcüsü ve Grup Başkanvekili, Amerika Birleşik Devletleri yardımının kesildiğini beyan etmek suretiyle, bir bakıma, son olaylar ile yardım arasında bir bağ kurulması zehabını verdi ki, bunu açıklığa kavuşturmak lazım.

Bir defa, bana göre, Amerikan yardımının kesilmesini Türkiye’nin istemesi lazımdı ve kendilerinin istemesi lazımdı. 12 Mart 1947 Truman doktrininden beri, elli yıl yardım almak, bir devlet için onur kırıcıdır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN – Sayın İnan, süreniz doldu efendim. Size, 1 dakika eksüre veriyorum; lütfen toparlayın...

KÂMRAN İNAN (Devamla) – ...1 Ekim 1999’da yürürlüğe girecek olan bir bütçedir; bunu da memnuniyetle karşılamak gerekir.

Cumhuriyet Halk Partisi sayın sözcüsü -tabiatıyla- kendi mensup oldukları kanadın iç sıkıntılarını, buraya da, bu şekilde ve böyle bir vesileyle yansıtmak ihtiyacını hissettiler; doğrusu, onu da yadırgadığımı ifade etmeliyim. Hükümetin tutumunda, beyanlarında zikzaklar olduğu -kendileri de koalisyonlarda bulundular- üçlü koalisyon ve dışarıda kendilerinin himmet ve desteğiyle götürmeye çalıştığımız ve her seferinde de kendilerini ikna gibi, hakikaten biraz kolay olmayan bir gayret içinde bulunduğumuz bir sistemin daimî bir şekilde senkronize, ahenk içinde bulunmasını beklememek lazım. Kaldı ki, senkronizasyon, faşist idarelere ait bir husustur; tek kalıp... Değişik sesler çıkacaktır.

“Hükümet daha önce bize bu mesele üzerinde düşünme imkânı vermedi” dendi. Bugün, Sayın Başbakanın bizzat getirmesi bundan dolayıdır ve müzakerenin bu maksada matuf olması beklenirdi; çıkıp da, burada, şuradan buradan böyle tutulacak dal aramak yerine, Hükümetin, bu gelişmeler karşısında, Türk millî menfaatları ve güvenliğini korumak bakımından, en iyi nasıl tedbirler alabileceği hakkında yol gösterici beyanlar beklerdik, çözümler beklerdik.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN – Sayın İnan, lütfen, son cümlenizi söyler misiniz efendim.

KÂMRAN İNAN (Devamla) – Emriniz olur efendim.

Bakınız, 1991’de, bize hitaben, Bağdat’a gitmek bir suç olarak görülüyordu bazı çevrelerde; şimdi bizim Hükümetimiz gönderiyor, yine suç oluyor. Bunu anlamak çok zor doğrusu. Yani, ya o gün çok yanlıştınız ya bugün çok yanlışsınız. Bir barış elçisi olarak bir Sayın Dışişleri Bakanının Bağdat’ı ziyaret etmesi çok güzel bir hadisedir. Bu vesileyle, iki sayın sözcü, bize arabuluculuk dersi vermeye kalktılar. Sayın Başbakan ve Sayın Dışişleri Bakanı da iki üç defa olmak üzere, bir arabulucunun bahis konusu olmadığını, arabuluculuk müessesesinin başka bir hadise olduğunu ifade ettiler; ama, ille ki bunu kullanmak ve bir tenkit sebebi bulmak ihtiyacı duydular ve bu ihtiyacı da -beni bağışlasınlar- pek fazla tatmin edici olmayan ve pek de alkışlanamayacak bir şekilde tatmine kalktılar.

Değerli milletvekilleri, Sayın Başkanımızın müsamahasıyla kapatıyorum.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN – Efendim, lütfen... Süreniz bitti efendim. Rica ediyorum.

KÂMRAN İNAN (Devamla) – Kapatıyorum.

Buradan, izinlerinizle şunu ifade etmek isterim: Türkiye, daima barıştan yana olmuştur ve olmaya devam edecektir. Türkiye’nin bir savaşta yer alması mümkün değil, 1991 yılında da bir savaşta yer almamıştır. Türkiye, bölgemizde savaşların çıkmasından, devamından ve can kaybından en çok ıstırap duyan bir memlekettir ve buradan, bu kürsüden, sizlerin izinleriyle, büyük milletimize bir kere daha ifade etmek isterim ki, bütün bu gelişmelere ve dünyada yayılan hava ve tedirginliklere rağmen müsterih olsunlar; Hükümet ve Türkiye Büyük Millet Meclisi, devletin ve milletin güvenliğine sahiptir ve gereken her türlü tedbir alınmış ve alınmaktadır.

Saygılar sunuyorum. (ANAP, DSP, DTP ve CHP sıralarından alkışlar)

BAŞKAN – Teşekkür ederim Sayın İnan.

Aslında, bir grup sözcüsü değil de Hükümet sözcüsü gibi konuştunuz Sayın İnan.

MAHMUT YILBAŞ (Van) – Sayın Başkan...

BAŞKAN – Sayın Yılbaş, buyurun efendim.

MAHMUT YILBAŞ (Van) – Sayın sözcünün biraz evvel hakkımda sarf ettiği bir söz vardı.

BAŞKAN – Efendim, yerinizden, ne söyleyecekseniz söyleyin.

MAHMUT YILBAŞ (Van) – Müsaade edersiniz, burada zorlanıyorum Sayın Başkanım.

BAŞKAN – Hayır efendim, oradan söyleyin. Dedi ki: “Hâkimiyet, kayıtsız şartsız Türk Milletine aittir.” Bunun aksini mi savunuyorsunuz!

MAHMUT YILBAŞ (Van) – Hayır efendim.

BAŞKAN – Daha ne?..

MAHMUT YILBAŞ (Van) – Öyle bir şey söylemedim. Müsaadenizle oraya gelip açıklama yapayım.

BAŞKAN – Hayır efendim; orada açıklayın. İşte, ne diyecekseniz söyleyin.

MAHMUT YILBAŞ (Van) – Sayın Başkan, benim ifade ettiğim şuydu: Avrupa Birliğine üye olan ülkeler, anayasalarında, bağımsızlıkla ilgili bulunan hükümleri düzeltmek mecburiyetinde kalmışlardır. Avrupa Birliği kanunları, diğer ulusal devletlerin anayasalarındaki hükümlerin üzerindedir. Türkiye Cumhuriyeti de Avrupa Birliğiyle bir organizasyona girdiğinde, Anayasasının bu hükmünü düzeltmek mecburiyetinde kalacaktır.

BAŞKAN – Ama, biz daha Avrupa Birliğine girmedik efendim.

MAHMUT YILBAŞ (Van) – Efendim, benim de söylemek istediğim şuydu: Bunu halkımıza açıklayalım ve diyelim ki: “Ey Türk Milleti, biz Avrupa Birliğine dahil olduğumuzda, ulusal egemenlikle ilgili Anayasa hükmünü değiştirmek mecburiyetinde kalacağız. Buna gönlün razı mı?!”

BAŞKAN – Tamam efendim, açıkladınız.

MAHMUT YILBAŞ (Van) – Bunu söylemeliyiz biz...

BAŞKAN – Tamam efendim, artık açıkladınız.

MAHMUT YILBAŞ (Van) – Sayın Başkan, sözlerim sürçülisan değildir; bilerek, bilinçli olarak söylenmiştir.

Arz ediyorum efendim.

BAŞKAN – Peki efendim. Teşekkür ederim.

AYSELİ GÖKSOY (Manisa) – Ama, anlama kabiliyeti olmayanlar öyle anlar.

AHMET CEMİL TUNÇ (Elazığ) – Sayın Başkan...

BAŞKAN – Sayın Tunç, buyurun.

AHMET CEMİL TUNÇ (Elazığ) – Sayın Başkan, Sayın İnan’ın dışpolitika konularında ne kadar uzman olduğunu hepimiz biliyoruz, düşüncelerine saygı gösteriyoruz, zevkle de izliyoruz; ama, ne yazık ki, bugünkü konuşması, sair zamanlarda yaptığı konuşmanın dışında bir konuşmaydı; bu, birincisi.

BAŞKAN – Biraz Hükümet sözcüsü gibi konuştuğunu ben söyledim; artık fazlasını açıklamayalım. Tamam efendim...

AHMET CEMİL TUNÇ (Elazığ) – İkincisi, ben konuşurken, hiçbir zaman, Irak yönetiminin İran’la savaşından, Halepçe’deki faciasından, Kuveyt’e saldırmasından övgüyle söz etmedim. Benim söylediğim, şu anda Irak halkı üzerine acımasızca uygulanan ambargo ve bunun kaldırılmasıdır. Hiçbir zaman, tek taraflı olarak bu ambargoyu Türkiye olarak biz kaldıralım da demedim. Ancak, kendilerinin de ifade ettiği gibi, o ambargonun kaldırılması hususunda Türkiye olarak hep çaba gösteriyoruz. Sanıyorum -tabiri caizse- Sayın İnan, durumdan vazife çıkarmaya çalıştı. Bundan dolayı, ben, üzüntülerimi ifade etmek istiyorum. (RP sıralarından alkışlar)

BAŞKAN – Neyse efendim... Tamam... Teşekkür ederim Sayın Tunç.

Gruplar adına yapılan konuşmalar bitti.

Şahsı adına, Profesör Doktor Sayın Orhan Kavuncu; buyurun efendim. (BBP ve RP sıralarından alkışlar)

Sayın Kavuncu, süreniz 5 dakikadır.

ORHAN KAVUNCU (Adana) – Değerli Başkan, değerli milletvekilleri; Büyük Birlik Partisi ve şahsım adına hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Hükümetin, konuyu, Meclis gündemine getirmesini olumlu bulduğumuzu ifade etmek istiyorum; ancak, gecikilmiştir. Amerika’nın Irak’a bir hava saldırısı yapabileceği olasılığı üç aydan daha fazla bir süredir gündemdedir; fırtına esmeden, konuyu, Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşmeyi temenni ederdik. Bununla birlikte, bu tip meselelere, aslında epeydir kaybolmuş gibi görünen iktidar-muhalefet diyalektiği açısından bakmama prensibini tekrar ikame etmeye yönelik bir girişim olarak, Hükümetin, konuyu Meclis gündemine getirmesini değerlendirmek istiyoruz.

Ancak, Hükümetin, bütün muhtemel gelişmeleri hesap edip etmediği noktasında tereddütlerimiz olduğunu da ifade etmek istiyorum. Amerika, eğer, bir hava saldırısı yapmadan, Irak Hükümetiyle bir anlaşma imkânı bulursa, Irak’ın kitle imha silahlarını yok etmesine karşılık, Irak’a petrol satma hakkı verir ve petrol fiyatları birdenbire yükselirse, acaba, Türkiye, böyle muhtemel bir olası gelişmeye karşılık, ne tedbirler almıştır, almalıdır; bunları, Hükümetin düşünmesi gerektiğini ifade etmek istiyorum.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN – Sayın Kavuncu, size de 1 dakika eksüre veriyorum.

Buyurunuz efendim.

ORHAN KAVUNCU (Devamla) – Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Eğer, Irak Devletinin bütünlüğü sağlanamayacaksa, Türkiye, Kuzey Irak’taki otorite boşluğunu lehimize dolduracak girişimleri ciddî olarak düşünmek mecburiyetindedir.

İkinci kademede gözetmemiz gereken, ikinci menfaatımız, petrol fiyatlarıdır. Türkiye, 1991’den bu tarafa, benzin fiyatının 1 dolar civarında seyrettiği bir ülke durumuna gelmiş ve bizim fiyatlarımız, petrol üretmeyen ülkeler arasında dahi oldukça yüksek sayılabilecek bir şekilde seyretmektedir. Petrol boru hattının açılmasıyla, yani, Kerkük’ten Ceyhan’a petrolün dökülmesini temin etmek suretiyle petrol fiyatlarını bir şekilde aşağı çekecek girişimlerde bulunmak durumundayız.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN – Sayın Kavuncu, lütfen son cümlenizi söyleyiniz efendim.

ORHAN KAVUNCU (Devamla) – Türkiye’nin, dış politikasında temel varsayımlarını artık değiştirmesi için bu krizi bir fırsat olarak değerlendirmesi gerektiğini söyleyerek sözlerimi tamamlamak istiyorum.

Dünya değişmiştir; ama, maalesef, Türkiye, 1945-1950 şartlarında başlayan soğukharp döneminin, o günün şartlarında doğru yapılmış olan temel dışpolitika varsayımlarını değiştirmemiştir. Bu kriz vesilesiyle, biz, bugünlerde, tek eksenli (Amerika-İsrail eksenli) dış politikamızı çok eksenli hale getirebilmek için de ciddî zihinsel çabalar sarf etmek mecburiyetindeyiz.

Türkiye, bir taraftan, Avrupa Birliğiyle ilişkilerini serinkanlılıkla sürdürebilmelidir, öbür taraftan, Müslüman ülkelerle ilişkilerini geliştirmeye çalışmalıdır. Amerika...

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN – Teşekkür ederim efendim; konuşmanız 2,5 dakika uzadı...

BAŞKAN – Yok, vermeyeceğim; rica ediyorum... Teşekkür ederim.

ORHAN KAVUNCU (Devamla) – Sayın Başkan, değerli Genel Kurul üyeleri; teşekkür ediyorum, saygılar sunuyorum. (BBP, RP ve DYP sıralarından alkışlar)

Sayın Başkan, bir cümlemi bitirmeme müsaade etmediniz...

BAŞKAN – Efendim, cümleyi bitirdiniz; zaten, cümle bitmiyor ki, hep, çıkınca, kürsüden uzayıp gidiyor cümleler...

Sayın milletvekilleri, Hükümetin, Körfez kriziyle ilgili olarak yaptığı gündemdışı konuşma ve buna karşı gruplar ve şahıslar adına verilen cevaplar bitmiştir.

Şimdi, iki milletvekili arkadaşımızın gündemdışı söz talepleri var; üç tane vardı; ama, birisi Körfez kriziyle ilgiliydi; ona vermeyeceğim.

BAŞKAN – Susurluk raporuyla ilgili olarak gündemdışı söz isteyen Diyarbakır Milletvekili Ömer Vehbi Hatipoğlu; buyurun efendim. (RP sıralarından alkışlar)

ÖMER VEHBİ HATİPOĞLU (Diyarbakır) – Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Sayın Yılmaz, Başbakan değilken “bu çete işini onbeş günde çözerim” demişti “elimde bilgi var, belge var, bant var” demişti ve “çözemezsem, Başbakanlık bana haram olsun” demişti...

KAHRAMAN EMMİOĞLU (Gaziantep) – Haram...

ÖMER VEHBİ HATİPOĞLU (Devamla) – Yedi ayı aşkın bir süredir Sayın Yılmaz, başbakandır; bu süre zarfında ne bilgi ne belge ne de bant ortaya konulabildi; bir arpa boyu yol alınamadı. Halkın umudu sömürüldü, “yakında bombayı patlatacağız” dediler, patlayan, bomba değil, maalesef, Sayın Yılmaz’ın Susurluk balonu oldu. Bu Hükümet, yedi aydan bu yana hiçbir hukukî değeri olmayan, ancak, baştan sona, devletin nasıl çirkin emellerin ve kişisel çıkarların aleti haline getirilmek istendiğini açık seçik ifade eden bir itirafname niteliği taşıyan Susurluk raporunu hazırlamakla yetinmiştir; kısacası, dağ, fare doğurmuştur. Ancak, Başbakan, bir raporun hazırlanışını bile siyasî bir zafer gibi takdim etme pişkinliğini göstermekten geri durmuyor. Sayın Yılmaz’a “Helâl olsun”diyoruz; ama, Başbakanlığına değil, bu pişkinliğine helâl olsun.

Raporun neden üç dört yıllık bir zaman dilimini kapsadığı da ayrı bir soru işaretidir. Biz, derin devlet ve çete sorununa eğilirken, Sayın Yılmaz’ın hiç olmazsa kendi partisinin kongresinde kendi genel başkanı merhum Özal’a sıkılan kurşunun arkasındaki gücü irdeleme cesaretini bile göstermesini beklerdik; ama, maalesef bu da olamadı. Hiç olmazsa son 20 yıllık dönemin ele alınarak, devletin, bir cüruf temizleme ameliyesine tabi tutulması beklenirdi; ama, heyhat, o da olmadı; şeklen, sümmettedarik atılan adımlarla halk aldatılmak istenmektedir.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; bu konuda devlet sırrı olmaz. Devlet, vatandaşının yargısız infaza tabi tutulmasını bir devlet sırrı olarak nitelendiremez; bu, olsa olsa katliamdır, cinayettir ve bunun failleri mutlaka yakalanarak adaletin önüne çıkarılmalıdır. (RP sıralarından alkışlar)

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; vaktimin azlığı nedeniyle, konuşmama, izin verirseniz...

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN – Efendim, süreniz bitti.

ÖMER VEHBİ HATİPOĞLU (Devamla) – 1 dakikada konuşmamı bitireceğim.

BAŞKAN – 1 dakika eksüre veriyorum; o da, hemşerilik nedeniyle...

ÖMER VEHBİ HATİPOĞLU (Devamla) – Teşekkür ederim.

Konuşmamı, Nazi toplama kamplarından kurtulabilen bir Alman papazın, Müller’in tarihe geçen şu sözleriyle bitirmek istiyorum: “İlkönce geldiler, komünistleri alıp götürdüler; ben sesimi çıkaramadım; beni ilgilendirmiyordu. Sonra, Yahudileri aldılar toplama kamplarına, işkenceye götürdüler; ben, yine sesimi çıkaramadım; çünkü, bana göre bir şey yoktu. Sonra, sosyal demokratları vurmaya, hapse atmaya, toplama kamplarına götürmeye başladılar; ben, yine sesimi çıkaramadım; çünkü, bana dokunan yoktu. Bir gün kapım çalındı, beni alıp götürdüler işkenceye; hiç kimse sesini çıkarmadı; çünkü, ses çıkaracak kimse kalmamıştı.”

Hepinizi saygıyla selamlıyorum. (RP sıralarından alkışlar)

BAŞKAN – Teşekkür ederim Sayın Hatipoğlu.

Gündemdışı konuşmaya cevap verme konusunda Hükümetten bir istek gelmemiştir.

Sayın Ahmet Cemil Tunç da gündemdışı söz istemişlerdi; ama, Körfez kriziyle ilgiliydi. Zaten, kendisine demiştim; Refah Partisi Grubu adına düşüncelerini de söyleyince, ayrıca söz vermeye gerek kalmadı.

Sayın Kamalak?.. Yok.

Böylece, gündemdışı konuşmalar bitmiştir.

Sayın milletvekilleri...

TURHAN GÜVEN (İçel) – Sayın Başkan, müsaade eder misiniz efendim?

BAŞKAN – Buyurun.

TURHAN GÜVEN (İçel) – Bir şey arz etmek istiyorum, Genel Kurulun ıttılaına sunmak istiyorum: Şimdi, Yüce Genel Kurul, 8 Ocak 1998 Perşembe günü, yeni bir çalışma sürecini tespit etmiştir değerli oylarıyla. Bir hafta sonra da, yine, bir grup önerisi olarak önümüze geldiğinde, Genel Kurulun, 20 Ocak, 21 Ocak ve 22 Ocak tarihlerinde yeni bir çalışma sürecini düzenlemiştir; ama, bu, tarihlidir. Bu tarihî süreç içinde, bu çalışmalar bittikten sonra, Genel Kurulun ilk kararı olan, yani, 8 Ocak tarihindeki Genel Kurul kararı geçerlidir. Bu nedir; bu, çalışma süresini saat 12.00’den 16.00’ya kadar uzatma kararıdır.

Sayın Başkan, şimdi, bu karar değişmediği sürece, sizin, saat 16.00’da bu süreyi kapatmanız gerekirdi İçtüzük gereği. Yeni bir karar alınmadığı sürece böyle olması lazımdır; saat 15.00’te değil, 12.00’de toplanmamız lazımdır. Müsaade ederseniz, yeni bir karar getirilsin, Danışma Kurulunda görüşülsün; çünkü, bu karar halen geçerliliğini yitirmemiştir.

Arz ediyorum.

BAŞKAN – Peki, teşekkür ederim Sayın Güven.

Aslında, itirazınızda haklılık payı var; ancak, 8 Ocakta öyle bir karar alınırken, bu çalışma süresinin hangi güne kadar devam edeceği belirtilmemiş; ama, İçtüzüğün 54 üncü maddesinde “Resmî tatile rastlamadığı takdirde Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu, Salı, Çarşamba, Perşembe günleri saat 15.00’ten 19.00’a kadar toplanır” deniliyor.

TURHAN GÜVEN (İçel) – Evet, doğru.

BAŞKAN – Dolayısıyla, İçtüzük, toplantı saatlerini belirtmiş burada. Şimdi, eğer, sizin bahsettiğiniz o Danışma Kurulu kararı üzerine getirilen çalışma sistemi kabul edilseydi, İçtüzüğün bu maddesi değişmiş olurdu; yani, ilelebet devam eder yolundaki iddianıza itibar etsek...

TURHAN GÜVEN (İçel) – Hayır, ilelebet devam eder demedim; yeni bir karar gerekir dedim.

BAŞKAN – ...o zaman, İçtüzüğün bu maddesi değişmiş olurdu. İçtüzüğün maddesinin değiştirilmesi de özel bir statüye tabi, onu takdirlerinize arz ediyorum.

TURHAN GÜVEN (İçel) – Hayır, ben öyle bir şey söylemedim.

BAŞKAN – Kaldı ki, bu, benden kaynaklanan bir şey değil; benden önce birleşimi kapatan başkanvekili, birleşimin, ondan sonraki günü saat 15.00’te toplanacağı konusunda beyanatta bulunmuştur. Genel Kurulda bu konuda bir itiraz da olmamıştır. Bu, bir nevi, zımnî olarak eski çalışma saatlerine dönülmesidir; çünkü, Genel Kurulda bir itiraz olmamış; o itibarla, benim yapacağım bir şey yoktur.

TURHAN GÜVEN (İçel) – Ben itiraz ediyorum Sayın Başkanım.

BAŞKAN – Efendim, artık, o kısmı kapattık...

Sunuşlar bölümünde okunacak tezkereler çok uzun olduğu için, Divan Üyesi arkadaşımızın oturarak okumasını oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Kabul edilmiştir.

10 adet Cumhurbaşkanlığı tezkeresi vardır; okutup, bilgilerinize sunacağım:

21 Ocak 1998

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına

Görüşmelerde bulunmak üzere, 23 Ocak 1998 tarihinde Almanya’ya gidecek olan Kültür Bakanı İstemihan Talay’ın dönüşüne kadar; Kültür Bakanlığına, Millî Eğitim Bakanı Hikmet Uluğbay’ın vekâlet etmesinin, Başbakanın teklifi üzerine, uygun görülmüş olduğunu bilgilerinize sunarım.

Süleyman Demirel Cumhurbaşkanı

BAŞKAN – Bilgilerinize sunulmuştur.

26 Ocak 1998

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına

Görüşmelerde bulunmak üzere, 25 Ocak 1998 tarihinde Almanya’ya giden Dışişleri Bakanı İsmail Cem’in dönüşüne kadar; Dışişleri Bakanlığına, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Prof. Dr. Nami Çağan’ın vekâlet etmesinin, Başbakanın teklifi üzerine, uygun görülmüş olduğunu bilgilerinize sunarım.

Süleyman Demirel Cumhurbaşkanı

BAŞKAN – Bilgilerinize sunulmuştur.

Diğer tezkereyi okutuyorum:

26 Ocak 1998

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına

Görüşmelerde bulunmak üzere, 27 Ocak 1998 tarihinde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhur