KANUNLARIN YAPILMASI

Kanun teklif etmeye Bakanlar Kurulu ve milletvekilleri yetkilidirler. Bakanlar Kurulunca hazırlanan kanun tasarısı yanında bir ya da birden fazla milletvekilince de kanun teklifi hazırlanabilir. Gerekçeli ve imzalı olarak, TBMM Başkanlığına sunulur.

Kanun tasarı ve teklifleri, TBMM Başkanlığınca doğrudan doğruya ilgili komisyona gönderilir. "Gelen Kağıtlar" listesinde yayımlanarak milletvekillerine duyurulur.

Tasarı veya teklif üzerindeki görüşmelerini tamamlayan komisyon, konuyla ilgili hazırladığı raporunu, Genel Kurul gündemine alınmak üzere TBMM Başkanlığına sunar.

Sıra sayısı verilerek basılan komisyon raporu, aksine bir karar olmadıkça, 48 saat geçmeden Genel Kurul gündemine alınamaz ve görüşülemez.

Genel Kurul görüşmelerinde, tasarı veya teklifin önce tümü hakkında siyasî parti gruplarına, hükümete ve milletvekillerine belli sürelerde söz verilir.

Daha sonra oylama yapılarak tasarı veya teklifin maddeleri üzerindeki görüşmelere geçilir. Maddelere geçilmesi kabul edilmediği takdirde, tasarı ya da teklif reddedilmiş demektir. Reddedilen metin bir yıl geçmedikçe aynı yasama döneminde yeniden verilemez, Maddelere geçilmesi kabul edildikten sonra, her madde tek tek görüşülür ve oylanır. Görüşmelerin tamamlanmasından sonra, tasarı veya teklifin tümünün oylaması yapılır.

Genel Kurulda kabul edilen tasarı veya teklif kanunlaşmış sayılır.

TBMM'den çıkan kanun, yürürlüğe girebilmesi ve uygulanabilmesi için, Resmî Gazetede yayımlanmak üzere Cumhurbaşkanına gönderilir. Cumhurbaşkanı, kanunu 15 gün içinde imzalayarak, yayımlatma durumundadır.

Cumhurbaşkanının TBMM'den çıkan kanunları imzalaması ,"onaylama" anlamında değildir. Kanunları "veto" etme yetkisi de yoktur. Cumhurbaşkanının kanunları "yayımlama"sı, hukukî bir tespit ve kanunun vatandaşlara duyurulması, yürürlüğe konması işlemidir.

Cumhurbaşkanı, yayımlanmasını uygun bulmadığı kanunları, gerekçe göstererek, bir daha görüşülmek üzere, 15 gün içinde TBMM'ne geri gönderebilir.

TBMM, geri gönderilen kanunu aynen kabul ederse, bu defa Cumhurbaşkanı kanunu yayımlamak zorundadır. Bu durumda, Cumhurbaşkanı, kanunun yayımı tarihinden başlayarak 60 gün içinde, Anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde doğrudan iptal davası açma hakkını kullanabilir.

Meclis, Cumhurbaşkanınca bir daha görüşülmek üzere geri gönderilen kanunda bir değişiklik yaparsa, Cumhurbaşkanı değiştirilen kanunu tekrar Meclise geri gönderme yetkisine sahiptir.

Bütçe Kanunları bu işlemin dışındadır. Cumhurbaşkanınca geri gönderilemez, yayımlanarak yürürlüğe girer.