BÝRÝNCÝ OTURUM

Açýlma Saati : 15.00

BAÞKAN : Baþkanvekili Kamer GENÇ

KÂTÝP ÜYELER : Cengiz ÜRETMEN (Manisa), Iþýlay SAYGIN (Ýzmir)

---0---

BAÞKAN- Türkiye Büyük Millet Meclisinin 23 üncü Birleþimini açýyorum.

III.- YOKLAMA

BAÞKAN- Ad okunmak suretiyle yoklama yapýlacaktýr. Sayýn milletvekillerinin, salonda bulunduklarýný yüksek sesle belirtmelerini rica ediyorum.

(Yoklama yapýldý)

BAÞKAN- Sayýn milletvekilleri, toplantý yetersayýsý vardýr; çalýþmalarýmýza baþlýyoruz.

Gündeme geçmeden önce, konunun güncelliði nedeniyle bir arkadaþýmýza gündem dýþý söz verebildim.

BAÞKAN- Sayýn Ýnönü, Birleþmiþ Milletler Teþkilatýnýn 49 uncu Kuruluþ Yýldönümü münasebetiyle gündem dýþý söz talebinde bulunmuþtur. Konunun güncelliði nedeniyle, kendilerine gündem dýþý söz veriyorum.

Buyurun, Sayýn Ýnönü. (SHP sýralarýndan alkýþlar)

Süreniz 5 dakika efendim.

ERDAL ÝNÖNÜ (Ýzmir)- Sayýn Baþkan, sayýn milletvekilleri; dün, 24 Ekim günü, Birleþmiþ Milletler Teþkilatýnýn 49 uncu yýldönümünü kutladýk; bu münasebetle, bazý görüþlerimi söylemek istiyorum. Hepinize saygýlarýmý sunarým.

Birleþmiþ Milletler Örgütü ilkeleri, daha Ýkinci Dünya Savaþý içinde, hatta savaþýn ortalarýnda 1 Ocak 1942 tarihinde, Roosevelt ve Churchill'in birlikte imzaladýklarý Atlantik Beyannamesiyle atýlmýþtýr. Avrupa'daki savaþýn bitmesinden sonra, 1945 yýlýnda San Francisco Konferansýnda, Türkiye'nin de katýldýðý devletler, Birleþmiþ Milletler örgütünün çerçevesini imzalamýþlar ve kabul etmiþlerdir. Böylesine korkunç bir savaþý yaþayan insanlarýn bir araya gelerek, böyle bir örgüt kurmaktan maksatlarý, dünyada bir daha böyle bir savaþýn olmamasýný saðlamak, bunu elde edecek bir dengeyi, adaletli, fakat etkin bir dengeyi, böyle bir örgütü kurmaktý.

Aradan elli yýla yakýn zaman geçti; bütün bu süre içinde Birleþmiþ Milletler, dünyada barýþ yolunda, sosyal ve ekonomik kalkýnma yolunda bir çok baþarýlar kazandýlar, birçok önemli iþler yaptýlar, ama pek çok þeyi de yapamadýlar. Özellikle, dünyanýn bir bütün olarak ele alýndýðýnda, çevrenin korunmasý, nüfus hareketleri, sosyal ve ekonomik kalkýnmadaki farklýlýklarýn giderilmesi ve nihayet dünya barýþýnýn korunmasý konularýnda yeterli yaptýrýmlar olmadýðý için, istenen sonuçlara ulaþamadýlar.

Bugün Bosna-Hersek'te, Azerbaycan'da, Afrika'da, Ortadoðu'da gördüðümüz, yaþadýðýmýz çaðdýþý vahþet olaylarý, Birleþmiþ Milletlerin dünyada barýþý saðlayamadýðýný, ne yazýk ki açýkça gösteriyor. Demek ki, 50 nci yýlýný kutlarken, Birleþmiþ Milletler Örgütünün eksiklerinin ne olduðu üzerinde düþünmek; örgütün, gerek tüzüðünde deðiþiklikler yapmak gerek mevcut tüzüðün iþlemeyen maddelerini daha iyi iþletecek þekle getirmek önemli bir giriþim olacaktýr. Hükümetimizin de bu yolda çalýþmalarý olduðunu biliyorum; ama, herkesin bu konuda düþünmesi gerektiðini de söylemek istiyorum.

Reform düzenlemeleri içinde, örneðin Güvenlik Konseyi üyelerinin sayýsýný artýrmak ele alýnýyor; ama, bunun ötesinde, tüzükte deðiþiklikler yapmak, yaptýrýmlarý artýrmak, adaletli çalýþmasýný saðlamak, son derece önemlidir diye, düþünüyorum.

Gördüðümüz eksiklikler, Birleþmiþ Milletleri zaman zaman gözümüzden düþürüyor; ama, unutmayalým ki, dünyada, ondan baþka örgüt de yok. Birleþmiþ Milletleri daha iyi çalýþtýrmak, o bakýmdan þarttýr diye, düþünüyorum.

Türkiye, Birleþmiþ Millletlerin, insanlýðýn refahýna yönelik tüm çalýþmalarýna baþýndan beri hep destek vermiþtir. Konuþmamý, birkaç örnekle bitirmek istiyorum.

1990 Dünya Çocuk Zirvesi, 1992 Çevre Zirvesi, 1993 Ýnsan Haklarý Konferansý, 1994 Nüfus Konferansý gibi evrensel toplantýlarda, etkin biçimde yer aldýk. Önümüzdeki yýl