TÜRKİYE BÜYÜK
MİLLET
MECLİSİNİN DIŞ
İLİŞKİLERİNİN
DÜZENLENMESİ
HAKKINDA KANUN
|
Kanun Numarası |
: 3620 |
|
Kabul Tarihi |
: 28.3.1990 |
|
Yayımlandığı R.Gazete Tarihi |
: 6.4.1990 |
|
Sayı |
: 20484 |
Madde 1- Türkiye Büyük Millet Meclisinin milletlerarası
faaliyetlerinden başlıcaları şunlardır:
a) Türkiye Cumhuriyetinin
üye olduğu milletlerarası kuruluşlardan, üye ülke parlamentolarının temsil
edildiği organlar çerçevesinde yürütülen ilişkiler.
b) Türkiye Cumhuriyeti ile
bünyesinde parlamenterlerden müteşekkil bir organ bulunan milletlerarası bir
kuruluş arasında mevcut bir anlaşma gereği tesis edilmiş veya edilecek karma
parlamento komisyonları çerçevesindeki ilişkiler.
c) Milletlerarası bir
anlaşma ile veya böyle bir anlaşma olmaksızın kurulmuş veya kurulacak
parlamento birlikleri çerçevesindeki ilişkiler.
d) Yabancı devletler
parlamentolarının bir veya birkaçı ile karşılıklılık ilkesine göre kurulacak
dostluk grupları ile yürütülen ilişkiler.
e) Yabancı devletler
parlamentoları ile karşılıklı resmi ziyaretler.
f) Yabancı parlamentolar,
hükümetler, milletlerarası kurum, kurul veya kuruluşların parlamento üyelerinin
iştirakiyle düzenleyecekleri milletlerarası toplantılar ile bunlardan Türkiye
Büyük Millet Meclisince düzenlenecek toplantılar.
g) Türkiye’nin dış
politikasını ilgilendiren konularda yabancı ülkelere gönderilecek özel
parlamento heyetlerinin faaliyetleri.
Madde 2- Birinci maddede gösterilen
dış ilişkilerde, dostluk grupları hariç, Türkiye Büyük Millet Meclisini temsil
edecek heyet üyeleri aşağıdaki esaslara göre seçilirler.
a) Türkiye Büyük Millet
Meclisini temsil edecek asıl ve yedek üyeler mensup oldukları siyasi parti
grubunun iç yönetmelik hükümlerine göre aday gösterilirler. Bu adaylar T.B.M.M.
Başkanlığınca Genel Kurulun bilgisine sunulmakla seçilmiş sayılırlar.
Asıl üyenin katılamadığı her
toplantı ve çalışmaya yedek üye oy verme hakkı da dahil olmak üzere tam
yetkiyle katılır.Bu katılımı sağlamaktan Heyet Başkanı sorumlu ve yetkilidir.
b) Her bir siyasi parti
grubuna düşen sayı, bunların, parti grupları toplam sayısı içindeki yüzde
oranlarına göre Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca tespit edilir. Bu
sayı ve oranlara, siyasi parti grupları, bildirimden itibaren üç gün içinde
itiraz edebilirler. Bu itirazlar, Başkanlık Divanı tarafından kesin olarak
karara bağlanır.
c) Bir siyasi parti
grubunun, kendisine düşen asıl veya yedek üyeliklerden bir diğer siyasi parti
grubu lehine, seçim sonuçları kesinleşmeden önce feragat etmesi mümkündür.
d) Yedek üyelikler için de
yukarıdaki bendler uyarınca işlem yapılır. Aynı siyasi parti grubuna mensup bir
asıl üyenin yerini ancak aynı gruba mensup bir yedek üye alabilir; (c ) bendi
uyarınca yapılmış olan feragatler saklıdır.
e) Bu madde gereğince
yapılan seçimler Türkiye Büyük Millet Meclisinin çalışma dönemi olarak kabul
edilen Başkanlık Divanı görev süresince geçerlidir. Birinci dönem 2 yıl, ikinci
dönem 3 yıllık süreyi kapsar.
f) Heyet üyelerinin kendi
aralarından üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyu ile seçecekleri milletvekili
o heyetin başkanı olur.
Üyeliğin Sona Ermesi
Madde 3- Birinci maddeye göre oluşan
parlamentolararası grupların üyelerinden mensubu olduğu siyasi parti ile üyelik
bağı sona eren veya Türkiye Büyük Millet Meclisinde grup kurma hakkını kaybeden
bir siyasi parti grubu mensubu milletvekilinin üyeliği kendiliğinden sona erer.
Siyasi Parti gruplarının
oranlarında değişiklik olması sonucunda bunların bir heyette sahip oldukları
üyelik sayısı değişen oranlara uymuyorsa, Türkiye Büyük millet Meclisi Başkanı
bu durumu tespit eder. Bunun üzerine ikinci madde uyarınca gerekli işlem
yapılır.
Dostluk Grupları ve
Parlamentolararası Birlik Grupları
Madde 4- Dostluk grupları ve
parlamentolararası birlik grupları Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel
Kurulundan alınacak karar üzerine kurulurlar.
Dostluk grupları Türkiye Büyük Millet Meclisinin
bütün üyelerine açıktır.
Parlamentolararası birlik
gruplarının veya temsil heyetlerinin teşkili amacı ile ikinci maddeye göre
yapılacak seçimlerde, ilgili parlamentolararası birliğin ana tüzüğü varsa bu
tüzük hükümleri de nazara alınır.
Dostluk gruplarının dış
temas heyetleri temsili olarak oluşturulur. Bu temaslar Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanının oluruyla ve mütekabiliyet esaslarına göre düzenlenir ve
yürütülür.
Tüzükler
Madde 5- a) Dostluk grupları
tüzüklerini kendileri yaparlar. Bu amaçla hazırlanacak tüzüklerde; (i) değişik
siyasi eğilimli üyelerin gerek dostluk grubu yönetim kurulunda, gerek grup
adına dış ülkelere gönderilecek temsil heyetlerinde adaletli bir şekilde yer
almalarını sağlayacak; (ii) aynı Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesinin birden
fazla dostluk grubu yönetim kuruluna seçilmesini önleyecek ve (iii) dış
ülkelere gönderilecek dostluk grubu heyetlerini yalnızca yönetim kurulu üyeleri
ile sınırlandırmayacak hükümlerin de öngörülmesi gereklidir.
b) Parlamentolararası birlik
için Grup Tüzüğü yapılması gerekiyorsa, bu Tüzük Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlık Divanınca ve Hükümetin görüşü alındıktan sonra yapılır. Parlamentolararası
birlik için hazırlanacak tüzüklerde bu maddenin (a/i) bendinde kayıtlı hususa
ilaveten yurt dışında yapılacak temas ve toplantılara muntazaman katılmasını
sağlayacak hükümler de öngörülür.
Madde 6- Yabancı parlamentolardan
Türkiye Büyük Millet Meclisine yapılan ziyaret davetlerine uyup uymamak
konusunda karar Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulundan alınır. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanı alınan kararı diplomatik yoldan davet sahibine
duyurur.Davete uyulacaksa, ikinci madde uyarınca seçim yapılır.
(9.10.1996 - 4186) Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanının heyete başkanlık etmesi halinde, grubu bulunan tüm partiler
İçtüzük hükümleri uyarınca kendilerine düşen oran nispetindeki sayıda üye ile
heyette temsil edilir.
Daveti yapan Parlamento ile
karşılıklı dostluk grupları kurulmuş ise, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı,
Dostluk Grubu Başkanını veya ilgili siyasi parti grubunun müspet görüşünü almak
kaydıyla bir milletvekilini bu heyete dahil edebilir. Bu takdirde, bu üyenin
mensup olduğu gruba düşen sayıdan bir kişi eksiltilir.
Türkiye Büyük Millet
Meclisine Yapılacak Resmi Ziyaretler
Madde 7- Türkiye Büyük Millet
Meclisi tarafından, yabancı parlamentolara yapılacak ziyaret davetleri,
Başkanlık Divanınca kararlaştırılır. Bu karar Genel Kurulun bilgisine sunulur.
Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanı alınan kararı diplomatik yoldan davet edilene duyurur.
Madde 8- Cumhurbaşkanı, Başbakan ve
Bakanların yaptıkları yurt dışı gezi, temas ve toplantılara Türkiye Büyük
Millet Meclisinde grubu bulunan siyasi partilerin milletvekilleri, Türkiye
Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunun kararıyla katılabilirler.
Kongre ve Konferanslar
Madde 9- Yabancı parlamentolar,
Hükümetler, milletlerarası kurum, kurul veya kuruluşların, parlamento
üyelerinin iştirakiyle düzenlenip, Türkiye Büyük Millet Meclisinin de bir
heyetle katılması istenilen kongre ve konferans gibi milletlerarası
toplantılara katılıp katılmama konusunda Meclis Genel Kurulundan karar alınır.
Alınan karar Meclis Başkanı tarafından diplomatik yoldan davet sahibine
duyurulur. Davete uyulacaksa, heyetin seçimi ikinci madde uyarınca yapılır.
Birinci fıkraya göre ve isim
belirtilmek suretiyle yapılan davetlerde; siyasi parti gruplarının yüzde
oranlarına uygun olması kaydıyla ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığının
olumlu görüşleri üzerine Genel Kurulun onayı ile heyet seçilmiş olur.
Siyasi Tanıtma Faaliyetleri
Madde 10- Türkiye’nin dış
politikasını ilgilendiren konularda; milli dava ve çıkarlarımızın gereği gibi
tanıtımı ve destek sağlanması amacıyla yabancı ülke parlamenterleri ile
temaslar yapılması ve fikir oluşturulması için Türkiye Büyük Millet Meclisinden
bir heyet gönderilmesine Dışişleri Bakanlığının gerek görmesi halinde, konu
hakkında Türkiye Büyük millet Meclisi Başkanlık Divanının görüş ve önerisi
üzerine Genel Kurulca karar verilir.
Gönderilmesi kararlaştırılan
heyetin seçimi ikinci madde uyarınca yapılır.
Ara Verme veya Tatilde
Uygulanacak Usul
Madde 11- Türkiye Büyük Millet
Meclisinin çalışmalarına ara vermesi veya tatilde bulunması hallerinde, dört,
altı ve dokuzuncu maddelerdeki davetlerle onuncu maddedeki Başkanlık Divanı
önerilerinin onaya sunulması ve Heyetlerin seçimi imkansız ise; Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanı, siyasi parti grup başkanları veya vekillerinden birisi
veya yetkili bir grup temsilcisi ile birlikte yapacakları toplantıda alınacak
karar uygulanır. Bu karar, Meclis çalışmaları başladığında Genel Kurulun
bilgisine sunulur.
Madde 12- Bir, iki, dokuz ve onuncu
maddeler gereğince Türkiye Büyük Millet Meclisinden milletlerarası toplantılara
katılacak olan milletvekillerinin Fransızca veya İngilizce’yi veyahut gitmeleri
bahis konusu olan toplantıda kullanılacak dillerden birini iyi bilmeleri
gereklidir. Bu Milletvekillerinin ikinci madde gereğince isimlerinin Meclise
sunulabilmesi ve seçimlerinin kesinlik kazanabilmesi için, bu fıkrada yazılı
dillerden birini iyi bildiklerini kanıtlayıcı bilgi ve belgeleri mensubu
oldukları siyasi parti grubu yönetimine vermeleri gereklidir. Siyasi parti
grupları bu bilgi ve belgeleri inceleyip araştırdıktan sonra hasıl olacak
kanaatlerini, belgeleri ile birlikte ve her aday için ayrı bir yazı ile Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bildirirler. Ancak bu bilgi ve belgeler
üzerinden Başkanlık Divanında inceleme yapılmadan ve aranan yabancı dil
bilgisinin mevcudiyeti tespit edilmeden
adaylar Genel Kurulun bilgisine sunulamaz. Dil
bilgisi yeterli görülmeyen adayların yerine yenilerinin gösterilmesi ilgili
siyasi parti grubundan istenir.
Dostluk grupları ve yabancı
parlamentolara ziyaret amacı ile gidecek heyet üyelerinde yabancı dil şartı
aranmaz.
Madde 13- Birinci maddede sayılan
heyetler, dış ülkelere gitmeden önce hükümetle temas ederler. Hükümet, bu
heyetlere istedikleri ve gerekli bilgileri verir ve gereken yardımı yapar.
Madde 14- Bu Kanunda bahis konusu
heyet başkanları, heyetin temsil görevini yerine getirmesini sağlayıcı
tedbirleri alırlar. Her toplantıya gitmeden önce toplantı gündemindeki konular
hakkında Türkiye Büyük Millet meclisi Başkanına bilgi vermek ve dönüşte ise,
heyetin faaliyetleri ile ilgili bir rapor hazırlayarak Meclis Başkanlığına
sunmak zorundadırlar. Komisyon ve alt komisyon üyeleri de dönüşlerinde, heyet
başkanlığına raporlarını yazılı olarak verirler.
Birinci maddenin (a), (b),
(c) bendlerine göre oluşan heyet başkanları, bu raporlara ilaveten yıl sonunda
“yıllık faaliyet raporu” hazırlayıp, Meclis Başkanlığına sunarlar. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığı bu raporlardan gerekli gördüklerini Genel
Kurulun bilgisine sunar.
Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanı, ikinci fıkrada belirtilen heyetler arasında bilgi alış verişini ve
koordinasyonu sağlamak amacıyla yılda iki defadan az olmamak üzere heyet
başkanları ile toplantılar yapar.
Madde 15- Türkiye Büyük Millet Meclisi
binalarının milletlerarası toplantılar için kullanılmasına, Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlık Divanı izin vermeye yetkilidir. Bu iznin verildiği,
ilgili mercie Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı tarafından bildirilir.
Yürürlükten Kaldırılan Kanun
Madde 16- 16/1/1964 tarih ve 378
sayılı Yasama Meclisleri Dış Münasebetlerinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile
ek ve değişiklikleri yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde - Bu Kanunun 2 nci maddesinin
(e) bendi hükmü 1991 yılı çalışma dönemi için yapılacak heyet seçimlerinden
itibaren uygulanır.
Yürürlük
Madde 17- Bu Kanun yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Madde 18- Bu Kanunu Türkiye Büyük
Millet Meclisi yürütür.