MAL BİLDİRİMİNDE
BULUNULMASI, RÜŞVET
VE YOLSUZLUKLARLA
MÜCADELE KANUNU
|
Kanun Numarası |
: 3628 |
|
Kabul Tarihi |
: 19/4/1990 |
|
Yayımlandığı R.Gazete Tarihi |
: 4/5/1990 |
|
Sayı |
: 20508 |
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Madde 1- Bu Kanunun amacı, rüşvet ve
yolsuzluklarla mücadele cümlesinden olarak; bu Kanunda sayılanların mal
bildiriminde bulunmalarını, bildirimlerin yenilenmesini, mal edinmelerin
denetimiyle, haksız mal edinme veya gerçeğe aykırı bildirimde bulunma halinde
uygulanacak hükümleri, bu Kanunda belirlenen suçlarla bazı suçlardan dolayı
kamu görevlileri ve suç ortakları hakkında takip ve muhakeme usulünü
düzenlemektir.
Madde 2- a) Her tür seçimle iş
başına gelen kamu görevlileri ve dışardan atanan Bakanlar Kurulu üyeleri,
(Muhtarlar ve ihtiyar heyeti üyeleri hariç)
b) Noterler,
c) Türk Hava Kurumunun genel
yönetim ve merkez denetleme kurulu üyeleri ile genel merkez teşkilatında ve
Türk Kuşu Genel Müdürlüğünde, Türkiye Kızılay Derneğinin merkez kurullarında ve
Genel Müdürlük teşkilatında görev alanlar ve bunların şube başkanları,
d) Genel ve katma bütçeli
daireler, il özel idareleri, belediyeler ve bunlara bağlı kuruluş veya alt
kuruluşlarda, kamu iktisadi teşebbüsleri (İktisadi devlet teşekkülleri ve kamu
iktisadi kuruluşları) ile bunlara bağlı müessese, bağlı ortaklık ve
işletmelerde, özel kanunlarla veya özel kanunların verdiği yetkiye dayanılarak
kurulan ve kamu hizmeti gören kurum ve kuruluşlar ile bunların alt
kuruluşlarında veya komisyonlarında aylık, ücret ve ödenek almak suretiyle kamu
hizmeti gören memurları, işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri ile
yönetim ve denetim kurulu üyeleri,
e) (Mülga: 24/6/1995 -
KHK - 557/21 Md.)
f) Siyasi parti genel
başkanları, vakıfların idare organlarında görev alanlar, kooperatiflerin ve
birliklerinin başkanları, yönetim kurulu üyeleri ve genel müdürleri, yeminli
mali müşavirler, kamu yararına sayılan dernek yönetici ve denetçileri,
g) Gazete sahibi gerçek
kişiler ile gazete sahibi şirketlerin yönetim ve denetim kurulu üyeleri,
sorumlu müdürleri, başyazarları ve fıkra yazarları,
Mal bildiriminde bulunmak
zorundadırlar.
Özel Kanunlarına göre mal
bildiriminde bulunmak zorunda olanlar da bu Kanun hükümlerine tabidir.
Madde 3- Yukarıdaki maddede sayılan
kamu görevlileri, milletlerarası protokol, mücamele veya nezaket kaideleri
uyarınca veya diğer herhangi bir sebeple, yabancı devletlerden, milletlerarası
kuruluşlardan, sair milletlerarası hukuk tüzel kişiliklerinden, Türk uyruğunda
olmayan herhangi bir özel veya tüzel kişi veya kuruluştan; aldıkları tarihteki
değeri on aylık net asgarı ücret toplamını aşan hediye veya hibe niteliğindeki
eşyayı aldıkları tarihten itibaren bir ay içinde kendi kurumlarına teslim etmek
zorundadırlar. Ancak, yabancı devlet adamları ve milletlerarası kuruluş
temsilcileri tarafından verilen imzalı hatıra fotoğraflarının çerçeveleri bu
madde hükümlerine dahil değildir.
Hediyelerin bedellerinin
tespiti çıkarılacak yönetmeliğe göre Maliye ve Gümrük Bakanlığınca yapılır.
Madde 4- Kanuna veya genel ahlaka
uygun olarak sağlandığı ispat edilmeyen mallar veya ilgilinin sosyal yaşantısı
bakımından geliriyle uygun olduğu kabul edilemeyecek harcamalar şeklinde ortaya
çıkan artışlar, bu Kanunun uygulanmasında haksız mal edinme sayılır.
İKİNCİ BÖLÜM
Mal Bildirimleri
Bildirimlerin Konusu
Madde 5- Bu kanun kapsamına giren
görevlilerin kendilerine, eşlerine ve velayetleri altındaki çocuklarına ait
bulunan taşınmaz malları ile görevliye yapılan aylık net ödemenin, ödeme yapılmayan
görevlilerin ise, 1 inci derece Devlet Memurlarına yapılan aylık net ödemenin
beş katından fazla tutarındaki her biri için ayrı olmak üzere, para, hisse
senetleri ve tahviller ile altın, mücevher ve diğer taşınır malları, hakları,
alacakları ve gelirleriyle bunların kaynakları, borçları ve sebepleri mal
bildiriminin konusunu teşkil eder.
Madde 6- Mal bildirimlerinin;
a) Bu kanun kapsamındaki
göreve atanmada, göreve giriş için gerekli belgelerle,
b) Bakanlar Kurulu üyeliğine
atanmalarda, atamayı izleyen bir ay içinde,
c) Seçimle gelinen
görevlerde seçimin kesinleşmesi tarihini izleyen iki ay içinde,
d) Mal varlığında önemli bir
değişiklik olduğunda bir ay içinde,
e) Yönetim ve denetim kurulu
üyelikleri ile komisyon üyeliklerine seçim ve atamalarda göreve başlama
tarihini izleyen bir ay içinde,
f)Görevin sona ermesi
halinde, ayrılma tarihini izleyen bir ay içinde,
g) Gazete sahibi gerçek
kişiler ile, gazete sahibi şirketlerin yönetim ve denetim kurulu üyeleri
faaliyete geçme tarihini, sorumlu müdürleri, başyazarları ve fıkra yazarları bu
işe veya görevlerine başlama tarihini izleyen bir ay içinde,
verilmesi zorunludur.
(a) Bendinde yazılı bildirim
verilmedikçe göreve atama yapılamaz.
Madde 7- Bu Kanun kapsamındaki
görevlere devam edenler, sonu (0) ve (5) ile biten yılların en geç Şubat ayı
sonuna kadar bildirimlerini yenilerler. Yeni bildirimler yetkili merci
tarafından daha önceki bildirimler ile karşılaştırılırlar.
Madde 8-Bildirimlerin verileceği
merciler şunlardır:
a) Türkiye Büyük Millet
Meclisi ve Bakanlar Kurulu Üyeleri için Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığı,
b) Kamu kurum ve
kuruluşlarında görevli personel için özlük işleriyle ilgili sicil ve belge
raporlarının bulunduğu makam veya merci,
c) Kurum, teşebbüs, teşekkül
ve kuruluşların genel müdürleri, yönetim ve denetim kurulu için ilgili
Bakanlık,
d)Yüksek mahkemelerin daire
başkan ve üyeleri için mahkemenin başkanı,
e) Noterler için Adalet
Bakanlığı,
f) Diğer kurum ve
kuruluşların memur ve hizmetlileri için atamaya yetkili makam veya merci,
g) Türk Hava Kurumu ile
Türkiye Kızılay Derneğinde görev alanlar için kurum ve dernek genel başkanlığı,
h) (Mülga: 24/6/1995 -
KHK - 557/21 Md.)
i) Görevlerinden ayrılanlar
için bu görevlerinde iken bildirimlerini vermeleri gereken makam veya merci,
j) Siyasi parti genel
başkanları için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı,
k) Kooperatifler ve
birliklerin başkanları, yönetim kurulu üyeleri ve genel müdürleri için
kooperatiflerin ve birliklerin denetimlerinin yapıldığı kuruluşlar,
l) Yeminli mali müşavirler
için Maliye ve Gümrük Bakanlığı,
m) Türk Hava Kurumunun,
Türkiye Kızılay derneğinin ve Kamu yararına sayılan derneklerin genel yönetim
ve merkez denetleme kurulu üyeleri için İçişleri Bakanlığı, bunların şube
başkanları için bulundukları İl Valilikleri,
n) İl Genel Meclisi üyeleri
için valiler, Belediye Meclisi üyeleri için belediye başkanları, belediye
başkanları için İçişleri Bakanlığı,
o) Mal bildirimi verecek son
merciler için, kendi kuruluşlarının özlük işleri ile ilgili makam veya merci,
p) Gazete sahibi gerçek
kişiler ile, gazete sahibi şirketlerin yönetim ve denetim kurulu üyeleri,
sorumlu müdürleri, başyazarları ve fıkra yazarları bulundukları yer en büyük
mülki amirliği,
r) Vakıfların idare
organlarında görev alanlar için Vakıflar Genel Müdürlüğü,
Görevleri sebebiyle birden
fazla mal bildiriminde bulunması gerekenler asli görevlerinden dolayı bir tek
mal bildiriminde bulunurlar.
Madde 9- Mal bildirimleri, özel
kanunlardaki hükümler saklı kalmak kaydıyla bildirimde bulunanın özel
dosyasında saklanır. Bildirimlerin içeriği hakkında, 20 nci madde hükmü dışında
hiçbir şekilde açıklama yapılamaz ve bilgi verilemez. Ayrıca mal
bildirimlerindeki bilgiler ve kayıtlar esas alınarak içeriği hakkında yayında
bulunulamaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Ceza Hükümleri
Madde 10- 6 ncı maddede belirtilen
sürelerde mal bildiriminde bulunmayana bildirimlerin verileceği mercilerce
ihtarda bulunulur. İhtarın kendisine tebliğinden itibaren otuz gün içinde
mazeretiz olarak bildirimde bulunmayana üç aya kadar hapis cezası verilir.
Soruşturma ile ilgili olarak
verilen süre zarfında mal bildiriminde bulunmayana üç aydan bir yıla kadar
hapis cezası verilir.
Gerçeğe Aykırı Açıklama
Madde 11- Mal bildiriminin muhtevası
hakkında 9 uncu maddeye aykırı davranan üç aydan bir yıla kadar hapis cezası
ile cezalandırılır.
Bu fiilin basın yoluyla işlenmesi halinde verilecek ceza yarı oranında
artırılır.
Madde 12- Kanunen daha ağır bir
cezayı gerektirmediği takdirde gerçeğe aykırı bildirimde bulunana altı aydan üç
yıla kadar hapis cezası verilir.
Madde 13- Kanunen daha ağır bir
cezayı gerektirmediği takdirde haksız mal edinene üç yıldan beş yıla kadar
hapis ve beş milyon liradan on milyon liraya kadar ağır para cezası verilir.
Haksız edinilen malı kaçıran
ve gizleyene de aynı ceza verilir.
Madde 14- Haksız edinilmiş olan
malların zoralımına hükmolunur. Bu malların elde edilememesi veya bir malın
tümünün haksız mal edinme konusu teşkil etmemesi sebepleri ile zoralımın mümkün
olmadığı hallerde haksız edinilen değere eşit bedelin hazineye ödenmesine karar
verilir. Bu bedel, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun Hükümlerine
göre tahsil olunur.
Madde 15- Bu Kanunun 11 ve 12 nci
maddeler hükümleri ile cezalandırılanlara ceza süresi kadar; 13 üncü madde
hükmüne göre cezalandırılanlara müebbeten kamu hizmetlerinden yasaklanma cezası
hükmolunur.
Madde 16- Bu bölümde yazılı olan
cezalar 10 uncu maddenin birinci fıkrası hariç tecil edilemez, şahsi hürriyeti
bağlayıcı olanlar para veya tedbire çevrilemez, failleri hakkında Türk Ceza
Kanununun 119 uncu maddesi hükümleri uygulanamaz.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Bu Kanunda Yazılı Suçlar ile Bazı Suçlardan Dolayı
Soruşturma Usulü
Madde 17- Bu Kanunda yazılı suçlarla,
irtikap, rüşvet, ihtilas ve zimmete para geçirme, görev sırasında veya
görevinden dolayı kaçakçılık, resmi ihale ve alım ve satımlara fesat
karıştırma, devlet sırlarının açıklanması veya açıklanmasına sebebiyet verme
suçlarından veya bu suçlara iştirak etmekten sanık olanlar hakkında Memurin Muhakematı
Hakkında Kanunu Muvakkat Hükümleri uygulanmaz.
Yukarıdaki fıkra hükmü
müsteşarlar, valiler ve kaymakamlar hakkında uygulanamaz.
Görevleri veya sıfatları
sebebi ile özel soruşturma ve kovuşturma usulüne tabi olan sanıklarla ilgili
kanun hükümleri saklıdır.
Madde 18- Yukarıdaki maddede yazılı
suçlara ilişkin ihbarlar doğrudan Cumhuriyet Başsavcılıklarına yapılır. İhbar
üzerine derhal bir ihbar tutanağı düzenlenir ve bir örneği muhbire verilir.
Acele ve gecikmesinde sakınca umulan hallerde tutanak düzenlenmesi sonraya
bırakılabilir. Muhbirlerin kimlikleri, rızaları olmadıkça açıklanmaz. İhbar
asılsız çıktığında aleyhine takibat yapılanın istemi üzerine muhbirin kimliği
açıklanır.
Bu suçlardan dolayı müfettiş
ve muhakkikler de soruşturma neticesinde delil veya emare elde ettikleri
takdirde, işi yetkili ve görevli Cumhuriyet Başsavcılığına ihbar ve evrakı
tevdi ederler. Cumhuriyet Başsavcılığı müfettiş ve muhakkikler tarafından
kendisine tevdiine lüzum görülmediği halde dahi evrakın taalluk ettiği iş
hakkında soruşturma yapmak üzere gerekçe göstererek evrakı ait olduğu merciden
isteyebilir.
17 nci maddede yazılı
suçlardan dolayı delil veya emare elde eden müfettiş ve muhakkikler durumu
yetkili ve görevli Cumhuriyet Başsavcılığına ihbar ve evrakı tevdi etmedikleri
takdirde bunlar hakkında da yapılacak takibattan dolayı Memurin Muhakematı
Hakkında Kanunu Muvakkat Hükümleri uygulanmaz.
İhbar konusu müsnet suç hakkında dava açılıncaya
kadar bilgi vermek ve yayın yapmak yasaktır.
Madde 19- Cumhuriyet Savcısı 17 nci
maddede yazılı suçların işlendiğini öğrendiğinde sanıklar hakkında doğrudan
doğruya ve bizzat soruşturmaya başlamakla beraber durumu atamaya yetkili
amirine veya 8 inci maddede sayılan mercilere bildirir.
Cumhuriyet Savcısı
soruşturmaya başladığında ihbarı doğrulayan emareler bulduğu takdirde sanıktan,
haksız edinilen malın kaçırıldığı yolunda delil ve emare elde edildiği takdirde
sanığın ikinci dereceye kadar kan ve sıhri hısımları ile gelini ve damadından
mal bildiriminde bulunmalarını ister. Bu istemin sanığa ve diğer ilgililere
ulaştığı tarihten itibaren yedi gün içinde Cumhuriyet Savcısına mal
bildiriminin verilmesi zorunludur. Soruşturmanın müfettiş veya muhakkik
tarafından yapılması halinde müfettiş veya muhakkik de sanıktan ve yukarıda
sayılan ilgililerden mal bildirimi isteminde bulunurlar. Bu istemin sanık ve
ilgililere
ulaştığı tarihten itibaren yedi gün içinde müfettiş
veya muhakkike mal bildiriminin verilmesi keza zorunludur.
Cumhuriyet Savcısı, kamu
davası açılmadan önce haksız edinildiği yolunda delil veya emare elde edilen
para veya mal ile ilgili tedbirin alınmasını görevli mahkemeden veya para veya
malın bulunduğu yer hukuk mahkemesinden isteyebilir.
Madde 20- Özel Kanunlarında aksine bir
hüküm mevcut olsa bile ilgili kişiler özel veya kamu kuruluşları bu Kanuna göre
soruşturma ve kovuşturmaya yetkili kişi ve mercilerce istenen bilgileri
eksiksiz vermek zorundadır.Aksine davranan kişiler hakkında üç aydan altı aya
kadar hapis cezası verilir.
Madde 21- Bu Kanunda yazılı suçların
asker kişiler tarafından işlenmesi halinde soruşturmaları askeri savcılar
tarafından bu Kanun hükümlerine göre yürütülür.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Madde 22- Mal bildiriminin şekli,
düzenleniş biçimi, sayısı, neleri kapsayacağı ve merciine nasıl ulaştırılacağı
hususları ile Kanunun uygulanması bakımından gerekli görülecek diğer konular,
Kanunun yayımını izleyen altı ay içinde Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılacak
bir yönetmelikle düzenlenir ve bu yönetmelik Resmi Gazete’ de yayımlanır.
Madde 23- 9 Ağustos 1983 tarih ve 2871
sayılı Kamu görevlileri ile ilgili Mal Bildirimi Kanunu ile bu Kanunun
yürürlükten kaldırıldığı Kanunlar ve 15.5.1930 tarih ve 1609 sayılı Bazı
Cürümlerden Dolayı Memurlar ve Şerikleri Hakkında Takip ve Muhakeme Usulüne
Dair Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1- Bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihi takip eden bir ay içinde 2 nci maddede sayılanlar mal bildiriminde
bulunurlar.
Mal bildiriminde bulunmayan
veya gerçeğe aykırı beyanda bulunanlar hakkında üçüncü bölümdeki ceza hükümleri
uygulanır.
Geçici Madde 2-
Bu Kanunun 2 ncimaddesinde sayılanlardan22 nci maddeye müsteniden çıkartılacak
yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihe kadar 9 ağustos 1983 tarih ve 2871 sayılı
Kanuna göre hazırlanan beyannamenin alınmasına devam olunur.
Geçici Madde 3- Bu Kanun yürürlüğe girdiği
tarihten önce bu Kanunla kapsama yeni alınan suçlardan dolayı, Memurin
Muhakematı Hakkında Kanunu Muvakkat Hükümlerine göre, kesinleşmiş lüzumu
muhakeme veya meni muhakeme kararları hariç, yapılan tahkikat evrakı derhal
ilgili Cumhuriyet Başsavcılıklarına gereği için tevdi olunur.
Madde 24- Bu Kanun yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Madde 25- Bu Kanun hükümlerini
Bakanlar Kurulu yürütür.