TBMM'NİN DENETİM İŞLEVİ

TBMM'nin önemli bir işlevi de, yürütmeyi denetlemek, Bakanlar Kurulunun uyguladığı politikaları izlemektir. Denetim ve araştırma yollarının başında, hükümete ya da tek tek bakanlara yöneltilen "yazılı ve sözlü sorular" gelmektedir. Başbakan ya da bakanlardan alınacak cevaplar, daha geniş ve etkili bir denetim yolu olan "gensoru" önergesine yol açabilir.

Gensoru, Bakanlar Kurulunun genel politikası veya bir Bakanın uygulamalarından dolayı sorumlu tutularak, izlenen politikanın açıklığa kavuşması ve Bakanlar Kurulunu ya da ilgili Bakanı düşürmeyi amaçlayan önergedir. Gensoru önergesi en az 20 milletvekilinin imzasıyla verilebilir. Başbakan, Bákanlar Kurulu veya bir bakanın düşürülmesi, 276 oyla (üye tamsayısının yarıdan fazlası) mümkündür.

Bir diğer önemli denetim şekli de "Meclis Soruşturması"dır. Görevde bulunan veya görevinden ayrılmış olan Başbakan veya bakanlar hakkında, görevleri sırasında yasalara aykırı uygulama yaptıkları iddiasıyla, soruşturma açılması istemidir. Önergenin Genel Kurulda kabulü halinde, milletvekilleri arasında "Soruşturma Komisyonu" kurulur. Komisyonun hazırladığı rapor Genel Kurulda öncelikle görüşülür. Görüşmeler sonunda, Genel Kurul gerek gördüğü takdirde, ilgilinin yargılanmak üzere "Yüce Divan'a (Anayasa Mahkemesi) sevkine karar verebilir.

TBMM'nin denetim ve araştırma yetkisi içindeki bir başka yol da "Meclis Araştırması"dır. Belli bir konuda bilgi edinebilmek için verilen bu önergenin kabulü halinde, milletvekilleri arasından seçilen "Meclis Araştırma Komisyonu" kurulur. Komisyonun hazırladığı rapor, Genel Kurulda görüşmeye açılır.

Meclisin bilgi edinme çalışmalarından bir diğeri de, toplum yaşamı ve Devlet faaliyetleri ile ilgili belli bir konunun görüşülmesini sağlayan "Genel Görüşme"dir. Genel Görüşme açılmasına karar verildiği takdirde, görüşmelerin yapılacağı gün için özel gündem tespiti yapılır.

Bunların dışında, Anayasa uyarınca kurulan Kamu İktisadî Teşebbüsleri Komisyonu ile Anayasanın yargı bölümünde yer alan Sayıştay, Devlet kuruluşlarının yönetim, hesap ve işlemlerini TBMM adına denetleme görevini yerine getirirler.