KAMU İKTİSADİ
TEŞEBBÜSLERİ İLE FONLARIN
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET
MECLİSİNCE
DENETLENMESİNİN
DÜZENLENMESİ HAKKINDA
KANUN
|
Kanun Numarası |
: 3346 |
|
Kabul Tarihi |
: 2/4/1987 |
|
Yayımlandığı R.Gazete Tarihi |
: 9/4/1987 |
|
Sayı |
: 19426 |
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Madde 1- Bu Kanunun amacı, kamu
iktisadi teşebbüslerinin Türkiye Büyük Millet Meclisince kuruluş amaçlarına
göre denetlenmesine dair usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2- Ödenmiş sermayesinin
yarısından fazlası kamu tüzel kişilerince sağlanmış olan kurumlar ile bu
kurumların ödenmiş sermayesinin yarısından fazlasını sağlamış oldukları diğer
kurumlar ve yukarıda sayılanlardan olmamakla beraber kendilerine bazı kamu
yetki ve görevleri verilmiş olup galip vasıfları bu kamu hizmetlerini yürütmek
olan ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından olmayan özel kanunlara
tabi kurumlar ve İller Bankası, bu Kanunla konulan denetime tabidirler.
Mahalli idarelerin ve kamu
kurumu niteliğindeki Meslek kuruluşlarının, ödenmiş sermayesinin yarısından
fazlasını sağladıkları kurumlar ile bu kurumların ödenmiş sermayesinin
yarısından fazlasını sağladıkları kurumlar (...) (*) bu
Kanunla konulan denetime tabi değildirler.
Türkiye Cumhuriyet Merkez
Bankası Kamu İktisadi Teşebbüsü sayılmaz. Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası
ile (...) (*) bu Kanunla konulan denetime tabi
değildir. Sözü geçen bankaların Türkiye Büyük Millet Meclisince denetlenmesi
Anayasanın 162 nci maddesinde söz konusu milli bütçenin incelenmesi yoluyla
yapılır.
(*) Bu aralardaki ibareler 28.1.1988 tarih
ve E.1987/12, K.1988/3 sayılı Anayasa Mahkemesi Kararı ile iptal edilmiş olup,
bu karar 7.4.1989 tarihinde yürürlüğe girecektir
İKİNCİ BÖLÜM
Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonu
Komisyonun Kuruluşu
Madde 3- Kamu İktisadi
Teşebbüslerinin Türkiye Büyük Millet
Meclisince denetlenmesini sağlamak üzere, Türkiye Büyük Millet Meclisince
seçilecek 35 milletvekilinden oluşan Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu İktisadi
Teşebbüsleri Komisyonu kurulmuştur. Bu Komisyon üyelikleri için, bir yasama
döneminde iki seçim yapılır. İlk seçilenlerin görev süresi iki, ikinci devre
için seçilenlerin görev süresi üç yıldır.
Türkiye Büyük Millet
Meclisinde mevcut siyasi parti grupları ve siyasi parti grubu mensubu
olmayanlar, Meclisteki sayılarının -boş üyelikler hariç- üye tamsayısına nispet
edilmesiyle bulunacak yüzde oranına uygun olarak Komisyon- da temsil edilirler.
Siyasi parti grubu mensubu olmayanların temsili siyasi parti gruplarının
temsilini engelleyecekse, siyasi parti grupları herhalde kendilerine düşen
sayıları aşmamak şartıyla tercih olunur
Komisyona Başkan,
Başkanvekili, Sözcü ve Katip seçimi
Madde 4- Türkiye Büyük Millet
Meclisi Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonu, dönem başında iki yasama yılı
için bir başkan, bir başkanvekili, bir sözcü ve bir de katip seçer. İkinci
devre için seçilenlerin görev süresi üç yıldır.
Altkomisyonların ve
Raportörlerin Seçimi
Madde 5- Kamu İktisadi Teşebbüsleri
Komisyonu Başkanı, Komisyonun tasvibini almak suretiyle kamu iktisadi
teşebbüslerinin durumunu incelemek üzere raportörler seçebilir ve
altkomisyonlar kurabilir. Altkomisyonlar da, ilk devre için iki, ikinci devre
için üç yıl görev yaparlar.Başkan, başkanvekili, sözcü ve katip
altkomisyonlarda lüzumu halinde görev alabilirler.
Madde 6- Türkiye Büyük Millet Meclisi
Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonu, üye tamsayısının en az üçte biri ile
toplanır ve toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir; ancak karar
yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az
olamaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Kamu İktisadi Teşebbüslerinin Denetlenmesi
Komisyonun İnceleme Usulleri
Madde 7- Kamu İktisadi Teşebbüsleri
Komisyonu, Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulunun raporlarıyla Başbakanlığın
sevkedeceği diğer raporları ve varsa kendisince tespit edilen konuları inceler.
Her teşebbüsün bilançosu ile netice hesaplarını kapsaması gereken bu raporlar;
ilgili bakanlıkların görüşleri ve denetlenen kuruluşların cevapları ile
birlikte, en geç ertesi yılın Aralık ayı sonuna kadar Başbakanlıkça, Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulur.
Başkanlığa sunulan raporlar,
üç gün içinde Komisyona havale edilir. Komisyon, incelemelerini, raporun
kendisine havale edilmesinden itibaren doksan gün içinde tamamlar.
Komisyon ve altkomisyonlar,
denetleyecekleri kuruluşların durumunu, ulusal ekonomiye faydalı olabilmeleri
için özerk bir tarzda, ekonominin kuralları ve ekonomik gerekler dahilinde,
verimlilik ve karlılık ilkeleri doğrultusunda yönetilerek, kuruluş amaçlarına
ulaşmalarını teminen; faaliyetlerinin mevzuata, uzun vadeli kalkınma planına ve
planın uygulama programlarına uygunluğu yönlerinden inceler.
Türkiye Büyük Millet
Meclisinin denetimine tabi kamu iktisadi teşebbüsleri ile bu kamu iktisadi
teşebbüslerinin iştirakiyle kurulan diğer kamu kuruluşlarının denetimi, üst
teşebbüsün denetimi ile bir arada yapılır. Değişik kamu kuruluşlarının
iştirakiyle kurulmuş olan böyle bir teşebbüsün hangi üst teşebbüsle bir arada
denetime tabi tutulacağı hususunda esas, ödenmiş iştirak miktarı üstünlüğüdür.
Bu miktarlar eşitse, bu husus, Komisyonca karara bağlanır.
İnceleme ve değerlendirme,
esas olarak dosya üzerinde yapılır. Komisyonun çalışmaları sırasında denetlenen
kuruluşların yöneticileri ve ilgili bulundukları bakanlık temsilcileri ile
Devlet Planlama Teşkilatı, Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı, Başbakanlık
Yüksek Denetleme Kurulu yetkilileri bulunur ve gerekirse dinlenir.
Komisyon Başkanı, gerekli
gördüğünde altkomisyonlar eliyle, kuruluşlarda yerinde inceleme yaptırır.
Merkezleri Başkentten başka
bir yerde bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinin denetimi için raportörler veya
altkomisyonların en fazla on beş gün süreyle Ankara dışına gitmelerine Kamu
İktisadi Teşebbüsleri Komisyonunca karar verilebilir. Bu karar, gerekli
yolluğun tahakkuku için Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bir yazı ile
bildirilir.
Altkomisyonlar ve
raportörler, inceleme sonuçlarını Komisyon Başkanına sunarlar. Komisyon,
altkomisyonların ve raportörlerin raporlarını, Başbakanlık Yüksek Denetleme
Kurulu raporları ve ilgili kuruluş ve bakanlıkların görüşleriyle birlikte ele
alarak, kuruluşların durumlarını yeniden inceler ve bunların bilanço ve netice
hesaplarını tasvip ederek yönetim kurullarının ibra edilmesine veya bilanço ve
netice hesaplarını tasvip etmeyerek yönetim kurullarının ibra edilmemesine
gerekçeli olarak karar verir.
Komisyonun, bütün kamu
iktisadi teşebbüslerini kapsaması gereken, tasvibe ve genel görüşmeye sunulan
raporları basılıp Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerine dağıtır, dağıtım
tarihindeki Türkiye Büyük Millet Meclisi tutanağına eklenir ve Hükümete
iletilir.
Komisyon Raporunun
Kesinleşmesi
Madde 8- Dağıtılan rapora; siyasi
parti grupları,20 milletvekili veya Hükümet dağıtım tarihinden itibaren 15 gün
içinde itiraz edebilir. Bu süre içinde itirazda bulunulmazsa, Komisyon raporu
kesinleşir.
İtiraz, incelenen
kuruluşlardan hangilerinin bilanço ve netice hesaplarına yapılacaksa; gerekçe
gösterilerek ve yazılı olarak Komisyon Başkanlığına bildirilir.
İtiraz olunan raporlar,
Komisyonca itiraz süresinin bitiminden itibaren en çok 30 gün içinde itiraz
olunan hususlara dair Komisyonun görüşü ile birlikte Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına sunulur.
Bu raporlar, Genel Kurulda
öncelikle görüşülür.
Türkiye Büyük Millet Meclisi
Genel Kurulu raporu hemen gündemine alır ve 20 gün içerisinde bu rapor üzerinde
genel görüşme açar, genel görüşme en çok 15 gün sürer. Bu genel görüşme sonunda
Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu, bilançolarla netice hesaplarını
tasvip etmek suretiyle kamu iktisadi teşebbüslerinin yönetim kurullarının ibra
edilmesini karara bağlar veyahut bilançolarla netice hesaplarını tasvip etmemek
suretiyle kamu iktisadi teşebbüslerinin yönetim kurullarının ibra edilmesini
reddeder.
Genel Görüşmeye Tabi Olan
Kuruluşlar
Madde 9- 2 nci maddenin birinci
fıkrası hükmüne tabi olup da, genel kurulları Türk Ticaret Kanununa veya özel
kanunlarına tabi şirket ve kurumlar hakkında da, 7 ve 8 inci madde hükümleri
uygulanır. Ancak, bunların bilanço ve netice hesaplarıyla ilgili olarak
Komisyonda, yine bilanço ve netice hesapları ile bunlar hakkında Komisyonca
hazırlanan raporlarla ilgili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda
herhangi bir oylama yapılamaz ve bunların yönetim kurullarının ibra edilmesi
veya edilmemesi hususunda karar verilmez; bu raporlar, sadece genel görüşme
konusu olur.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Fonların Denetlenmesi
Denetim Usulü
Madde 12- (İptal : Anayasa Mah. 28.1.1988
tarih ve E. 1987/12, K. 1988/3 sayılı Karar ile, Bu karar 7.4.1989 tarihinde
yürürlüğe girecektir.)
BEŞİNCİ BÖLÜM
Son Hükümler
Uygulanacak İçtüzük
Madde 13- Türkiye Büyük Millet
Meclisi Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonunun ve altkomisyonlarının
çalışmalarında, bu Kanunda sarahat olmayan hallerde, Türkiye Büyük Millet
Meclisi İçtüzüğü hükümleri uygulanır.
Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü gereğince komisyonlar üzerinde
haiz olduğu denetleme yetkisine bu Komisyon için de haizdir.
Yürürlükten Kaldırılan
Kanunlar
Madde 14- 12/5/1964 tarihli ve 468
numaralı Kamu İktisadi Teşebbüslerinin Türkiye Büyük Millet Meclisince
Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile ek ve değişiklikleri
yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde- Denetimleri bu Kanunun 2
nci maddesinin son fıkrası hükümlerine tabi kuruluşların henüz sonuçlanmamış,
önceki yıllara ilişkin faaliyetlerinin denetimleri de bu Kanun hükümleri
dairesinde yapılır.
Yürürlük
Madde 15- Bu Kanun yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 16- Bu Kanunun; Yasama
Organıyla ilgili hükümlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, diğer
hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.