BELEDİYE KANUNU
|
Kanun No. 5215 |
|
Kabul Tarihi : 9.7.2004 |
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve
Tanımlar
Amaç
MADDE 1.- Bu Kanunun
amacı, belediyenin kuruluşunu, organlarını, yönetimini, görev, yetki ve
sorumlulukları ile çalışma usul ve esaslarını düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2.- Bu Kanun
belediyeleri kapsar.
Tanımlar
MADDE 3.- Bu Kanunun
uygulanmasında;
a)
Belediye: Beldenin ve belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki
ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından
seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini,
b)
Belediyenin organları: Belediye meclisini, belediye encümenini ve belediye
başkanını,
c)
Belde: Belediyesi bulunan yerleşim yerini,
d)
Mahalle: Belediye sınırları içerisinde yer alan, ortak ihtiyaç ve öncelikleri
benzer özellikler gösteren ve sakinleri arasında komşuluk ilişkisi bulunan
insanların yaşadığı idarî birimi,
İfade
eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Belediyenin
Kuruluşu ve Sınırları
Kuruluş
MADDE 4.- Nüfusu 5.000
ve üzerinde olan yerleşim birimlerinde belediye kurulabilir. İl ve ilçe
merkezlerinde belediye kurulması zorunludur.
İçme
ve kullanma suyu havzaları ile sit ve diğer koruma alanlarında ve meskûn sahası
kurulu bir belediyenin sınırlarına 5.000 metreden daha yakın olan yerleşim
yerlerinde belediye kurulamaz.
Köylerin
veya muhtelif köy kısımlarının birleşerek belediye kurabilmeleri için, meskûn
sahalarının, merkez kabul edilecek yerleşim yerinin meskûn sahasına azami 5.000
metre mesafede bulunması ve nüfusları toplamının 5.000 ve üzerinde olması gerekir.
Bir
veya birden fazla köyün köy ihtiyar meclisinin kararı veya seçmenlerinin en az
yarısından bir fazlasının mahallîn en büyük mülkî idare amirine yazılı
başvurusu ya da valinin kendiliğinden buna gerek görmesi durumunda, valinin
bildirimi üzerine, mahallî seçim kurulları, onbeş gün içinde köyde veya köy
kısımlarında kayıtlı seçmenlerin oylarını alır ve sonucu bir tutanakla valiliğe
bildirir.
İşlem
dosyası valinin görüşüyle birlikte İçişleri Bakanlığına gönderilir. Danıştayın
görüşü alınarak müşterek kararname ile o yerde belediye kurulur.
Yeni
iskân nedeniyle oluşturulan ve nüfusu 5.000 ve üzerinde olan herhangi bir
yerleşim yerinde, İçişleri Bakanlığının önerisi üzerine müşterek kararnameyle
belediye kurulabilir.
Sınırların tespiti
MADDE 5.- Yeni kurulan
bir belediyenin sınırları, kuruluşu izleyen altı ay içinde aşağıdaki şekilde
tespit edilir:
a)
Eskiden beri beldeye ait sayılan tarla, bağ, bahçe, çayır, mera, otlak, yaylak,
zeytinlik, palamutluk, fundalık gibi yerler ile kumsal ve plajlar belediye
sınırı içine alınır.
b)
Belediye sınırlarını dere, tepe, yol gibi belirli ve sabit noktalardan geçirmek
esastır. Bunun mümkün olmaması durumunda, sınır düz olarak çizilir ve
işaretlerle belirtilir.
c)
Belediyenin sınırları içinde kalan ve eskiden beri komşu belde veya köy halkı
tarafından yararlanılan yayla, çayır, mera, koru, kaynak ve mesirelik gibi
yerlerden geleneksel yararlanma hakları devam eder. Bu haklar için sınır
kâğıdına şerh konulur.
d)
Çizilen sınırların geçtiği yerlerin bilinen adları sınır kâğıdına yazılır.
Ayrıca yetkili fen elemanı tarafından düzenlenen kroki sınır tespit tutanağına
eklenir.
Sınırların kesinleşmesi
MADDE 6.- Belediye
sınırları, belediye meclisinin kararı ve kaymakamın görüşü üzerine valinin
onayı ile kesinleşir.
Kesinleşen
sınırlar, valilikçe yerinde uygulanmak suretiyle taraflara gösterilir ve durum
bir tutanakla belirlenir. Kesinleşen sınır kararları ile dayanağı olan
belgelerin birer örneği; belediyesine, mahallî tapu dairesine, il özel
idaresine ve o yerin mülkî idare amirine gönderilir.
Kesinleşen
sınırlar zorunlu nedenler olmadıkça beş yıl süre ile değiştirilemez.
Sınır uyuşmazlıklarının çözümü
MADDE 7.- Bir il
dahilindeki beldeler veya köyler arasında sınır uyuşmazlığı çıkması halinde
ilgili belediye meclisi ve köy ihtiyar meclisi ile kaymakamın görüşleri otuz
gün süre verilerek istenir. Vali, bu görüşleri değerlendirerek sınır
uyuşmazlığını karara bağlar. Büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan ilçe
ve ilk kademe belediyelerinin sınır değişikliklerinde büyükşehir belediye
meclisinin de görüşü alınır.
İl
ve ilçe sınırlarının değiştirilmesini gerektirecek sınır uyuşmazlıklarında
10.6.1949 tarihli ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu hükümleri uygulanır.
Birleşme ve katılmalar
MADDE 8.- Bir belde veya
köyün veya bunların bazı kısımlarının meskûn sahasının, komşu bir beldenin meskûn
sahası ile birleşmesi halinde, iltihak olunacak belde sakinlerinin oylarına
başvurulmaksızın, katılmak isteyen köy veya belde veya bunların kısımlarında yapılan oy verme
sonucuna ait evrak, valilikçe iltihak olunacak belediyeye gönderilir. Belediye
meclisi evrakın gelişinden itibaren otuz gün içerisinde istek hakkındaki
kararını verir. Belediye meclisinin kabulüyle katılım gerçekleşir. Katılma
talebinin belediye meclisi tarafından reddi durumunda, kararın tebliğinden
itibaren onbeş gün içinde istek sahiplerinin itirazı üzerine, valinin görüşüyle
birlikte dosya, İçişleri Bakanlığı tarafından görüşü alınmak üzere Danıştaya
gönderilir. Danıştayın görüşü üzerine 4 üncü maddedeki usule göre işlem
tamamlanır.
Belde,
köy veya bunların bazı kısımlarının meskûn sahaları arasında 5.000 metre ve
altında mesafe bulunması, birleşmiş sayılmalarına yeterlidir.
Bir
beldenin bazı kısımlarının komşu bir beldeye katılmasında, belde nüfusunun
5.000'den aşağı düşmemesi şarttır.
Bu
madde uyarınca gerçekleşen katılmalarda, iltihak olunan belde ile bazı
kısımları veya tümü iltihak olan köy veya belde arasında; taşınır ve taşınmaz
mal, hak, alacak ve borçların devri ve paylaşımı, aralarında düzenlenecek
protokolle belirlenir.
Birleşme
ve katılma işlemlerinde bu maddede düzenlenmeyen hususlarda 4 üncü madde
hükmüne göre işlem yapılır.
Mahalle ve yönetimi
MADDE 9.- Mahalle,
muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
Belediye
sınırları içinde mahalle kurulması, kaldırılması, birleştirilmesi, bölünmesi, adlarıyla
sınırlarının tespiti ve değiştirilmesi, belediye meclisinin kararı ve
kaymakamın görüşü üzerine valinin onayı ile olur.
Muhtar,
mahalle sakinlerinin gönüllü katılımıyla ortak ihtiyaçları belirlemek,
mahallenin yaşam kalitesini geliştirmek, belediye ve diğer kamu kurum ve
kuruluşlarıyla ilişkilerini yürütmek, mahalle ile ilgili konularda görüş
bildirmek, diğer kurumlarla iş birliği yapmak ve kanunlarla verilen diğer
görevleri yapmakla yükümlüdür.
Belediye,
mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü
için bütçe imkanları ölçüsünde gerekli yardım ve desteği sağlar; kararlarında
mahallelinin ortak isteklerini göz önünde bulundurur ve hizmetlerin mahallenin
ihtiyaçlarına uygun biçimde yürütülmesini sağlamaya çalışır.
Belde adının değiştirilmesi
MADDE 10.- Bir beldenin
adı, belediye meclisi üye tam sayısının en az dörtte üç çoğunluğunun kararı ve
valinin görüşü üzerine İçişleri Bakanlığının onayı ile değiştirilir. Bu karar
Resmî Gazetede yayımlanır.
Tüzel kişiliğin sona erdirilmesi
MADDE 11.- Belediye
sınırı veya meskûn sahası, bağlı olduğu il veya ilçe belediyesi ile nüfusu
50.000 ve üzerinde olan bir belediyenin sınırına, 5.000 metreden daha yakın
duruma gelen belediye ve köylerin tüzel kişiliği; genel imar düzeni veya temel
alt yapı hizmetlerinin gerekli kılması durumunda, Danıştayın görüşü alınarak,
İçişleri Bakanlığının teklifi üzerine müşterek kararname ile kaldırılarak bu
belediyeye katılır. Tüzel kişiliği kaldırılan belediyenin mahalleleri,
katıldıkları belediyenin mahalleleri hâline gelir. Tüzel kişiliği kaldırılan
belediye ile köylerin taşınır ve taşınmaz mal, hak, alacak ve borçları
katıldıkları belediyeye intikal eder.
Nüfusu
2.000'in altına düşen belediyeler, Danıştayın görüşü alınarak, İçişleri
Bakanlığının önerisi üzerine müşterek kararname ile köye dönüştürülür. Tüzel
kişiliği kaldırılan belediyenin tasfiyesi il özel idaresi tarafından yapılır.
Bu belediyenin taşınır ve taşınmaz malları ile hak, alacak ve borçları ilgili
köy tüzel kişiliğine intikal eder. İntikal eden borçların karşılanamayan
kısımları il özel idaresi tarafından üstlenilir ve vali tarafından İller
Bankasına bildirilir. İller Bankası bu miktarı, takip eden ayın genel bütçe
vergi gelirleri tahsilat toplamının belediyelere ayrılan kısmından keserek
ilgili il özel idaresi hesabına aktarır.
Kararlarının uygulanması ve nüfus tespiti
MADDE 12.- 4 üncü, 6 ncı,
7 nci, 8 inci, 9 uncu ve 10 uncu maddelerde belirtilen kararlar kesinleşme
tarihini takip eden yılın ocak ayının birinci gününden itibaren yürürlüğe
girer. 4 üncü maddeye göre belediye kurulan yerlerde 18.1.1984 tarihli ve 2972
sayılı Mahallî İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi
Hakkında Kanunun 29 uncu maddesine göre seçim yapılır.
8
inci maddede geçen birleşme ve katılmalara, 9 uncu maddede geçen mahalle
kaldırılmasına, 11 inci maddede geçen belediye ve köy tüzel kişiliğinin
kaldırılmasına veya bir beldenin köye dönüştürülmesine dair kararlar ilk
mahallî idareler seçimlerinde uygulanır ve seçimler bu yerlerin yeni
durumlarına göre yapılır.
Yerleşim
yerlerinin bu Kanunda öngörülen nüfusları Devlet İstatistik Enstitüsü
Başkanlığınca tespit edilir.
Hemşehri hukuku
MADDE 13.- Herkes ikamet
ettiği beldenin hemşehrisidir. Hemşehrilerin, belediye karar ve hizmetlerine
katılma, belediye faaliyetleri hakkında bilgilenme ve belediye idaresinin
yardımlarından yararlanma hakları vardır. Yardımların insan onurunu
zedelemeyecek koşullarda sunulması zorunludur.
Belediye,
hemşehriler arasında sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve kültürel
değerlerin korunması konusunda gerekli çalışmaları yapar. Bu çalışmalarda,
üniversitelerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, sendikaların,
sivil toplum kuruluşları ve uzman kişilerin katılımını sağlayacak önlemler
alınır.
Belediye
sınırları içinde oturan, bulunan veya ilişiği olan her şahıs, belediyenin,
kanunlara dayanan kararlarına, emirlerine ve duyurularına uymakla ve belediye
vergi, resim, harç, katkı ve katılma paylarını ödemekle yükümlüdür.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Belediyenin
Görev, Yetki ve Sorumlulukları
Belediyenin görev ve sorumlulukları
MADDE 14.- Belediye,
kanunlarla münhasıran başka bir kamu kurum ve kuruluşuna verilmeyen mahallî
müşterek nitelikteki her türlü görev ve hizmeti yapar veya yaptırır, gerekli
kararları alır, uygular ve denetler.
Belediye
öncelikle imar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; çevre ve
çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve
ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil
alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor; sosyal
hizmet ve yardım, evlendirme, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin
geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır. Büyükşehir belediyeleri ile
nüfusu 50.000’i geçen belediyeler, kadınlar ve çocuklar için koruma evleri
açar.
Belediye,
coğrafi ve kent bilgi sistemlerini kurar.
Belediye,
okul öncesi eğitim kurumları açabilir; Devlete ait her derecedeki okul
binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilir veya yaptırabilir, her
türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir; sağlıkla ilgili her
türlü tesisi açabilir ve işletebilir; kültür ve tabiat varlıkları ile tarihî dokunun
ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasını
sağlayabilir, bu amaçla bakım ve onarımını yapabilir, korunması mümkün
olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa edebilir.
Hizmetlerin
yerine getirilmesinde öncelik sırası, belediyenin malî durumu ve hizmetin
ivediliği dikkate alınarak belirlenir.
Belediye
hizmetleri, vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunulur.
Hizmet sunumunda özürlü, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun
yöntemler uygulanır.
Belediyenin
görev, sorumluluk ve yetki alanı, belediye sınırlarını kapsar.
Belediye
meclisinin kararı ile mücavir alanlara da belediye hizmetleri götürülebilir.
4562
sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu ile organize sanayi bölgelerine tanınan
yetki ve sorumluluklar bu Kanun kapsamı dışındadır.
Belediyenin yetkileri ve imtiyazları
MADDE 15.- Belediyenin
yetkileri ve imtiyazları şunlardır:
a)
Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak
amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak.
b)
Kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, emir
vermek, belediye yasakları koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları
vermek.
c)
Gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen
izin veya ruhsatı vermek.
d)
Özel kanunları gereğince belediyeye ait vergi, resim, harç, katkı ve katılma
paylarının tarh, tahakkuk ve tahsilini yapmak; vergi, resim ve harç dışındaki
özel hukuk hükümlerine göre tahsili gereken doğalgaz, su, atık su ve hizmet
karşılığı alacakların tarh, tahakkuk ve tahsilini yapmak veya yaptırmak.
e)
Müktesep haklar saklı kalmak üzere; içme, kullanma ve endüstri suyu sağlamak;
atık su ve yağmur suyunun uzaklaştırılmasını sağlamak; bunlar için gerekli
tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek; kaynak sularını işletmek
veya işlettirmek.
f)
Toplu taşıma yapmak; bu amaçla otobüs, deniz ve su ulaşım araçları, tünel,
raylı sistem dâhil her türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, kurdurmak,
işletmek ve işlettirmek.
g)
Katı atıkların toplanması, taşınması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan
kaldırılması ve depolanması ile ilgili bütün hizmetleri yapmak ve yaptırmak.
h)
Mahallî müşterek nitelikteki hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla, belediye
sınırları ve mücavir alanlar içerisinde taşınmaz malları almak, kamulaştırmak,
satmak, kiralamak veya kiraya vermek, trampa etmek, tahsis etmek, bunlar
üzerinde sınırlı aynî hak tesis etmek.
i)
Borç almak, bağış kabul etmek.
j)
Toptancı ve perakendeci halleri, otobüs terminali, fuar alanı, yat limanı ve
mezbaha kurmak, kurdurmak, işletmek, işlettirmek veya bu yerlerin gerçek ve
tüzel kişilerce açılmasına izin vermek.
k)
Vergi, resim ve harçlar dışında kalan ve miktarı yirmibeşmilyar Türk Lirasına
kadar olan dava konusu uyuşmazlıkların, anlaşmayla tasfiyesine karar vermek.
l)
Gayri sıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini
ruhsatlandırmak ve denetlemek.
m)
Beldede ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi ve kayıt altına alınması amacıyla
izinsiz satış yapan seyyar satıcıları faaliyetten men etmek, izinsiz satış
yapan seyyar satıcıların faaliyetten men edilmesi sonucu, cezası ödenmeyerek
iki gün içinde geri alınmayan gıda maddelerini gıda bankalarına, cezası
ödenmeyerek otuz gün içinde geri alınmayan gıda dışı malları yoksullara vermek.
n)
Reklam panoları ve tanıtıcı tabelalar konusunda standartlar getirmek.
o)
Hafriyat toprağı ve moloz döküm alanlarını; sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG)
depolama sahalarını; inşaat malzemeleri, odun, kömür ve hurda depolama alanları
ve satış yerlerini belirlemek; bu alan ve yerler ile taşımalarda çevre
kirliliği oluşmaması için gereken tedbirleri almak.
(l)
bendinde belirtilen gayri sıhhî müesseselerden birinci sınıf olanların
ruhsatlandırılması ve denetlenmesi, büyükşehir ve il merkez belediyeleri
dışındaki yerlerde il özel idaresi tarafından yapılır.
Belediye,
(e), (f) ve (g) bentlerinde belirtilen hizmetleri Danıştayın görüşü ve İçişleri
Bakanlığının kararıyla süresi kırkdokuz yılı geçmemek üzere imtiyaz yoluyla
devredebilir; toplu taşıma hizmetlerini imtiyaz veya tekel oluşturmayacak
şekilde ruhsat vermek suretiyle yerine getirebileceği gibi toplu taşıma
hatlarını kiraya verme veya 67 nci maddedeki esaslara göre hizmet satın alma
yoluyla yerine getirebilir.
İl
sınırları içinde büyükşehir belediyeleri, belediye ve mücavir alan sınırları
içinde il belediyeleri ile nüfusu 50.000’i geçen belediyeler, meclis kararıyla;
turizm, sağlık, sanayi ve ticaret yatırımlarının ve eğitim kurumlarının su,
termal su, kanalizasyon, doğalgaz, yol ve aydınlatma gibi alt yapı
çalışmalarını faiz almaksızın on yıla kadar geri ödemeli veya ücretsiz olarak
yapabilir veya yaptırabilir, bunun karşılığında yapılan tesislere ortak
olabilir; sağlık, eğitim, sosyal hizmet ve turizmi geliştirecek projelere
İçişleri Bakanlığının onayı ile ücretsiz veya düşük bir bedelle amacı dışında
kullanılmamak kaydıyla arsa tahsis edebilir.
Belediye,
belde sakinlerinin belediye hizmetleriyle ilgili görüş ve düşüncelerini tespit
etmek amacıyla kamuoyu yoklaması ve araştırması yapabilir.
Belediye
mallarına karşı suç işleyenler Devlet malına karşı suç işlemiş sayılır.
Belediyenin
proje karşılığı borçlanma yoluyla elde ettiği gelirleri, şartlı bağışlar ve
kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan malları ile belediye tarafından tahsil
edilen vergi, resim ve harç gelirleri haczedilemez.
Belediyeye tanınan muafiyetler
MADDE 16.- Belediyenin
kamu hizmetine ayrılan veya kamunun yararlanmasına açık, gelir getirmeyen
taşınmaz malları ile bunların inşa ve kullanımları her türlü vergi, resim,
harç, katılma ve katkı paylarından muaftır.
İKİNCİ KISIM
Belediyenin
Organları
BİRİNCİ
BÖLÜM
Belediye
Meclisi
Belediye meclisi
MADDE 17.- Belediye
meclisi, belediyenin karar organıdır ve ilgili kanunda gösterilen esas ve
usullere göre seçilmiş üyelerden oluşur.
Meclisin görev ve yetkileri
MADDE 18.- Belediye
meclisinin görev ve yetkileri şunlardır:
a)
Stratejik plân ile yatırım ve çalışma programlarını, belediye faaliyetlerinin
ve personelinin performans ölçütlerini görüşmek ve kabul etmek.
b)
Bütçe ve kesin hesabı kabul etmek, bütçede kurumsal kodlama yapılan birimler
ile fonksiyonel sınıflandırmanın birinci düzeyleri arasında aktarma yapmak.
c)
Belediyenin imar plânlarını görüşmek ve onaylamak, büyükşehir ve il
belediyelerinde il çevre düzeni plânını kabul etmek.
d)
Borçlanmaya karar vermek.
e)
Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin
değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç
duyulmaması halinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve
süresi yirmibeş yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak
tesisine karar vermek.
f)
Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin
isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek.
g)
Şartlı bağışları kabul etmek.
h)
Vergi, resim ve harçlar dışında kalan ve miktarı beşmilyardan yirmibeşmilyar
Türk Lirasına kadar, dava konusu olan belediye alacaklarının anlaşma ile
tasfiyesine karar vermek.
i)
Bütçe içi işletme ile Türk Ticaret Kanununa tabi ortaklıklar kurulmasına veya
bu ortaklıklardan ayrılmaya, sermaye artışına ve gayrimenkul yatırım ortaklığı
kurulmasına karar vermek.
j)
Belediye adına imtiyaz verilmesine ve belediye yatırımlarının yap-işlet veya
yap-işlet-devret modeli ile yapılmasına; belediyeye ait şirket, işletme ve
iştiraklerin özelleştirilmesine karar vermek.
k)
Meclis başkanlık divanını ve encümen üyeleri ile ihtisas komisyonları üyelerini
seçmek.
l)
Norm kadro çerçevesinde belediyenin ve bağlı kuruluşlarının kadrolarının ihdas,
iptal ve değiştirilmesine karar vermek.
m)
Belediye tarafından çıkarılacak yönetmelikleri kabul etmek.
n)
Meydan, cadde, sokak, park, tesis ve benzerlerine ad vermek; mahalle kurulması,
kaldırılması, birleştirilmesi, adlarıyla sınırlarının tespiti ve değiştirilmesine
karar vermek; beldeyi tanıtıcı amblem, flama ve benzerlerini kabul etmek.
o)
Diğer mahallî idarelerle birlik kurulmasına, kurulmuş birliklere katılmaya veya
ayrılmaya karar vermek.
p)
Yurt içindeki ve İçişleri Bakanlığının izniyle yurt dışındaki belediyeler ve
mahallî idare birlikleriyle karşılıklı işbirliği yapılmasına; kardeş kent
ilişkileri kurulmasına; ekonomik ve sosyal ilişkileri geliştirmek amacıyla
kültür, sanat ve spor gibi alanlarda faaliyet ve projeler gerçekleştirilmesine;
bu çerçevede arsa, bina ve benzeri tesisleri yapma, yaptırma, kiralama veya
tahsis etmeye karar vermek.
r)
Fahrî hemşehrilik payesi ve beratı vermek.
s)
Belediye başkanıyla encümen arasındaki anlaşmazlıkları karara bağlamak.
t)
Mücavir alanlara belediye hizmetlerinin götürülmesine karar vermek.
u)
İmar plânlarına uygun şekilde hazırlanmış belediye imar programlarını görüşerek
kabul etmek.
Başkanlık divanı
MADDE 19.- Belediye
meclisi, seçim sonuçlarının ilânını takip eden beşinci gün belediye başkanının
başkanlığında kendiliğinden toplanır. Meclis bu toplantıda, üyeleri arasından,
gizli oyla meclis birinci ve ikinci başkan vekili ile en az iki kâtip üyeyi ilk
iki yıl için görev yapmak üzere seçer. İlk iki yıldan sonra seçilecek başkanlık
divanı yapılacak ilk mahallî idareler seçimlerine kadar görev yapar.
Başkanlık
divanı seçimi üç gün içinde tamamlanır.
Meclise
belediye başkanı, katılamaması durumunda meclis birinci başkan vekili, onun da
katılamaması durumunda ikinci başkan vekili başkanlık eder. Ancak yıllık
faaliyet raporunun görüşüldüğü meclis toplantısı meclis başkan vekilinin
başkanlığında yapılır.
Başkanlık
divanında boşalma olması durumunda kalan süreyi tamamlamak üzere yenisi
seçilir.
Meclis
başkanı, meclis çalışmalarında düzeni sağlamakla yükümlüdür.
Meclisin
çalışmalarına ve katılıma ilişkin esas ve usuller İçişleri Bakanlığı tarafından
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Meclis toplantısı
MADDE 20.- Belediye
meclisi, kendisi tarafından belirlenecek bir aylık tatil hariç her ayın ilk
haftası, meclis tarafından önceden belirlenen günde, mutat toplantı yerinde
toplanır. Ekim ayı toplantısı dönem başı toplantısıdır.
Bütçe
görüşmesine rastlayan toplantı süresi en çok yirmi gün, diğer toplantıların
süresi en çok beş gündür.
Mutat
toplantı yeri dışında toplanılmasının zorunlu olduğu durumda üyelere önceden
bilgi vermek kaydıyla meclis başkanının belediye sınırları içerisinde
belirlediği yerde toplantı yapılır. Ayrıca, toplantının yeri ve zamanı mutat
usullerle belde halkına duyurulur.
Meclis
toplantıları açıktır. Meclis başkanının veya üyelerden herhangi birinin
gerekçeli önerisi üzerine, toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla kapalı
oturum yapılmasına karar verilebilir.
Meclis
görüşmeleri görevlilerce tutanağa geçirilir, başkan ve kâtip üyeler tarafından
imzalanır. Toplantılar, meclisin kararıyla sesli ve görüntülü cihazlarla da
kaydedilebilir.
Gündem
MADDE 21.- Gündem,
belediye başkanı tarafından belirlenir ve üyelere en az üç gün önceden
bildirilir. Ayrıca çeşitli yöntemlerle halka duyurulur.
Meclis
üyeleri de belediyeye ait işlerle ilgili konuların gündeme alınmasını
önerebilir. Öneri, toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla kabul edildiği
takdirde gündeme alınır.
Toplantı ve karar yeter sayısı
MADDE 22.- Belediye
meclisi, üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır ve katılanların salt
çoğunluğuyla karar verir. Ancak, karar yeter sayısı, üye tam sayısının dörtte
birinden az olamaz. Oylamada eşitlik çıkması durumunda meclis başkanının
bulunduğu taraf çoğunluk sayılır. Gizli oylamalarda eşitlik çıkması durumunda
oylama tekrarlanır, eşitliğin bozulmaması durumunda meclis başkanı tarafından
kur’a çekilir.
Meclisin
toplanmasında, üye tam sayısının salt çoğunluğu sağlanamadığı takdirde başkan,
gün ve saatini tespit ederek en geç üç gün içinde toplanmak üzere meclisi tatil
eder. Gelecek toplantı, üye tam sayısının dörtte birinden az olmayan üye sayısı
ile yapılır.
Görüşmeler
sırasında başkan veya üyelerden birinin talebi üzerine yapılacak yoklamada
karar yeter sayısının bulunmadığı anlaşılırsa, ikinci fıkradaki hükümler uygulanır.
Üyeler
oylarını bizzat kullanır. Gizli oy kullanmaya fizikî bakımdan engelli üyeler,
tayin edecekleri kişi eliyle oy kullanabilirler.
Oylama
gizli, işaretle veya ad okunarak yapılır. Oy verme kabul, ret veya çekimser
şeklinde olur.
Kararlar,
meclis başkanı ve kâtip üyeler tarafından imzalanır ve bir sonraki toplantıda
üyelere dağıtılır.
Meclis kararlarının kesinleşmesi
MADDE 23.- Belediye
başkanı, hukuka aykırı gördüğü meclis kararlarını, gerekçesini de belirterek
yeniden görüşülmek üzere beş gün içinde
meclise iade edebilir.
Yeniden
görüşülmesi istenilmeyen kararlar ile yeniden görüşülmesi istenip de belediye
meclisi üye tam sayısının salt çoğunluğuyla ısrar edilen kararlar kesinleşir.
Belediye
başkanı, meclisin ısrarı ile kesinleşen kararlar aleyhine on gün içinde idarî
yargıya başvurabilir.
Kararlar
kesinleştiği tarihten itibaren en geç yedi gün içinde mahallin en büyük mülkî
idare amirine gönderilir. Mülkî idare amirine gönderilmeyen kararlar yürürlüğe
girmez.
Mülkî
idare amiri hukuka aykırı gördüğü kararlar aleyhine on gün içinde idarî yargıya
başvurabilir.
Kesinleşen
meclis kararlarının özetleri yedi gün içinde uygun araçlarla halka duyurulur.
İhtisas komisyonları
MADDE 24.- Belediye
meclisi, her dönem başı toplantısında, üyeleri arasından seçilecek en az üç en
fazla beş kişiden oluşan ihtisas komisyonları kurabilir.
İhtisas
komisyonları, her siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin meclisteki üye
sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle oluşturulur. İl ve ilçe
belediyeleri ile nüfusu 10.000'in üzerindeki belediyelerde plân ve bütçe ile
imar komisyonlarının kurulması zorunludur.
Meclis
toplantısını müteakip imar komisyonu en fazla on iş günü, diğer komisyonlar ise
beş iş günü içinde kendilerine havale edilen işleri sonuçlandırır. Komisyonlar
kendilerine havale edilen işlerle ilgili raporlarını bu sürenin sonunda meclise sunmadıkları takdirde, konu meclis
başkanı tarafından doğrudan gündeme alınır.
İhtisas
komisyonlarının görev alanına giren işler bu komisyonlarda görüşüldükten sonra
belediye meclisinde karara bağlanır.
Mahalle
muhtarları ve ildeki kamu kuruluşlarının amirleri ile ildeki kamu kurumu
niteliğindeki meslek kuruluşları, üniversiteler, sendikalar ve gündemdeki
konularla ilgili sivil toplum örgütlerinin temsilcileri, oy hakkı olmaksızın
kendi görev ve faaliyet alanlarına giren konuların görüşüldüğü ihtisas
komisyonu toplantılarına katılabilir ve görüş bildirebilir.
Komisyon
çalışmalarında uzman kişilerden yararlanılabilir.
Komisyon
raporları alenîdir, çeşitli yollarla halka duyurulur ve isteyenlere meclis
tarafından maliyetlerini aşmamak üzere belirlenecek bedel karşılığında verilir.
Denetim komisyonu
MADDE 25.- İl ve ilçe
belediyeleri ile nüfusu 10.000'in üzerindeki belediyelerde, belediye meclisi,
her ocak ayı toplantısında belediyenin bir önceki yıl gelir ve giderleri ile
hesap ve işlemlerinin denetimi için kendi üyeleri arasından gizli oyla ve üye
sayısı üçten az beşten çok olmamak üzere bir denetim komisyonu oluşturur.
Komisyon, her siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin meclisdeki üye
sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle oluşur.
Komisyon,
belediye başkanı tarafından belediye binası içinde belirlenen yerde çalışır ve
çalışmalarında kamu kuruluşları personelinden, gerektiğinde uzman kişi ve
kuruluşlardan yararlanabilir. Bu kişi veya kuruluşlara ödenecek ücret, meclis
tarafından kararlaştırılır.
Komisyon
belediye birimleri ve bağlı kuruluşlarından her türlü bilgi ve belgeyi
isteyebilir. Bu istekler gecikmeksizin yerine getirilir.
Komisyon,
çalışmasını şubat ayı sonuna kadar tamamlar ve buna ilişkin raporunu izleyen
ayın onbeşine kadar meclis başkanlığına sunar.
Konusu
suç teşkil eden hususlarla ilgili olarak meclis başkanlığı tarafından yetkili
mercilere suç duyurusunda bulunulur.
Meclisin bilgi edinme ve denetim yolları
MADDE 26.- Belediye
meclisi, bilgi edinme ve denetim yetkisini faaliyet raporunu değerlendirme,
denetim komisyonu, soru, genel görüşme ve gensoru yoluyla kullanır.
Meclis
üyeleri, meclis başkanlığına önerge vererek belediye işleriyle ilgili konularda
sözlü veya yazılı soru sorabilir. Soru, belediye başkanı veya görevlendireceği
kişi tarafından sözlü veya yazılı olarak cevaplandırılır.
Meclis
üyelerinin en az üçte biri, meclis başkanlığına istekte bulunarak, belediyenin
işleriyle ilgili bir konuda genel görüşme açılmasını isteyebilir. Bu istek
meclis tarafından kabul edildiği takdirde gündeme alınır.
Belediye
başkanınca meclise sunulan bir önceki yıla ait faaliyet raporundaki
açıklamalar, meclis üye tam sayısının dörtte üç çoğunluğuyla yeterli görülmezse
yetersizlik kararıyla görüşmeleri kapsayan tutanak, meclis başkan vekili
tarafından mahallin mülkî idare amirine gönderilir.
Vali,
dosyayı gerekçeli görüşüyle birlikte Danıştaya gönderir.
Yetersizlik
kararı, Danıştayca uygun görüldüğü takdirde belediye başkanı, başkanlıktan
düşer.
Meclis
üye tam sayısının en az üçte biri oranındaki üyenin imzasıyla belediye başkanı
hakkında gensoru önergesi verilebilir. Gensoru önergesi, meclis üye tam
sayısının salt çoğunluğunun oyu ile gündeme alınır ve üç tam gün geçmedikçe
görüşülemez.
Gensoru
önergesinin karara bağlanmasında dördüncü fıkraya göre işlem yapılır.
Başkan ve meclis üyelerinin görüşmelere
katılamayacağı durumlar
MADDE 27.- Belediye
başkanı ve meclis üyeleri, münhasıran; kendileri, ikinci derece dâhil kan ve
kayın hısımları ve evlatlıkları ile ilgili işlerin görüşüldüğü meclis
toplantılarına katılamazlar.
Başkan ve meclis üyelerinin
yükümlülükleri
MADDE 28.- Belediye
başkanı görevi süresince veya görevinin sona ermesinden itibaren üç yıl süreyle,
meclis üyeleri ise görevleri süresince ve görevlerinin sona ermesinden itibaren
iki yıl süreyle, belediye ve bağlı kuruluşlarına karşı doğrudan doğruya veya
dolaylı olarak taahhüde giremez, komisyonculuk ve temsilcilik yapamaz.
Meclis üyeliğinin sona ermesi
MADDE 29.- Meclis
üyeliği, ölüm ve istifa durumunda kendiliğinden sona erer. Meclis üyeliğinden
istifa dilekçesi belediye başkanlığına verilir ve başkan tarafından meclisin
bilgisine sunulur.
Özürsüz
veya izinsiz olarak arka arkaya üç birleşim günü veya bir yıl içinde yapılan
toplantıların yarısına katılmayan üyenin üyeliğinin düşmesine, savunması
alındıktan sonra üye tam sayısının salt çoğunluğuyla karar verilir.
Belediye
meclisi üyeliğine seçilme yeterliğinin kaybedilmesi durumunda, valinin bildirmesi
üzerine Danıştay tarafından üyeliğin düşmesine karar verilir.
Meclisin feshi
MADDE 30.- Belediye
meclisi;
a)
Kendisine kanunla verilen görevleri süresi içinde yapmayı ihmal eder ve bu
durum belediyeye ait işleri sekteye veya gecikmeye uğratırsa,
b)
Belediyeye verilen görevlerle ilgisi olmayan siyasî konularda karar alırsa,
İçişleri
Bakanlığının bildirisi üzerine Danıştayın kararı ile feshedilir.
İçişleri
Bakanlığı gerekli gördüğü takdirde meclisin feshine dair bildiri ile birlikte
karar verilinceye kadar meclis toplantılarının ertelenmesini de ister.
Danıştay, bu hususu en geç bir ay içinde karara bağlar.
Bu
şekilde feshedilen meclisin yerine seçilen meclis, kalan süreyi tamamlar.
Boşalan meclisin görevinin yerine
getirilmesi
MADDE 31.- Belediye
meclisinin;
a)
Danıştay tarafından feshi veya meclis toplantılarının ertelenmesi,
b)
Meclis üye tam sayısının yarıdan fazlasının tutuklanması,
c)
Yedek üyelerin getirilmesinden sonra da meclis üye tam sayısının yarısından
aşağı düşmesi,
d)
Geçici olarak görevden uzaklaştırılması,
Hallerinde,
meclis çalışabilir duruma gelinceye veya yeni meclis seçimi yapılıncaya kadar
meclis görevi, belediye encümeninin memur üyeleri tarafından yürütülür.
Huzur ve izin hakkı
MADDE 32.- Meclis başkan
ve üyelerine, meclis toplantılarına ve ihtisas komisyonları toplantılarına
katıldıkları her gün için, 39 uncu madde uyarınca belediye başkanına ödenmekte
olan aylık brüt ödeneğin günlük tutarının üçte birini geçmemek üzere meclis
tarafından belirlenecek miktarda huzur hakkı ödenir. Huzur hakkı ödenecek gün
sayısı, 20 nci maddenin ikinci fıkrasında ve 24 üncü maddenin üçüncü fıkrasında
belirtilen toplantı günü sayısından fazla olamaz.
Meclis
üyeleri hastalıkları süresince izinli sayılır. Ayrıca mazeretleri durumunda,
bir yıl içindeki toplantı süresinin yarısını aşmamak şartıyla istekleri üzerine
meclis tarafından izin verilebilir.
İKİNCİ
BÖLÜM
Belediye
Encümeni
Belediye encümeni
MADDE 33.- Belediye
encümeni, belediye başkanının başkanlığında;
a)
İl belediyelerinde ve nüfusu 100.000'in üzerindeki belediyelerde, belediye
meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından bir yıl için, gizli oyla seçeceği
dört üye ile biri malî hizmetler birim amiri olmak üzere belediye başkanının
her yıl birim amirleri arasından seçeceği dört üyeden,
b)
Diğer belediyelerde, belediye meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından bir
yıl için gizli oyla seçeceği üç üye ile biri malî hizmetler birim amiri olmak
üzere belediye başkanının her yıl birim amirleri arasından seçeceği üç üyeden,
Oluşur.
Belediye
başkanının katılamadığı toplantılarda, belediye başkanının görevlendireceği
başkan yardımcısı veya encümen üyesi, encümene başkanlık eder.
Encümen
toplantılarına gündemdeki konularla ilgili olarak ilgili birim amirleri,
belediye başkanı tarafından oy hakkı olmaksızın görüşleri alınmak üzere
çağrılabilir.
Encümenin görev ve yetkileri
MADDE 34.- Belediye
encümeninin görev ve yetkileri şunlardır:
a)
Stratejik plân ve yıllık çalışma programı ile bütçe ve kesin hesabı inceleyip
belediye meclisine görüş bildirmek.
b)
Yıllık çalışma programına alınan işlerle ilgili kamulaştırma kararlarını almak
ve uygulamak.
c)
Öngörülmeyen giderler ödeneğinin harcama yerlerini belirlemek.
d)
Bütçede fonksiyonel sınıflandırmanın ikinci düzeyleri arasında aktarma yapmak.
e)
Kanunlarda öngörülen cezaları vermek.
f)
Vergi, resim ve harçlar dışında kalan ve miktarı beşmilyar Türk Lirasına kadar,
dava konusu olan belediye alacaklarının anlaşma ile tasfiyesine karar vermek.
g)
Taşınmaz mal satımına, trampasına ve tahsisine ilişkin meclis kararlarını uygulamak;
süresi üç yılı geçmemek üzere kiralanmasına karar vermek.
h)
Umuma açık yerlerin açılış ve kapanış saatlerini belirlemek.
ı)
Diğer kanunlarda belediye encümenine verilen görevleri yerine getirmek.
Encümen toplantısı
MADDE 35.- Belediye
encümeni, haftada birden az olmamak üzere önceden belirlenen gün ve saatte
toplanır. Belediye başkanı acil durumlarda encümeni toplantıya çağırabilir.
Encümen
üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır ve katılanların salt çoğunluğuyla
karar verir. Oyların eşitliği durumunda başkanın bulunduğu taraf çoğunluk
sayılır. Çekimser oy kullanılamaz.
Encümen
gündemi belediye başkanı tarafından hazırlanır. Encümen üyeleri başkanının
uygun görüşü ile gündem maddesi teklif edebilir. Belediye başkanı tarafından
havale edilmeyen konular encümende görüşülemez.
Encümene
havale edilen konular bir hafta içinde görüşülerek karara bağlanır.
Alınan
kararlar başkan ve toplantıya katılan üyeler tarafından imzalanır. Karara
muhalif kalanlar gerekçelerini de açıklar.
Encümen
başkan ve üyeleri, münhasıran; kendileri, ikinci derece dâhil kan ve kayın
hısımları ve evlatlıkları ile ilgili işlerin görüşüldüğü encümen toplantılarına
katılamazlar.
Encümen üyelerine verilecek ödenek
MADDE 36.- Belediye
encümeni başkan ve üyelerine, nüfusu 10.000'e kadar olan belediyelerde 3.500,
nüfusu 10.001-50.000'e kadar olan belediyelerde 4.500, 50.001-200.000'e kadar
olan belediyelerde 6.000 ve 200.001'in üzerinde olan belediyelerde ise
7.500 gösterge rakamının Devlet memurları
için belirlenen aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda aylık brüt
ödenek verilir. Encümenin memur üyelerine bu tutarın yarısı ödenir.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Belediye
Başkanı
Belediye başkanı
MADDE 37.- Belediye
başkanı, belediye idaresinin başı ve belediye tüzel kişiliğinin temsilcisidir.
Belediye başkanı, ilgili kanunda gösterilen esas ve usullere göre seçilir.
Belediye
başkanı, görevinin devamı süresince siyasi partilerin yönetim ve denetim
organlarında görev alamaz; profesyonel spor klüplerinin başkanlığını yapamaz ve
yönetiminde bulunamaz.
Belediye başkanının görev ve yetkileri
MADDE 38.- Belediye
başkanının görev ve yetkileri şunlardır:
a)
Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare
etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak.
b)
Belediyeyi stratejik plâna uygun olarak yönetmek, belediye idaresinin kurumsal
stratejilerini oluşturmak, bu stratejilere uygun olarak bütçeyi, belediye
faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini hazırlamak ve uygulamak,
izlemek ve değerlendirmek, bunlarla ilgili raporları meclise sunmak.
c)
Belediyeyi Devlet dairelerinde ve törenlerde, davacı veya davalı olarak da
yargı yerlerinde temsil etmek veya vekil tayin etmek.
d)
Meclise ve encümene başkanlık etmek.
e)
Belediyenin taşınır ve taşınmaz mallarını idare etmek.
f)
Belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek.
g)
Yetkili organların kararını almak şartıyla sözleşme yapmak.
h)
Meclis ve encümen kararlarını uygulamak.
i)
Bütçeyi uygulamak, bütçede meclis ve encümenin yetkisi dışındaki aktarmalara onay
vermek.
j)
Belediye personelini atamak.
k)
Belediye ve bağlı kuruluşları ile işletmelerini denetlemek.
l)
Şartsız bağışları kabul etmek.
m)
Belde halkının huzur, esenlik, sağlık ve mutluluğu için gereken önlemleri almak.
n)
Bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak, özürlülere yönelik
hizmetleri yürütmek ve özürlüler merkezini oluşturmak.
o)
Kanunlarla belediyeye verilen ve belediye meclisi veya belediye encümeni
kararını gerektirmeyen görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak.
Belediye başkanının özlük hakları
MADDE 39.- Belediye başkanına
nüfusu;
a)
10.000’e kadar olan beldelerde 60.000,
b)
10.001’den 50.000’e kadar olan beldelerde 70.000,
c)
50.001’den 100.000’e kadar olan beldelerde 90.000,
d)
100.001’den 250.000’e kadar olan beldelerde 110.000,
e)
250.001’den 500.000’e kadar olan beldelerde 130.000,
f)
500.001’den 1.000.000’a kadar olan beldelerde 150.000,
g)
1.000.001’den 2.000.000’a kadar olan beldelerde 190.000,
h)
2.000.001’den fazla olan beldelerde 230.000,
Gösterge
rakamının Devlet memurları için belirlenen aylık katsayı ile çarpımı sonucu
bulunacak tutarda aylık brüt ödenek ödenir.
Belediye
başkanının görevli, izinli ve hasta bulunduğu sürelerde ödeneği kesilmez.
Belediye
başkanlığı yapmış olanların, personel kanunlarına tabi bir kadroya atanmaları
halinde belediye başkanlığında geçen süreleri memuriyette geçmiş sayılır.
657
sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca Devlet memurları ile bakmakla yükümlü
bulundukları için uygulanan sosyal hak ve yardımlar, aynı esas ve usullere göre
belediye başkanları ile bakmakla yükümlü bulundukları için de uygulanır.
Başkan vekili
MADDE 40.- Belediye
başkanı, izin ve hastalık nedeniyle veya görevli olarak görevden ayrılması
hallerinde bu süre içinde kendisine vekâlet etmek üzere belediye meclisi üyeleri
arasından birini başkan vekili olarak görevlendirir.
Başkan
vekili, başkanın yetkilerine sahiptir.
Başkan
vekiline, görev süresince başkana ödenen aylık net ödeneğin gün hesabı
üzerinden ödenek verilir.
Stratejik plân ve performans plânı
MADDE 41.- Belediye
başkanı, mahallî idareler genel seçimlerinden itibaren altı ay içinde; kalkınma
plânı ve programı ile varsa bölge plânına uygun olarak stratejik plân ve ilgili olduğu yıl başından
önce de yıllık performans plânı hazırlayıp belediye meclisine sunar.
Stratejik
plân, varsa üniversiteler ve meslek odaları ile konuyla ilgili sivil toplum
örgütlerinin görüşleri alınarak hazırlanır ve belediye meclisi tarafından kabul
edildikten sonra yürürlüğe girer.
Nüfusu
50.000'in altında olan belediyelerde stratejik plân yapılması zorunlu değildir.
Stratejik
plân ve performans plânı bütçenin hazırlanmasına esas teşkil eder ve belediye
meclisinde bütçeden önce görüşülerek kabul edilir.
Yetki devri
MADDE 42.- Belediye
başkanı, görev ve yetkilerinden bir kısmını uygun gördüğü takdirde, yöneticilik
sıfatı bulunan belediye görevlilerine devredebilir.
İhtilâf hali
MADDE 43.- Belediye
başkanının kendisinin, birinci ve ikinci derecedeki kan ve kayın hısımlarının
ve evlatlıklarının, belediye ile ihtilâflı olduğu durumlarda dava açılması ve
bu davada belediyenin temsili, meclis birinci başkan vekili, bulunmadığı
takdirde ikinci başkan vekili veya bunların yetkilendireceği kişiler tarafından
yerine getirilir.
Belediye başkanlığının sona ermesi
MADDE 44.- Belediye
başkanlığı, ölüm ve istifa hallerinde kendiliğinden sona erer.
Belediye
başkanının;
a)
Mazeretsiz ve kesintisiz olarak yirmi günden fazla görevini terk etmesi ve bu
durumun mahallin mülkî idare amiri tarafından belirlenmesi,
b)
Seçilme yeterliğini kaybetmesi,
c)
Görevini sürdürmesine engel bir hastalık veya sakatlık durumunun yetkili sağlık
kuruluşu raporuyla belgelenmesi,
d)
Meclisin feshine neden olan eylem ve işlemlere katılması,
Hallerinden
birinin meydana gelmesi durumunda İçişleri Bakanlığının başvurusu üzerine Danıştay
kararıyla başkanlık sıfatı sona erer.
Belediye başkanlığının boşalması halinde
yapılacak işlemler
MADDE 45.- Belediye
başkanlığının herhangi bir nedenle boşalması durumunda, vali tarafından
belediye meclisinin on gün içinde toplanması sağlanır. Meclis, birinci başkan
vekilinin, onun bulunmaması durumunda ikinci başkan vekilinin, onun da
bulunmaması durumunda en yaşlı üyenin başkanlığında toplanarak;
a)
Belediye başkanlığının boşalması veya seçim dönemini aşacak biçimde kamu
hizmetinden yasaklanma cezasının verilmiş olması durumunda bir başkan,
b)
Başkanın görevden uzaklaştırılması, tutuklanması veya seçim dönemini aşmayacak
biçimde kamu hizmetinden yasaklama cezası alması durumunda bir başkan vekili,
Seçer.
Belediye
başkanı veya başkan vekili belediye meclis üyeleri arasından ve gizli oyla
seçilir. İlk iki oylamada üye tam sayısının üçte iki ve üçüncü oylamada üye tam
sayısının salt çoğunluğu aranır. Üçüncü oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, bu
oylamada en çok oy alan iki aday için dördüncü oylama yapılır. Dördüncü
oylamada en fazla oy alan üye, belediye başkanı veya başkan vekili seçilmiş
olur. Oyların eşitliği durumunda kur'a çekilir.
Birinci
fıkranın (b) bendi uyarınca başkan vekili seçildikten sonra, belediye
başkanlığının (a) bendinde belirtilen nedenlerle boşalması durumunda bu maddeye
göre belediye başkanı seçilir.
Yeni
seçilen belediye başkanının görev süresi, yerine seçildiği başkanın görev
süresi ile sınırlıdır. Başkan vekili, yeni başkan seçilinceye veya görevden
uzaklaştırılmış ya da tutuklanmış olan başkan göreve dönünceye kadar görev
yapar.
Belediye
başkanı veya başkan vekili seçilinceye kadar belediye başkanlığı görevi, meclis
birinci başkan vekili, bulunmaması durumunda ikinci başkan vekili, onun da
bulunmaması durumunda vali tarafından görevlendirilecek bir kamu görevlisi
tarafından yürütülür.
Belediye
başkanı veya başkan vekili seçimi en geç onbeş gün içinde tamamlanmadığı
takdirde belediye meclisinin feshine ilişkin hükümler uygulanır.
Belediye başkanı görevlendirilmesi
MADDE 46.- Belediye
başkanlığının herhangi bir nedenle boşalması ve yeni belediye başkanı veya
başkan vekili seçiminin yapılamaması durumunda, seçim yapılıncaya kadar,
belediye başkanlığına büyükşehir ve il belediyelerinde İçişleri Bakanı, diğer
belediyelerde vali tarafından görevlendirme yapılır. Görevlendirilecek kişinin
belediye başkanı seçilme yeterliğine sahip olması şarttır.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Organlara
İlişkin Ortak Hükümler
Görevden uzaklaştırma
MADDE 47.- Görevleriyle
ilgili bir suç nedeniyle haklarında soruşturma veya kovuşturma açılan belediye
organları veya bu organların üyeleri, geçici bir önlem olarak kesin hükme kadar
görevden uzaklaştırılabilir.
Görevden
uzaklaştırma önlemi iki ayda bir gözden geçirilir. Devamında kamu yararı
bakımından yarar görülmeyen görevden uzaklaştırma önlemi kaldırılır.
Soruşturma
veya kovuşturma sebebiyle görevden uzaklaştırılan belediye organları veya bu
organların üyeleri hakkında; 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin
Yargılanması Hakkında Kanuna göre soruşturma izni verilmemesi, takipsizlik,
kamu davasının düşmesi veya beraat kararı verilmesi, davanın genel af ile
ortadan kaldırılması veya görevden düşürülmeyi gerektirmeyen bir suçla mahkûm
olunması durumunda görevden uzaklaştırma önlemi kaldırılır.
Görevden
uzaklaştırılan belediye başkanına, görevden uzak kaldığı sürece aylık
ödeneğinin üçte ikisi ödenir ve bu süre içinde diğer sosyal hak ve yardımlardan
yararlanmaya devam eder.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Belediye
Teşkilâtı
BİRİNCİ
BÖLÜM
Belediye
Teşkilâtı ve Personeli
Belediye teşkilâtı
MADDE 48.- Belediye
teşkilâtı, norm kadroya uygun olarak yazı işleri, malî hizmetler, fen işleri ve
zabıta birimlerinden oluşur.
Beldenin
nüfusu, fizikî ve coğrafî yapısı, ekonomik, sosyal ve kültürel özellikleri ile
gelişme potansiyeli dikkate alınarak, norm kadro sistemine uygun olarak
gerektiğinde sağlık, itfaiye, imar, insan kaynakları, hukuk işleri ve ihtiyaca
göre diğer birimler oluşturulabilir. Bu birimlerin kurulması, kaldırılması veya
birleştirilmesi belediye meclisinin kararıyla olur.
Norm kadro ve personel istihdamı
MADDE 49.- Norm kadro
ilke ve standartları İçişleri Bakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığı
tarafından müştereken belirlenir. Bu ilke ve standartlar çerçevesinde norm
kadro çalışmasını belediye yapar veya yaptırır.
Belediye
personeli, belediye başkanı tarafından atanır. Birim müdürlüğü ve üstü yönetici
kadrolarına yapılan atamalar ilk toplantıda belediye meclisinin bilgisine
sunulur.
Belediyede,
norm kadroya uygun olarak çevre, sağlık, veterinerlik, teknik, hukuk, sosyal ve
ekonomi, kültür ve sanat, bilişim ve iletişim, plânlama, araştırma ve
geliştirme, eğitim ve danışmanlık alanlarında
tabip, uzman tabip,
veteriner, avukat, mühendis, çözümleyici ve programcı, mimar, ebe, hemşire, teknisyen,
tekniker gibi ihtiyaç duyulan uzman ve teknik personel, süreleri seçim
döneminin bitiminden itibaren otuz günü geçmemek üzere, sözleşme ile
çalıştırılabilir. Bu şekilde sözleşmeli olarak çalıştırılacakların,
yürütecekleri hizmetlere ilişkin nitelikleri taşımaları şarttır. Sözleşmeli
personel eliyle yürütülen hizmetlere ilişkin boş kadrolara ayrıca atama
yapılamaz.
Üçüncü
fıkra uyarınca sözleşmeli olarak istihdam edileceklerin ücret miktarı, yılları
bütçe kanunlarında belirlenecek ücret tavanını aşmamak üzere, Bakanlar
Kurulunca belirlenen sınırlar içerisinde belediye meclisi tarafından
kararlaştırılır. Bu şekilde çalıştırılacaklara her ne ad altında olursa olsun
sözleşme ücreti dışında herhangi bir ödeme yapılamaz ve ücret mahiyetinde aynî
ya da nakdi menfaat temin edilemez. Söz konusu personel hakkında bu Kanunda
hüküm bulunmayan hususlarda, vize hariç 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4
üncü maddesinin (B) fıkrasına göre istihdam edilenler hakkındaki hükümler
uygulanır.
Kamu
kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen memurlar, belediye başkanının talebi,
kendilerinin ve kurumlarının muvafakatiyle, süreleri seçim döneminin bitiminden
itibaren otuz günü geçmemek üzere, belediyelerin birim müdürü ve üstü yönetici
kadrolarında görevlendirilebilirler. Bu şekilde görevlendirmelerde Devlet
Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) fıkrasında öngörülen şartlar dikkate
alınır. Belediyelerde bu şekilde istihdam edilen personel kurumlarından izinli
sayılırlar. Bu personelin görevlendirildikleri süre zarfındaki,
görevlendirildikleri kadroya ait her türlü malî hakları ile kurumları
tarafından karşılanması gereken sosyal güvenlik ve benzeri diğer hakları
belediye tarafından ödenir. İzinli oldukları müddet, terfi ve emekliliklerinde
hesaba katılır ve terfi haklarını kazananlar başkaca bir işleme lüzum
kalmaksızın terfi ettirilirler. Bu şekilde görevlendirilenler, görevlendirme
süresinin sona ermesinden itibaren onbeş gün içerisinde yazılı olarak
kurumlarına başvurmaları halinde en geç bir ay içerisinde kadrolarına,
kadroları kaldırılmış veya zorunlu sebeplerle kadrolarına atama yapılmış ise
durumlarına uygun bir kadroya atanırlar.
Norm
kadrosunda belediye başkan yardımcısı bulunan belediyelerde norm kadro sayısına
bağlı kalınmaksızın; belediye başkanı, zorunlu gördüğü takdirde, nüfusu
50.000’e kadar olan belediyelerde bir, nüfusu 50.001-250.000 arasında olan
belediyelerde iki, nüfusu 250.001-500.000 arasında olan belediyelerde üç,
nüfusu 500.000 ve fazla olan belediyelerde dört belediye meclis üyesini
belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirebilir. Bu şekilde görevlendirilen
meclis üyelerine belediye başkanına verilen ödeneğin 2/3’ünü aşmamak üzere
belediye meclisi tarafından belirlenecek aylık ödenek verilir. Bu şekilde
görevlendirme, memuriyete geçiş, sözleşmeli veya işçi statüsünde çalışma dahil
ilgililer açısından herhangi bir hak teşkil etmez ve belediye meclisinin görev
süresini aşamaz.
Belediyenin
yıllık toplam personel giderleri, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213
sayılı Vergi Usul Kanununda belirlenen yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı
sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamaz. Nüfusu 10.000'in altında olan
belediyelerde bu oran yüzde kırk olarak uygulanır. Yıl içerisinde
aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel
giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda
personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı
yapılamaz. Yeni personel alımı nedeniyle bu oranın aşılması sebebiyle oluşacak
kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren hesaplanacak kanunî faiziyle
birlikte belediye başkanından tahsil edilir. Personelin her türlü alacakları
zamanında ve öncelikle ödenir.
Sözleşmeli
ve işçi statüsünde çalışanlar hariç belediye memurlarına, başarı durumlarına
göre toplam memur sayısının yüzde onunu ve Devlet memurlarına uygulanan aylık
katsayının 20.000 gösterge rakamı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarı geçmemek
üzere, hastalık ve yıllık izinleri dahil olmak üzere, çalıştıkları sürelerle
orantılı olarak encümen kararıyla yılda en fazla iki kez ikramiye ödenebilir.
Personel devri
MADDE 50.- Bu Kanunun 8 inci ve 11 inci maddeleri uyarınca tüzel kişiliği kaldırılan belediyelerin kadroları ve personeli; katılma halinde katıldıkları belediyeye, köye dönüştürülme halinde ilgili il özel idaresine devredilir. Devredilen personelden kadro ve görev unvanları değişmeyenler, aynı unvanlı kadrolara atanmış sayılırlar. Devredilen personelden durumlarına uygun boş kadro olmayanların veya mevcut kadro unvanı ile atamaları yapılamayanların kadro unvanları üç ay içerisinde ilgili belediye meclisi veya il genel meclisince aynı sınıf içerisinde kalmak kaydıyla değiştirilir. Bu değişiklikten itibaren bir ay içerisinde ilgililerin durumlarına uygun kadrolara atamaları yapılır. Söz konusu personel, atama işlemleri yapılıncaya kadar, devredildikleri belediye veya il özel idaresince ihtiyaç duyulan işlerde görevl